Clelia Rol Poesie ************** INDICE: - 'U cumbemtu i cappuccini î Francavilla (1) - 'U cumbemtu i cappuccini î Francavilla (2) - A Lega - Don Minicu u cabbunaru ***************** 'U cumbemtu i cappuccini î Francavilla (1) 'Na strata stritta mmenzu ô campusantu potta ô Cumbentu î frati cappuccini, ntra chiuppi e nuci tuttu dda è misteru magari ddi lumini supra ê cruci. Si 'ntrasi d'una canceddu a sbarri î ferru "cu spetta cû pacenza vidi scrittu, ricumpisantu iè da pinitenza" e caminannu ancora sempi ô rittu 'na padda î petra 'ncontri 'nfaccia ô puzzu e tauli rutunni pû castratu sfumatu cû ddu gocci di vinuzzu. Semu già intra e 'n ciauru di muffa, uscia magari i mura e 'u curniciuni di stanziceddi stritti chî grattuzzi a vista 'u campusantu ntô vadduni. Nascìu ntô cinquecentu stu cumbentu e resti 'ntichi ni sarbaru tanti "Ferri î stiru, cuperti, muscalora, macini e valigiuni chî casciuni zzucchettu chî cirati e macininu, puddancheddi, carrubba e rattarola e bbummuli ciaccati e bbuttigghiuni zurbulu cû cummogghiu cannistratu, bavani e banaveddi, cucinuni, manca sulu li ciauru î castratu. 'N cristu î cattapesta cianci sulu ntâ 'na stanzitta senza mancu 'a testa cummigghiata di viola cû linzolu. Lassau quatri î valuri ntâ cappedda 'a scola 'Ntonilliana di Saliba. Supa l'altari 'na madonna î lignu e ricami ntâ stoffa a puntu a gghiornu, ntâ custodia n'aceddu piddicanu si scippa 'u pettu mi ci 'u dugna ô figghiu. Câ curuna 'rgintata e 'a vesti d'oru 'a Madonna bammina,fatta î cira, prega pî nui dda intra chiusa ô scuru e lacrimi ni ietta puru î sangu ntâ d'agnuni mmucciatu du cumbentu unni l'arba si vesti supra l'ortu e si spoggghia ntô munti di rimpettu. ***************** 'U cumbemtu i cappuccini î Francavilla (2) Tonnavota 'nchianai 'ntê Cappuccini ntâ dd'agnuni di paci 'i Francavilla e tuttu ritruvai comu 'u lassai, ma fici cunuscenza câ famigghia c'ora s'arridduciu a 'n sulu frati veru omu di chiesa e di curtura chi mi vosi spiecari cû sintimentu comu nasciu 'u cunbentu e li so' mura. Don Cuncettu si ghiama 'u fraticeddu chi vivi 'î povireddu ntô so' rignu unni l'aceddi cantunu e i farfaddi si rincurrunu ancora menzu ô virdi. "'Ntrasi, fideli, ntâ st'asilu î paci unni di Diu si parra o si sta muti" dda vidi scrittu 'ncisu supra â cauci. 'Nu prisepi iautu cû pasturi î crita manu manu chi scruti sempri â gghintra si para'ntê me' occhi 'ncritinuta, e cannizza pî fica e pumadoru suriceri, rutuni pî paggiuni bbssunettu pî l'acqua riscardata musarola pû boi, scanatuni. E pezzi î deda pî ddumari 'u focu 'u criu pû ranu, a ferula pî seggi; mi ricurdai î Prometiu chi rubbau 'mmucciannulu ntà ferra 'u focu ê Dei. Appoi l'occhi 'mpizzai ntâ 'na pittura e visti î brazza î San Franciscu e Cristu mmenzu a 'na cruci nira e dumannai a significaziuni a fra Cuncettu chi chianu chianu, comu parra iddu mi livau ranni spina di lu pettu. C'erunu poi i pali 'nfucati pî strinciri a farina e fari l'ostia riloggi e sirracchi rrugginiti stampi î Madonni, ritratti 'ngialluti. Ntâ sacristia c'era 'n'ammuarru aunni ci capia puru 'na casa casciuni e casciuneddi rifaciuti da stissa manu chi llistiu l'altari e i celliceddi aunni i franciscani passaunu i jurnati dda a priari ristru i stissi propria tali e quali, 'nu lettu, 'nu casciuni, 'nu scaffali. 'U Santu pensi sempri ntâ to' menti, ntô saiu î fra Cuncettu, ntô curduni 'u senti rispirari cû l'aceddi 'u vidi caminari ntrô straduni. ***************** A Lega 'Sta Sicilia malata î malincunia bbannunata di stissi sô patruni, cianci sulitta ntâ 'n'agnuni comu barca'n tempesta di sciroccu. Siti du Sud vui, siti terruni mafiusi e buddaciati, ma non è propriu veru, semu sulu 'nciuriati. E 'nni parrunu poi d'Italia unita quannu 'a Lega 'nni sputa già 'ntâ facci sangu du nostru sangu si rruffianaru e 'nni parrunu poi d'europizzari quannu 'i buchi sû 'ancora 'ntô stivali. "Italia unita, Europa unita" bbeddi palori! Cianciunu 'a lira 'n scudu, 'n'aprunu 'i porti î fora ma 'i testi di ministri non ci rrumpunu ancora. Semu du sud nui semu signuri bbistrattati, angariati, cunnannati e magari traduti ma avemu 'n cori ranni e non facemu'a lega siciliana pî 'na sula ragiuni, pî non vidiri moriri l'Italia. ********************* Don Minicu u cabbunaru Iera 'mbennu friddusu du' ionnu e puru 'a cabbunedda avìa funutu, 'u bracieri stutatu, iastimava, parìa 'na sputacchiera senza ciatu. Mi fici fozza e sutta 'a ddâ timpesta sguazzannu ntê puzzanghiri riinchiuti, currìa unni don Minicu, 'mpacciuta. Chiddu mi iaprìu 'na potta scuragghiusa, vaddannu dù puttusu ffumicatu, mustrannu 'ddu mustazzi 'ncattucciati cchiù niri du' cabbuni chi bbinnìa. 'n muscarolu appoi ci addumannai e quattru paddi 'î focu pî ffauri! "Vussignuria chi bboli ma' rrispusi ccâ 'u niru vali cchiù dì ll'oru fusu 'e sulu pî clienti rispittusi!" Non m'inginucchiai fossi ê vostri pedi priannu comu pi 'u pani tissiratu, fossi 'e pi cchistu Minicu? Datimi 'u muscaloru e mmi-nni vaiu mi ciusciu finu 'a quannu mi ietta focu. 'u vitti chi bbaddava 'ncumpassiunutu poi 'i denti sgranagghiàu 'ntâ 'na risata mi priparau ddu' bbuzzi î niru e suttamanu appoi mi rialau, mi passi 'na cuccagna ddu' cabbuni comu 'a quannu incùta di iadduzzi laddu, carrubba, linticchi chî papuzzi manciaumu di festa riunùti.