LIGIA PERPETNA DIGL UOST 1291 El Num dil Segner, Amen. Igl ei ina caussa che descha e survescha al cumin etel de confirmar en dueivla fuorma ìls patgs che reschan pasch e ruaus. Perquei duei ine scadin saver, che ils umens della val d'Uri, la cuminonza della val de Sviz ed il cumin dils umens della val sut d'Unterwalden, considerond la malezia dil temps, sinaquei che els possien pli tgunsch defender e mantener en stan dueivel sesez ed il lur, han empermess en buna fei d'assister in l'auter cun agid, cussegl e sustegn, cun veta e beins, enteifer las vals ed ordeifer, tenor tut puder e saver, encunter tuts ed encunter scadin, che commettess enviers els ne in d'els in act de violenza, mulestia n ingiuria, culla mira de far donn a persunas n caussas. E per scadin cass ha mintgin dils cumins empermess de prestar siu succuors, sco che ei fagess basegns de gidar, e quei sin agen spiendi, ton sco ei sedrovi, per resister ad attaccas de glieud malvuglida e prender vendetga per malgiustias caschunadas da lur vard. Cun detta stendida han els prestau serament de salvar tut quei senza negina malart, renovond cul patg present la brev della ligia gia engirada pli da vegl. Quei denton taluisa, che in e scadin resti obligaus tenor la condiziun de siu num de star sut e survir convegnentamein a siu signur. Suenter cussegl communabel havein nus empermess, stabiliu ed ordinau cun consentiment unanim, che nus vegnien en nossas vals sura numnadas maina vertir ne acceptar in derschader, che havess cumprau siu uffeci per prezi de daner n autruisa ne fussi buca nies convischin n habitont della tiara. Mo sche ei dess carplina denter entgins confederai, lu duein ils pli sabis denter els intervegnir e lugar la dispeta denter las parts taluisa, sco ei para ad els convegnent, ed alla part che sbittass il truament, duein tuts ils auters confederai semetter encunter. Mo surtut eis ei tschentament denter els, che tgi che mazzass in auter cun fraud e senza cuolpa de lez, vegnend traplaus, piardi sia veta, sco quei che tala sgarscheivla cuolpa mereta, nunch'el possi comprovar sia innocenza de quei malfatg, e sche el vegness forsa de mitschar, duei el mai pli puder turnar. E tgi che dess albiert e schurmetg ad in tal malfitschent, quel seigi bandischaus dallas vals, entochen che el vegn buca silsuenter clamaus anavos dals confederai. Mo sche euzatgi fagess donn ad in dils confederai, seigi da di n ella tgeuadad della notg, cun metter fiug da bugen, quel duei mai pli vegnir tenius per convischin della tiara. E tgi che favorisass n protegess quei malfitschent enteifer las vals, duei sez dar satisfacziun al donnegiau. Milsanavon, sch'in dils confederai entras enguladetsch n autruisa caschunass a zatgi auter donn vid ses beins, duei la rauba dil culpont, ton sco ins contonscha en las vals, vegnir prida e mauns per procurar tenor giustia satisfacziun alla persuna violada en siu dretg. Surdequei duei negin tschaffar in pègn din auter, nunche quel seigi manifestamein siu debitur ne sia segironza, ed era quei daventi lu spirontamein cun lubientscha speciala de siu derschader. Plinavon duei scadin obedir a siu derschader ed en cass de basegns indicar quei derschader ella val, avon il qual el ha propriamein de comparer. E sche enzatgi serebellass encunter il truament ed in dils confederai pitess donn per sia stinadadad, ein tuts confederai obligai de sfurzar il renitent de dar satisfacziun. Mo sch'ei sesalzass uiara n discordia denter entgins dils confederai e che ina part senuspess de seremetter al dretg ne de dar satisfacziun, ein ils confederai obligai de sustener l'autra vart. Ils tschentaments sura screts, stabili per il cumin etel e salid, duein, sche Dieus vul, cuzzar en perpeten. E n testimoni de quei e per giavisch dils suranumnai ei il present docoment vegnius relaschaus e corroboraus culs sigils dellas treis allegadas communitads e valladas. Daventau igl onn dil Segner 1291, alla entschatta dil meins d'uost. ATHENA e-text Comments and corrections are welcome. Commentaris e correcturas beinvis. Address / Adressa : Mail: rossic1@uni2a.unige.ch