Kapulani Antonio
Ua pai ia He Moolelo Kaao no Iwa i ka nupepa Ka Hoku o Hawaii i ka makahiki 1908. A ua pai hou ia me ka hahai ana i ke kulekele no ka hoano hou, ka hooponopono a me ka loihape ana e ka Hale Kuamoo. O kekahi laana ka waiho ana i na huaolelo i hoomaaka ia ma ke ano he hoike manao o ka mea kakau. Ua hookomo ia hoi ka manao o ka hoano hou ma na kuhia o lalo. Eia hou, na ka mea hoano hou no i haku i na olelo ma na kahaapo kihikihi [ ] ma muli o ka pelu ia o ke kope kumu. Ua hoano hou ia keia moolelo no ka hoike ana i kekahi manao no ka aihue. He moolelo kaao keia no kekahi aihue kaulana i kapa ia kona inoa o Iwa. O ka aihue kana hana, a o ia no ka oi o na aihue a pau a puni o Hawaii pae aina. Ua olelo ia, ua aihue o Iwa, ia ia hoi ma ka opu o kona makuahine. Ua hoolono ia akula kona kaulana, a ua kaao maila. He mookaao wale no paha keia He mea i haku wale ia paha He kanaka maoli no paha o Iwa Aole maopopo lea ia kakou, aka, o kekahi waiwai o ka moolelo, he hoike i ka manao, na kuuna, ka moomeheu a me ke kuanaike ao o na kupuna. I keia wa, ke noonoo kakou i keia hana o ka aihue, noonoo ia he mea maikai ole, he ae kanawai, he hewa. A aole no hoi i manao ia pela ma muli o ke ao ana mai o ka poe mikioneli he ae kanawai. Na Kamehameha no i papa i kona poe, aole e aihue, aole e hao wale a pela aku no ka pono o ka pili ma waena o ka Haole a me ka Hawaii, oiai ua nui no hoi ka pilikia o ka lawe ia aku o ka ka Haole mau mea mai na moku aku i ka wa ma mua. Ua manao ia e ka Haole, he aihue ka hana. Eia nae, o ka aihue ka lawe malu ana aku. I ka hapanui o ka manawa, aole i lawe malu ia na mea a ka Haole. Ua lawe ia hoi na mea i waiho wale ia, na mea hoi i malama ole ia, kohu mea la, aole i makemake ia. Ua olelo ia e kupuna, “Aohe malama, pau i ka iole.” A no laila, ua kapa ia ka Hawaii he aihue me ka maopopo ole i ka manao maoli o ka aihue. He aihue o Iwa, ke keiki aiwaiwa nana i hoike i kona makaukau i ka aihue ana i ke koi kapu a Umi. He aihue o Puapualenalena, ka ilio kupua nana
Read this work at the World Public Library (library card needed).