 
 
 
 
 
 
 
 
 
Józef Alleine
 
Pewny przewodnik do nieba
 
(Alarm dla nienawróconych)
PRZEDMOWA
Józef Alleine urodził się w rodzinie purytańskiej w Devizes (hrabstwo Wiltshire) 
i został ochrzczony w dniu 8 kwietnia 1634 r. Anglia była wtedy w wirze 
zamieszek, które wkrótce doprowadziły do wybuchu Wojny Domowej. Zanim ukończył 
10 lat, rynek jego rodzinnego miasta rozbrzmiewał hukiem armat i salwami 
muszkietów, gdy rojaliści zmusili jajogłowych do ucieczki w bitwie pod Roundway 
w lipcu 1643 r. Dwa lata później koleje losu się odwróciły i sam Cromwell 
dokładał starań, aby niebieski sztandar Parlamentu zawisł wysoko nad starym 
zamkiem stojącym naprzeciwko domu dzieciństwa Józefa Alleine.
Również jego rodzinę dotknęły doświadczenia. Ojciec, mimo że był cieszącym się 
dobrą reputacją handlarzem tekstyliów, ucierpiał wskutek trudności gospodarczych 
wywołanych przez wojnę. Ku ich zasmuceniu, w 1645 r. zmarł najstarszy brat 
Józefa Edward, który był kaznodzieją. W tym samym roku Józef Alleine wystartował 
w “chrześcijańskim biegu” i błagał swego ojca, by pozwolił mu się wykształcić, 
by “zastąpić swego brata w dziele służby Bożej”. I tak, w kwietniu 1649 r. udał 
się do Oxfordu, aby kształcić się u stóp takich teologów jak Jan Owen i Tomasz 
Goodwin. 
W listopadzie 1651 r. przeniósł się z Lincoln do Corpus Christi College, które 
pod kierownictwem pobożnego doktora Edwarda Stauntona było seminarium mocniej 
osadzonym w teologii purytańskiej. Tam w dniu 6 lipca 1653 r. uzyskał tytuł 
licencjata nauk humanistycznych, został nauczycielem a następnie kapelanem w 
kolegium. Niewątpliwie częściowo dzięki wpływowi Józefa Alleine’a Henryk Jessey 
mógł napisać w 1660 r.: “Myślę, że trudno było znaleźć na świecie takie miejsca 
jak Corpus Christi, w którym tak wielu ludzi rozprawiało o mocy pobożności i 
czystości uwielbiania Boga. Mimo iż Corpus Christi było jak Eden, teraz jednak 
jest jałową pustynią”. 
W Oxfordzie Józef Alleine wyróżniał się pobożnością i pilnością studiów. Jego 
ciepłe usposobienie jednało mu wielu przyjaciół, lecz jeśli ich wizyty wypadały 
w czasie jego studiów, nie miał czasu na to, aby ich wpuścić, mówiąc: “Lepiej 
niech się dziwią teraz moją nieuprzejmością niż żebym tracił mój czas, gdyż 
teraz tylko kilku zauważy moją nieuprzejmość, później jednak wielu może odczuć 
moją stratę czasu”. Jako kapelan głosił ewangelię we wioskach wokół Oxfordu, a 
także co dwa tygodnie głosił kazania więźniom. 
Takie było jego przygotowanie do przyszłej służby kaznodziejskiej. Nie miał 
jeszcze dwudziestu jeden lat, a już wykształcił w sobie nienasycone pragnienie 
nawrócenia dusz; w tym celu wylewał swe serce w modlitwie i w kazaniach. Nic 
więc dziwnego, że zacny purytański teolog Jerzy Newton (16021 — 1681), 
kaznodzieja w kościele pod wezwaniem św. Magdaleny w Taunton powołał J. 
Alleine’a na stanowisko swego asystenta w 1655 r. Liczące około 20.000 
mieszkańców Taunton, miasteczko znane z produkcji wełny, było twierdzą 
purytańską w zachodniej części kraju. Duch tego miasta objawił się wyraźnie 10 
lat wcześniej, kiedy z heroiczną wytrwałością odparło kilka desperackich 
oblężeniom rojalistów, mimo iż połowa ulic spłonęła od salw moździerzy, a wielu 
mieszkańców zmarło z niedożywienia i głodu. Właśnie tutaj, wśród wzgórz, łąk i 
sadów Somerset, Józef Alleine spędził lata swej krótkiej, lecz niezapomnianej 
służby. 
W dniu 4 października 1655 r., zaraz po rozpoczęciu swej pracy w Taunton, Józef 
Alleine ożenił się ze swą kuzynką, Teodozją Alleine, kobietą o szczególnej 
duchowości, która zostawiła poruszające sprawozdanie ze służby swego męża. 
Jedyną “wadą”, za którą łajała swego męża było to, że nie poświęcał jej więcej 
czasu. On na to odpowiadał: “Ach, moja droga! Wiem, że twoja dusza jest 
bezpieczna, lecz o jakże wielu, którzy giną, muszę się zatroszczyć! Obym mógł 
uczynić dla nich coś więcej!”. Całe życie Józefa Alleine’a było ilustracją jego 
powiedzenia: “Dajcie mi chrześcijanina, który uważa swój czas za cenniejszy od 
złota”. Gdy rozpoczynał się tydzień, zwykle mawiał: “Jeszcze jeden tydzień przed 
nami, przeżyjmy ten tydzień dla Boga”. Każdego ranka mawiał: “Teraz przeżyjmy 
ten dzień dobrze”. Jego żona napisała: 
Przez cały czas, gdy był zdrowy, zawsze wstawał przed czwartą lub o czwartej 
rano, a w soboty wcześniej. Jeśli został obudzony, bardzo był zakłopotany 
słysząc odgłosy pracy kowali, szewców czy kupców wykonujących swe rzemiosło 
zanim on zaczął wypełniać swe obowiązkami wobec Boga. Mówił mi potem: “Czy mój 
Mistrz nie zasługuje na więcej niż ich mistrz?” Godziny od czwartej do ósmej 
spędzał na modlitwie, rozważaniu o świętych rzeczach, śpiewaniu psalmów, w 
których miał wielkie upodobanie. Wykonywał codzienne obowiązki samotnie jak też 
i w rodzinie.
Ta pobożna para razem trudziła się dla dobra dusz ludzkich. Teodozja Alleine 
prowadziła szkołę dla dzieci w swym domu, podczas gdy jej pobożny małżonek 
spędzał pięć popołudni w tygodniu na pracy stanowiącej ciąg dalszy kazań 
rozbrzmiewających każdej niedzieli pod okazałą wieżą kościoła św. Marii 
Magdaleny. Posiadał spis nazwisk mieszkańców każdej ulicy i pilnował, by byli 
odwiedzani i katechizowani. Rezultatem tego było zgromadzenie wielu dusz. Jerzy 
Newton napisał: “Jego błagania i napomnienia były wiele razy tak czułe, pełne 
świętej gorliwości, życia i wigoru, że całkowicie zwyciężał swych słuchaczy, 
zmiękczał ich, a zdarzało się, że zmiękczał najtwardsze serca”. Wyraźnie widać, 
że nawet w wieku, w którym potężne, pełne mocy kazania i skuteczne ewangelizacje 
były dość powszechne, służba Józefa Alleine’a była czymś wybitnym w oczach jego 
braci. Oliver Heywood, apostolski purytanin północy, powiedział, że niewiele 
wieków wydało wybitniejszych kaznodziei niż Józef Alleine. Ryszard Baxter mówi o 
jego wspaniałych zdolnościach kaznodziejskich przejawiających się w publicznym 
wyjaśnianiu i stosowaniu Pisma Świętego, rozmiękczaniu serc i przekonywaniu 
swych słuchaczy. 
Gdy Józef Alleine rozpoczynał swą służbę, dzień łaski chylił się ku zachodowi. 
Po trzech latach zmarł Oliver Cromwell. Dwa lata później, w 1660 r., dzwony w 
Taunton biły radośnie na powitanie powracającego do kraju króla Karola II oraz 
restytucji monarchii. Lecz szczęście w sercach purytan nie trwało długo, gdyż, 
jak powiedział Filip Henry, “okres, w którym słońce pobożności jaśniało nad 
narodem” dobiegł końca w 1662 r. przez niesławną ustawę Act of Uniformity, kiedy 
to 2.000 najlepszych kaznodziei jakich Anglia kiedykolwiek miała, zostało 
usuniętych z kazalnic. Wśród osiemdziesięciu pięciu kaznodziei z Somerset 
których ta ustawa objęła, znalazł się, jak można się domyśleć, Jerzy Newton oraz 
Józef Alleine. Chociaż Alleine został pozbawiony kazalnicy, nie zgodził się na 
milczenie. 
I rzeczywiście, jego żona pisze, że “odłożywszy wszystkie inne studia na bok 
spodziewając się, że jego czas będzie krótki, rozszerzył swą działalność 
kaznodziejską i wiem, że głosił kazania czternaście razy w tygodniu, często 
dziesięć, a zwykle sześć i siedem w tych miesiącach”. Ostatecznie, po wielu 
groźbach Alleine przyjął wezwanie do stawienia się przed sądem w dniu 26 maja 
1663 r. 
Następnej nocy wyznaczył spotkanie ze swym ludem na pierwszą lub drugą rano, na 
co ochoczo przystali. Przybyło kilkaset osób, zarówno młodych i starych. Głosił 
kazanie i modlił się z nimi przez około trzy godziny. Następnego dnia został 
wtrącony do więzienia w Ilchester. Po roku wypuszczono go na wolność, lecz 
musiał spełniać wymagania narzucone przez Five Mile Act oraz Conventicle Act. 
Mimo iż jego zdrowie pogorszyło się, podjął głoszenie kazań w ukryciu aż do 10 
lipca 1666 r. Tego wieczora, podczas gdy na zgromadzeniu w prywatnym domu głosił 
kazanie na temat Psalmu 147, 20, nagle drzwi otworzyły się gwałtownie i znów 
zabrano go do więzienia. Gdy ponownie go wypuszczono, z nie zmniejszoną duchową 
energią zastanawiał się, co jeszcze mógłby zrobić, by rozprzestrzenić Ewangelię 
Chrystusa. Gdy rano wstał, mówił swojej żonie: “Teraz mamy jeszcze jeden dzień, 
jeszcze jeden dzień dla Boga. Przeżyjmy dobrze ten dzień, pracujmy ciężko dla 
naszych dusz. Odkładajmy dużo skarbów w niebie w tym dniu, gdyż pozostało nam 
niewiele dni życia tutaj”. 
Jego żona wspomina, jak w czysto purytańskim duchu, jego myśli zwracały się ku 
możliwości pracy misyjnej w Walii lub nawet w Chinach. Nigdy Ewangelia Jezusa 
Chrystusa nie płonęła gorliwiej w żadnym innym angielskim sercu. Jednak praca 
Alleine’a dobiegła końca, gdyż jego ciało nigdy nie odzyskało zdrowia po trudach 
więzienia i jego wigor szybko gasł. W dniu 17 listopada 1668 r., w wieku 34 lat, 
Bóg zabrał go przed złem mającym nadejść i sędziwy Jerzy Newton stanął przy jego 
zwłokach ułożonych do spoczynku w prezbiterium, obok kościoła w którym 
rozbrzmiewały niegdyś jego alarmujące wezwania do nienawróconych. 
Niniejsza książeczka zawiera sedno poselstwa Józefa Alleine’a, a tym samym 
podaje prawdziwy model purytańskiego rozumienia Ewangelii. Słownictwo używane w 
różnych okresach musi oczywiście się zmieniać, różni ludzie mają różne dary, 
lecz nie wahamy się powiedzieć: są zasady, które muszą się znaleźć w każdym 
prawdziwym przedstawieniu Ewangelii. Niejeden wielki ewangelista ukształtował 
swoje poglądy czytając tę książkę. Jerzy Whitefield będąc jeszcze studentem w 
Oxfordzie, pisze nam w swych dziennikach, jakim błogosławieństwem był dla niego 
Alarm dla nienawróconych Józefa Alleine’a. Karol Spurgeon odnotowuje, że gdy był 
dzieckiem, matka często czytała im ustęp z tej książki Józefa Alleine’a, gdy 
siedzieli wokół kominka w niedzielne wieczory. Gdy był przekonany o grzechu to 
także zwracał się do tej starej książki. Napisał: “Pamiętam, że zazwyczaj gdy 
budziłem się rano, pierwszą rzeczą którą brałem była książka Alleine’a Alarm dla 
nienawróconych lub Wezwanie dla nienawróconych Baxtera. Och te książki, te 
książki! Czytałem i pożerałem je!”. Mając serce tak płonące ogniem purytańskiej 
teologii, Spurgeon był przygotowany do wstąpienia w ślady Józefa Alleine’a i 
Jerzego Whitefielda. 
Odkąd po raz pierwszy książka ta ujrzała światło dzienne w 1671 r., ukazały się 
niezliczone jej wydania. W 1702 r. doktor Calamy napisał o niej: “Mnóstwo ludzi 
będzie miało powód, by być zawsze odczuwać wdzięcznymi za nią. Żadna inna 
książka w języku angielskim (z wyjątkiem Biblii), nie może się jej równać pod 
względem liczby sprzedanych egzemplarzy; dwadzieścia tysięcy sprzedano pod 
tytułem Wezwanie, lub Alarm, pięćdziesiąt tysięcy pod tytułem Pewny przewodnik 
do nieba, z czego trzydzieści tysięcy sprzedano w jednym nakładzie”. 
Jako znaczącą ilustrację duchowego wpływu tego dzieła, podamy jeden przykład. 
Pod koniec osiemnastego wieku, do kaznodziei zgromadzenia w Szkocji, człowieka 
bardziej znanego ze swego wykształcenia, niż z ewangelicznego zapału, zwróciło 
się Towarzystwo z prośbą o przetłumaczenie Alarmu dla nienawróconych na język 
galijski. Wręczono mu tę książkę, a znajdując w niej odpowiedni materiał do 
kazań, kaznodzieja zaczął powtarzać sedno jej kolejnych rozdziałów swemu 
zgromadzeniu. Mówi się, że rezultatem tego było rozprzestrzeniające się 
przebudzenie, które przez długi czas obejmowało okręg Netherlorn. 
Z modlitwą, aby treść tej książki można było znów usłyszeć w naszym kraju, 
polecamy ją błogosławieństwu Tego, którego Słowo jest “żywe i skuteczne, 
ostrzejsze niż wszelki obosieczny miecz”. 
Ponieważ wszelkie ciało jest jak trawa i wszelka chwała człowieka jak kwiat 
trawy; zwiędła trawa i kwiat jej opadł;
Ale słowo Pańskie trwa na wieki. A to jest słowo, które wam jest zwiastowane. (I 
Piotra 1, 24—25)
Wydawca: Thomas E. Watson 1 sierpnia 1959 r.
WSTĘP

Gorące zaproszenie grzeszników do nawrócenia się do Boga.
Umiłowani! Z radością wyznaję, że jestem Waszym dłużnikiem. Jestem napełniony 
troską, gdyż chciałbym okazać się dobrym szafarzem domostwa Bożego i dać każdemu 
jego dział. Lekarz jednak najbardziej troszczy się o tych pacjentów, których 
stan jest najcięższy a rokowania najmniej optymistyczne, a żal ojca zwraca się 
szczególnie ku swemu umierającemu dziecku. Nienawrócone dusze wymagają 
najgłębszego współczucia i właściwej troskliwości w wyrywaniu ich jak gałęzi z 
płonącego ognia (Judy 1, 23). Dlatego właśnie do nich zwrócę się najpierw na 
tych stronach. 
Lecz gdzie mogę znaleźć argumenty? Czym mam ich przekonać? Obym mógł to 
wypowiedzieć! Pisałbym do nich we łzach, wypłakiwałbym każdy argument, oddałbym 
całą moją krew jako atrament, błagałbym ich na kolanach. O jakże wdzięczny 
byłbym, gdybyście zostali przekonani o pokucie i nawrócili się!
Jakże długo trudziłem się dla Was! Jakże często chciałem zebrać Wasze dusze dla 
Boga! O to właśnie modliłem się i w tym celu studiowałem przez wiele lat, abym 
mógł przyprowadzić Was do Boga. Obym mógł zrobić to teraz! Czy dacie się 
uprosić? 
Lecz, o Panie, jakże nieodpowiednią jestem do tej pracy osobą! Biada! Czymże 
przebiję łuski Lewiatana, lub czymże sprawię, by zaczęło odczuwać serce tak 
twarde, jak kamień młyński? Czy mam pójść i przemawiać do grobu i oczekiwać, że 
zmarli mnie posłuchają i wyjdą? Czy mam przemawiać do skał, czy pochylić się ku 
górom i myśleć, że uda mi się je poruszyć moimi argumentami? Czy mam sprawić, by 
ślepi przejrzeli? Od początku świata nie słyszano, aby człowiek otworzył oczy 
urodzonemu ślepym (Jan 9, 32). Lecz Ty, Panie, możesz przeszyć serce grzesznika. 
Ja tylko mogę naciągnąć łuk na chybił—trafił. Obyś Ty pokierował strzałą! Zabij 
grzech, lecz uratuj duszę grzesznika, który kieruje swój wzrok na te strony. 
W żaden inny sposób nie można wejść do nieba jak tylko poprzez wąskie przejście 
powtórnych narodzin: bez uświęcenia nigdy nie ujrzycie Pana (Heb. 12, 14). 
Dlatego oddajcie się Panu teraz. Nastawcie się teraz na szukanie Go. Uczyńcie 
Jezusa Panem w swych sercach i w swych domach. Ucałujcie Syna (Ps. 2, 12) i 
doznajcie czułości jego miłosierdzia; dotknijcie Jego berła i żyjcie; dlaczego 
mielibyście umrzeć? Nie błagam o siebie, lecz o was gdyż chciałbym, abyście byli 
szczęśliwi. To jest nagroda, po którą biegnę. Pragnieniem i modlitwą mej duszy 
jest wasze zbawienie (Rzym. 10, 1). 
Błagam Was, abyście pozwolili mi na przyjacielską szczerość i swobodę w 
traktowaniu tej najważniejszej dla Was sprawy. Nie bawię się tu w mówcę, 
wypowiadającego uczone oracje, ani nie ozdabiam tej potrawy elokwencją aby Wam 
się przypodobać. Posłanie tej książki wynika z ważnego zadania –– chodzi o to 
aby Was przekonać o grzechu, nawrócić i zbawić. Nie łowię haczykiem retoryki, 
ani nie pracuję dla Waszych oklasków, lecz dla Waszych dusz. Moim zadaniem nie 
jest zadowalanie Was, lecz Wasze zbawienie. Jeśli nie zyskam Waszych serc, nie 
zyskam nic. Gdybym chciał zadowolić Wasze uszy, śpiewałbym inną pieśń. Gdybym 
miał zwiastować sam z siebie, obrałbym inny kurs. Opowiadałbym Wam 
przyjemniejszą opowieść. Przygotowałbym dla Was poduszki i opowiadałbym o 
pokoju, gdyż jakże Achab może kochać tego Micheasza, który zawsze prorokuje dla 
niego zło? (I Król. 22, 8). Zważ o ileż lepsze są razy zadane przez przyjaciela 
niż gładkie przemowy cudzołożnicy, która papla swymi ustami aż strzała przebije 
wątrobę (Prz. 7, 21—23; 6, 26). 
Gdybym miał uciszyć płaczące niemowlę, mógłbym śpiewaniem je uspokoić, albo 
tuliłbym je do snu. Kiedy jednak dziecko jest w ogniu, rodzice postępują inaczej 
i nie próbują uciszyć go kołysanką ani ciastkiem z kremem! Wiem, że jeśli nie 
uda mi się Was przekonać, będziecie zgubieni. Jeśli nie uda mi się sprawić, 
byście wyrazili zgodę by powstać i podejść, zginiecie na wieki. Bez nawrócenia 
nie ma zbawienia! Muszę zdobyć Waszą dobrą wolę, gdyż inaczej pozostaniecie w 
pożałowania godnym stanie.
Lecz tutaj znów napotykam trudność mojej pracy. O Panie, wybierz dla mnie 
kamienie z potoku (I Sam. 17, 40.45). Przychodzę w imieniu Pana Zastępów, Boga 
armii Izraela. Wychodzę jak młodzieniec Dawid przeciwko Goliatowi, by zmagać się 
nie z ciałem ani z krwią, lecz ze “zwierzchnościami i mocami, i władcami 
ciemności tego świata” (Efez. 6, 12). Tego dnia niech Pan uderzy Filistynów, 
pozbawi mocarza jego zbroi i wyda mi z jego ręki więźniów. Panie, dobierz moje 
słowa, wybierz broń dla mnie. A kiedy włożę mą rękę do torby, wyjmę kamień i 
wystrzelę go, oby Bóg zaniósł go do celu i sprawił, by uderzył nie w czoło, lecz 
w serce nienawróconego grzesznika i powalił go na ziemię, jak to uczynił z 
Saulem z Tarsu (Dz. 9, 4).
Niektórzy z Was nie wiedzą, co mam na myśli mówiąc o nawróceniu i na próżno 
próbowałbym przekonać Was do tego, czego nie rozumiecie. Dlatego ze względu na 
Was pokażę, czym jest nawrócenie. Inni trzymają się ukrytej nadziei na 
miłosierdzie, chociaż trwają w tym stanie, w jakim są. Tym muszę wykazać 
konieczność nawrócenia. Inni prawdopodobnie zatwardzają swe serca, myśląc w 
próżnej zarozumiałości, że już są nawróceni. Im muszę pokazać charakterystyczne 
cechy nienawróconych. Jeszcze inni, ponieważ nie czują żadnego 
niebezpieczeństwa, nie boją się nikogo i śpią jakby na szczycie masztu. Im muszę 
pokazać nędzny stan nienawróconych. Kolejna grupa to ci, którzy siedzą bez 
ruchu, ponieważ nie widzą drogi ratunku. Im pokażę środki nawrócenia. Na koniec 
zaś, dla ożywienia wszystkich, podam motywy do nawrócenia. 
Józef Alleine 
ROZDZIAŁ I
FAŁSZYWE POJĘCIA O NAWRÓCENIU
Diabeł wytworzył wiele fałszywych form nawrócenia i oszukuje jednych tym, 
drugich czymś innym. Jest on tak bardzo zręczny i sprytny w swej tajemnej sztuce 
oszukiwania, że gdyby było można, zwiódłby także wybranych. Aby wyleczyć ze 
zgubnych, fałszywych pojęć tych, którzy myślą o sobie jako o nawróconych, 
podczas gdy w rzeczywistości nimi nie są, a także wybawić z kłopotów i lęków 
tych, którzy myślą, że nie są nawróconymi, podczas gdy w rzeczywistości są, 
pokażę wam teraz istotę nawrócenia. Pokażę zarówno czym nawrócenie nie jest, jak 
i czym jest. Zacznę od tego, czym nawrócenie nie jest. 
Nawrócenie nie polega na samym wyznawaniu chrześcijaństwa. Chrześcijaństwo jest 
czymś więcej niż samą nazwą. Gdybyśmy zechcieli wysłuchać Pawła, usłyszelibyśmy, 
że nie polega ono na słowie, lecz na mocy Bożej (I Kor. 4, 20). Gdyby nawrócenie 
polegało tylko na tym, że przestaje się być Żydem bądź poganinem (jak chcieliby 
tego niektórzy), to gdzież można by było znaleźć lepszych chrześcijan niż w 
Sardes i Laodycei? Wszyscy oni byli chrześcijanami według wyznania i mieli imię 
po to tylko, by można było wiedzieć, że żyją. Lecz ponieważ mieli oni to imię, 
Chrystus potępił ich i zagroził, że ich odrzuci (Obj. 3, 14—16). Czy nie ma 
wielu, którzy wzywają imienia Pana Jezusa, a jednak nie odstępują od nieprawości 
(2 Tym. 2, 19); wielu, którzy wyznają, że znają Boga, lecz uczynkami swymi 
zapierają się Go? (Tyt. 1, 16) Czy Bóg przyjmie ich jako prawdziwych wierzących? 
Cóż to — nawróceni od grzechu, a jednak wciąż żyjący w nim? Toż to jawna 
sprzeczność! Gdyby lampa wyznania mogła świecić aż do końca, głupie panny z 
pewnością nie zostałyby odrzucone (Mat. 25, 12). Wiemy, że nie tylko 
chrześcijanie z nazwy, lecz także kaznodzieje zwiastujący Chrystusa, także ci, 
co czynili cuda znajdą się wśród odrzuconych ponieważ czynili nieprawość (Mat. 
7, 22—23). 
Nawrócenie nie jest przyjęciem miana Chrystusowego w chrzcie. Ananiasz i Safira 
oraz Szymon Czarnoksiężnik byli ochrzczeni tak samo jak cała reszta. Jakże wielu 
myli się tutaj, błądząc i innych w błąd wprowadzając, gdyż uważają, że skuteczna 
łaska musi być związana z zewnętrznym udzieleniem chrztu i że każda ochrzczona 
osoba jest odrodzona nie tylko poprzez sakrament, lecz także rzeczywiście i 
właściwie. Z tego to właśnie powodu ludzie błędnie mniemają, iż akt chrztu czyni 
z nich ludzi odrodzonych i nie muszą dalej się trudzić. Lecz gdyby tak było, 
wtedy wszyscy ci, którzy zostali ochrzczeni musieliby być zbawieni, ponieważ 
obietnica przebaczenia i zbawienia związana jest z nawróceniem i odrodzeniem 
(Dz. 3, 19; Mat. 19, 28). I rzeczywiście; gdyby nawrócenie i chrzest były jedną 
i tą samą rzeczą, ludzie musieliby mieć przy sobie w dniu śmierci świadectwo 
chrztu, a po jego pokazaniu zostaliby przyjęci do nieba. 
Krótko mówiąc, jeśli dla nawrócenia bądź odrodzenia nie potrzeba nic innego jak 
tylko chrztu, co wtedy powiemy o fragmentach z Ewangelii Mateusza 7, 13—14 oraz 
z wielu innych miejsc w Piśmie Świętym? Gdyby to było prawdą, nie moglibyśmy 
więcej mówić o wąskiej drodze i ciasnej bramie, gdyż jeśli wszyscy ochrzczeni są 
zbawieni, to brama prowadząca do życia wiecznego byłaby niezmiernie szeroka, a 
droga przestronna. Wtedy mówiono by: “Szeroka jest brama i przestronna droga, 
która prowadzi do życia wiecznego”. Jeśli to prawda, to tysiące mogą wchodzić 
ramię w ramię i nigdy więcej nie będziemy nauczać, że sprawiedliwy z trudnością 
dostąpi zbawienia, oraz że trzeba zdobywać Królestwo Boże gwałtem i zmaganiem 
się, by wejść (I Piotra 4, 18; Mat. 11, 12; Łuk. 13, 24). Z pewnością, gdyby ta 
droga była tak łatwa, jak wielu przypuszcza, do zbawienia wystarczałoby niewiele 
więcej, niż chrzest i wołanie: “Panie, zmiłuj się!”. Nie musielibyśmy zmuszać 
się do takiego szukania, pukania i zmagania o zbawienie, jakiego wymaga Słowo 
Boże. 
Jeśli to prawda, to nie będziemy więcej mówić: “Niewielu jest tych, co ją 
znajdują”. Zamiast tego, będziemy mówić: “Niewielu jest tych, co jej nie 
znajdują”. Nie będziemy więcej mówić, że niewielu jest wybranych spośród wielu 
powołanych (Mat. 22, 14), oraz że tylko resztka spośród Izraela osiągnie 
zbawienie (Rzym. 9, 27). Jeśli nauka ta jest prawdziwa, nie będziemy powtarzać 
za uczniami: “Któż tedy będzie zbawiony?”, lecz: “Któż tedy nie zostanie 
zbawiony?”. A wtedy ktoś, kto został ochrzczony, nawet jeśli jest 
cudzołożnikiem, szydercą, chciwcem bądź pijakiem, odziedziczy mimo to Królestwo 
Boże (I Kor. 5, 11; 6, 9—10)!
Niektórzy jednak powiedzą: “Tacy ludzie, chociaż otrzymali łaskę odrodzenia w 
chrzcie, odpadli od łaski i muszą zostać jeszcze raz odnowieni, aby mogli 
uzyskać zbawienie”. Na to odpowiadam: Istnieje nierozerwalny związek między 
odrodzeniem a zbawieniem, co już zostało pokazane. Oznaczałoby to, że człowiek 
taki musi się ponownie narodzić na nowo, co jest w dużej mierze absurdem. 
Oczekując dwukrotnych narodzin z łaski, równie dobrze moglibyśmy oczekiwać, że 
ludzie będą przechodzić dwukrotnie biologiczne narodziny.
Przede wszystkim jednak, z tego wynika jedna rzecz, o którą walczę. Jeśli pomimo 
chrztu, bez względu na to, co ludzie w nim otrzymują, lub udają, że otrzymują, 
można stwierdzić, że są ignorantami, bluźniercami bądź okazują tylko formalną 
religijność bez mocy pobożności, to “muszą się na nowo narodzić” (Jan 3, 7), 
gdyż inaczej zostaną wyłączeni z Królestwa Niebios. 
Widzicie więc, że wszyscy zgadzają się w tym, iż jeśli człowiek coś otrzymuje w 
chrzcie, a potem nie jest w widoczny sposób uświęcony, musi być odnowiony 
poprzez pełną mocy, potężną przemianę, gdyż inaczej nie uniknie potępienia 
piekła. “Nie błądźcie! Bóg się nie da z siebie naśmiewać”. Bez względu na to, 
czy pokładasz ufność w swym chrzcie czy jakiejkolwiek innej rzeczy, powiadam ci 
w imieniu Wszechmogącego, że jeśli jesteś osobą, która się nie modli, szydercą 
czy osobą lubiącą złe towarzystwo (Prz. 13, 20), jeśli nie jesteś uświęconym, 
gorliwym i zapierającym się siebie chrześcijaninem, nie możesz być zbawiony 
(Heb. 12, 14; Mat. 15, 14).
Nawrócenie nie polega na moralnej sprawiedliwości. Sprawiedliwość taka nie jest 
większa od sprawiedliwości uczonych w Piśmie i faryzeuszów (Mat. 5, 20) i 
dlatego nie może otworzyć przed nami Królestwa Niebios. Paweł kiedy jeszcze nie 
był nawrócony, był bez nagany jeśli chodzi o sprawiedliwość opartą na zakonie 
(Fil. 3, 16). Faryzeusz mógł o sobie powiedzieć, że nie jest rabusiem, 
cudzołożnikiem, oszustem (Łuk. 18, 11). Musisz okazać coś więcej niż to 
wszystko, gdyż inaczej Bóg cię potępi, bez względu na to, czym się będziesz 
usprawiedliwiał. Nie potępiam moralności, lecz ostrzegam cię, abyś na niej nie 
poprzestawał. Moralność jest jednym ze składników pobożności, tak jak 
humanitaryzm jest częścią chrześcijaństwa, oraz jak zrozumienie jest jednym ze 
składników łaski. Nie wolno nam jednak wyrywać części z całości. 
Nawrócenie nie polega na nieustannym przestrzeganiu zasad pobożności. Można 
zobaczyć, że ludzie mogą mieć formę pobożności, lecz bez mocy wypływającej z 
prawdziwej pobożności (II Tym. 3, 5). Ludzie mogą odprawiać długie modły (Mat. 
23, 14), często pościć (Łuk. 18, 12), chętnie słuchać (Mar. 6, 20) oraz być 
bardzo gorliwi w służbie Bożej, nawet jeśli jest to kosztowne (Iz. 1, 11), a 
mimo to nie przeżyć nawrócenia. Aby dowieść, że jest się rzeczywiście 
nawróconym, ludzie muszą przedstawić coś więcej niż tylko powoływanie się na 
chodzenie do kościoła, dawanie jałmużny oraz odprawianie modłów. Nie istnieje 
żadna zewnętrzna działalność, której nie potrafiłby wykonać obłudnik, posuwając 
się aż do oddania całego swego mienia dla ubogich i spalenia swego ciała (I Kor. 
13, 3).
Nawrócenie nie jest zwykłym ograniczeniem skażenia poprzez wykształcenie, prawa 
ludzkie bądź moc udręki. Zbyt łatwo i zbyt często mylnie uważa się postępowanie 
człowieka wykształconego za oznaki działania łaski. Lecz gdyby to wystarczało, 
to któż byłby lepszym człowiekiem niż Joasz? Podczas gdy żył jego wuj Jehojada, 
Joasz był bardzo gorliwy wobec służby Bożej i wzywał do naprawy domu Bożego (II 
Król. 12, 2.7). Lecz przez cały ten okres nie było to niczym innym, jak tylko 
dobrym wykształceniem. Po śmierci swego nauczyciela Joasz okazał się wilkiem 
spuszczonym z łańcucha i wpadł w bałwochwalstwo. 
Nawrócenie nie polega więc na oświeceniu, przekonaniu, powierzchownej zmianie 
bądź częściowej poprawie. Odstępca może być człowiekiem oświeconym (Heb. 4, 6) i 
jak Feliks drżeć z niepokoju wynikającego z przekonania o grzechu (Dz. 24, 25), 
bądź czynić wiele rzeczy jak Herod (Mar. 6, 20). Czym innym jest przekonanie o 
grzechu, a czym innym ukrzyżowanie grzechu dzięki łasce nawrócenia. Ponieważ 
wielu odczuwało wyrzuty sumienia z powodu grzechów, błędnie uważają, że są 
bezpieczni, myląc przekonanie z nawróceniem. Kain mógłby wtedy wraz z nimi 
uchodzić za nawróconego, gdyż wędrował po świecie tu i tam jak oszalały, pełen 
wyrzutów sumienia napiętnowanego winą, dopóki nie uciszył sumienia wznoszeniem 
budowli i prowadzeniem interesów. 
Inni myślą, że ponieważ zrezygnowali ze swych dróg i skończyli ze złym 
towarzystwem, bądź poszczególnymi pożądliwościami, ponieważ ograniczyli się do 
poziomu uprzejmości i trzeźwości, to są prawdziwie nawróceni. Zapominają jednak, 
że istnieje ogromna różnica między byciem uświęconym a utemperowanym. 
Zapominają, że wielu szuka jak wejść do Królestwa Niebieskiego i są tego bliscy, 
i niewiele brakuje, by stali się chrześcijanami, jednak w końcu odpadają. Kiedy 
sumienie smaga, wielu się modli, słucha, czyta i powstrzymuje przed popełnianiem 
ulubionych grzechów. Lecz kiedy tylko ten lew zaśnie, wracają do swych grzechów. 
Któż był bardziej religijny niż Żydzi pod ręką Bożą? Jak tylko jednak skończyła 
się udręka, wtedy zapominali o swym Bogu. Być może odrzuciłeś kłopotliwe grzechy 
i uciekłeś przed widocznym skażeniem tego świata, a mimo to twa cielesna natura 
nie została przemieniona. Możesz wziąć kawałek ołowiu i ukształtować go na 
podobieństwo czegoś bardziej atrakcyjnego — rośliny, zwierzęcia, a następnie na 
kształt i podobieństwo człowieka, lecz przez cały ten czas będzie to tylko 
kawałek ołowiu. Tak samo człowiek może przejść przez kilka przemian, od 
niewiedzy do poznania, od bezbożności do uprzejmości, następnie przyjąć pewną 
formę religijności, lecz przez cały ten czas być w dalszym ciągu cielesnym i 
nieodrodzonym, gdyż jego natura pozostała w dalszym ciągu niezmieniona. 
Słuchajcie tego, wszyscy biedni grzesznicy; słuchajcie, jeśli chcecie żyć. 
Dlaczego mielibyście świadomie oszukiwać sami siebie i budować swe nadzieje na 
piasku? Wiem, że ten kto zechce wykorzenić wasze fałszywe nadzieje będzie miał 
do wykonania ciężką pracę. Nie może to być dla was przyjemne, a i dla mnie jest 
to nieprzyjemna rzecz. Rozpocząłem tę pracę jak chirurg mający odciąć martwą 
kończynę swego umiłowanego przyjaciela. Musi to jednak z bólem serca zrobić, 
gdyż jest to konieczne. Zrozumcie mnie umiłowani: ja tylko burzę ruiny, które w 
innym wypadku runęłyby same i pogrzebały was. Burzę je, aby zbudować solidny, 
mocny i trwały dom na zawsze. Nadzieja nieprawego zginie (Prz. 11, 7). 
Grzeszniku, czyż nie byłoby lepiej pozwolić, by Słowo przekonało cię o grzechu, 
byś teraz porzucił fałszywe i złudne nadzieje, niż żeby dopiero śmierć otworzyła 
twe oczy i zanim byś się zorientował, znalazłbyś się w ogniu piekielnym? Byłbym 
fałszywym i niewiernym pasterzem, gdybym ci o tym nie powiedział. Wy, którzy 
zbudowaliście wasze nadzieje na fundamentach nie lepszych od wyżej wymienionych, 
jeszcze pozostajecie w swych grzechach. Niech przemówi sumienie. O cóż to 
błagasz dla siebie? Czy nie jest tak, że nosisz szaty Chrystusowe, nosisz jego 
imię, jesteś członkiem widzialnego Kościoła, znasz zasady religii, jesteś 
uprzejmy, wypełniasz obowiązki religijne, postępujesz sprawiedliwie, a jednak 
sumienie wyrzuca ci grzechy? Mówię ci wobec tego, że twe błagania nigdy nie będą 
uznane przed Bożym sądem. Wszystkie te rzeczy, chociaż same w sobie dobre, nie 
dowodzą, że jesteś nawrócony i nie wystarczają do zbawienia. Spójrz na to i 
podejmij postanowienie szybkiego i całkowitego nawrócenia. Badaj własne serce i 
nie spocznij, dopóki Bóg nie wykona w tobie dokładnej pracy. Musisz być 
odrodzony jako nowa osoba, gdyż w innym wypadku będziesz zgubiony. 
Lecz jeśli osoba taka nie jest jeszcze nawrócona, cóż mogę powiedzieć o 
bezbożnym? Być może ledwie taki rzuci na tę książkę okiem czy nadstawi swego 
ucha, by się przysłuchać tej rozprawie. Jeśli jednak cokolwiek z tego jest w 
zasięgu jego wzroku bądź słuchu, musi dowiedzieć się od Pana, który go uczynił, 
że daleki jest od Królestwa Niebieskiego. Jeśli człowiek przebywający w 
towarzystwie mądrych panien może pomimo tego zostać odrzucony, to o ileż 
bardziej zgubiony będzie ten, kto jest towarzyszem głupców! Czyż nie jest tak, 
że człowiek może być sprawiedliwy w swym postępowaniu, a mimo to nie zostać 
usprawiedliwiony przed Bogiem? Cóż wobec tego będzie z tobą, nędzny człowieku, 
któremu sumienie wyrzuca, że jesteś fałszywy w swym postępowaniu i w swych 
słowach? Jeśli ludzie mogą być oświeceni i dojść do zewnętrznego wypełniania 
religijnych obowiązków i dobrych uczynków, a mimo to pójść na zatracenie za 
poleganie na nich i zadowalanie się tym aspektem nawrócenia, cóż stanie się z 
wami, biedne rodziny, które żyjecie bez Boga na tym świecie? Cóż stanie się z 
wami, nędzni grzesznicy, którzy bardzo rzadko myślicie o Bogu, którzy jesteście 
w takiej niewiedzy, że się nie modlicie, bądź na tyle nierozważni, że się nie 
chcecie modlić? 
Pokutujcie i nawróćcie się, zerwijcie z grzechami i zwróćcie się ku 
sprawiedliwości. Dalejże, do Chrystusa po łaskę przebaczenia i odrodzenia. 
Oddajcie się Jemu, by kroczyć w Jego świętości, gdyż inaczej nigdy nie ujrzycie 
Boga. Obyście usłyszeli Boże ostrzeżenie! W Jego imieniu jeszcze raz napominam 
was. Nawróćcie się po moim nawoływaniu. Porzućcie głupich i żyjcie. Bądźcie 
trzeźwi, sprawiedliwi i pobożni. “Obmyjcie ręce grzesznicy, oczyśćcie swe serca, 
ludzie o rozdwojonej duszy. Przestańcie czynić zło, uczcie się dobrze czynić” 
(Prz.1, 23; 9, 6; Tyt. 2, 12; Jak. 4, 8; Iz. 1, 16—17). Jeśli jednak będziecie 
trwać w złym, umrzecie.
ROZDZIAŁ II
ISTOTA NAWRÓCENIA
Nie ośmielę się jednak zostawić was z oczami na wpół otwartymi jak u tego, który 
“widział ludzi chodzących jak drzewa”. Słowo jest użyteczne zarówno dla 
nauczania jak i karcenia. Dlatego też, przeprowadziwszy was tak daleko przez 
skały i mielizny tak wielu niebezpiecznych błędów, zaprowadzę was do przystani 
prawdy. Nawrócenie polega na całkowitej przemianie zarówno serca jak i życia. 
Opiszę pokrótce istotę jak i przyczyny nawrócenia. 
Autorem nawrócenia jest Duch Boży, dlatego też jest ono nazwane “uświęceniem w 
Duchu” (II Tes. 2, 13) oraz “odnowieniem z Ducha Świętego” (Tyt. 3, 5). Nie 
wyklucza to innych osób Trójcy, gdyż apostoł uczy nas, byśmy błogosławili Ojca 
Pana naszego Jezusa Chrystusa, który “zrodził nas ku nadziei żywej” (I Piotra 1, 
3). O Chrystusie jest powiedziane, że “daje Izraelowi upamiętania się” (Dz. 
5,31). Jest On także nazwany Odwiecznym Ojcem (Iz. 9,6), myśmy zaś jego 
“nasieniem” oraz “dziećmi, które dał Mu Bóg” (Heb. 2,13). Praca ta jednak jest 
zasadniczo przypisywana Duchowi Świętemu, dlatego też mówi się o nas jako o 
zrodzonych z Ducha (Jan. 3, 5—6).
Jak z tego widać, nawrócenie jest dziełem nie leżącym w mocy człowieka. Jesteśmy 
“zrodzeni nie z krwi, ani z woli ciała, ani z woli człowieka, lecz z Boga” (Jan 
1,13). Nigdy nie myśl, że możesz sam się nawrócić. Jeśli chcesz być nawrócony ku 
zbawieniu, musisz pozbyć się jakiejkolwiek nadziei zrobienia tego swą własną 
mocą. Jest to powstanie z martwych (Ef. 2,1), nowe stworzenie (Gal. 6,5 oraz 
Efez. 2,10), dzieło absolutnej wszechmocy (Ef. 1,19). Czyż te rzeczy nie leżą 
poza zasięgiem mocy ludzkiej? Jeśli nie masz nic więcej niż to, co miałeś dzięki 
pierwszym narodzinom: miłe i spokojne usposobienie, czyste prowadzenie się, to 
nie jesteś prawdziwie nawrócony, gdyż jest to dzieło nadnaturalne. 
Skuteczna przyczyna nawrócenia składa się z czynnika zarówno wewnętrznego jak i 
zewnętrznego. 
Przyczyną wewnętrzną jest wyłącznie darmowa łaska. “Zbawił nas nie dla uczynków 
sprawiedliwości, które spełniliśmy, lecz dla miłosierdzia swego” i “przez 
odnowienie przez Ducha Świętego” (Tyt. 3,5). “Zrodził nas z własnej woli” (Jak. 
1,18). Jesteśmy wybrani i powołani do uświęcenia, a nie dzięki uświęceniu (Efez. 
1,4). Bóg nie znajduje niczego w człowieku, co skłaniałoby Go do niego, lecz 
znajduje wystarczająco wiele, by od niego się odwrócić. Znajduje w człowieku 
wystarczająco wiele, by się odwrócić z obrzydzeniem, lecz nie znajduje niczego, 
co wzbudzałoby w Nim miłość. Spójrz na siebie chrześcijaninie. Przypomnij sobie 
swą niegdyś świńską naturę, duchową nieczystość twego ciała, twe niegdyś 
ukochane błoto (II Piotra 2,22). Zobacz swój moralny muł i skażenie. Czyż nie 
brzydzą się tobą twe własne szaty? (Job 9,31). Jak wobec tego mają cię kochać 
świętość i czystość? Zdumiejcie się tym niebiosa, porusz się tym ziemio! Któż 
nie musi wołać: “Łaski, łaski!” (Zach. 4,7). Posłuchajcie i zarumieńcie się, 
dzieci Najwyższego. Ludzie niewdzięczni, już więcej nie mówicie ani nie myślicie 
o darmowej łasce. Nie jest ona już adorowana ani wychwalana przez takich jak wy! 
Można by pomyśleć, że nie powinniście nic innego robić, jak tylko wielbić i 
podziwiać Boga, gdziekolwiek jesteście. Jak możecie zapomnieć o takiej łasce, 
bądź mówić o niej tak lekko i formalnie? Cóż innego jeśli nie niezasłużona łaska 
skłoniło Boga do umiłowania was? Czy mógł was umiłować z powodu waszej wrogości 
wobec Niego i strasznego zdeprawowania waszej istoty? Z jaką pełnią uczucia 
wznosi Piotr swe ręce, mówiąc: “Błogosławiony niech będzie Bóg i Ojciec Pana 
naszego, Jezusa, który z obfitego miłosierdzia swego zrodził nas na nowo”. Z 
jakim uczuciem Paweł wywyższa darmową łaskę Bożą, mówiąc: “Bóg, który jest 
bogaty w miłosierdzie, dla swej wielkiej miłości, którą nas umiłował, ożywił nas 
razem z Chrystusem. Łaską zbawieni jesteście” (Efez. 3,4—5). 
Zewnętrzną przyczyną jest zasługa i wstawiennictwo błogosławionego Jezusa. On 
uzyskał dary dla zbuntowanych (Ps. 68, 18), i to właśnie przez Jezusa Bóg 
sprawuje w nas to, co miłe jest w oczach Jego (Heb. 13, 21). Przez Niego są na 
nas zlewane wszystkie duchowe błogosławieństwa niebios (Efez. 1, 3). On wstawia 
się za wybranymi, którzy jeszcze nie uwierzyli (Jan 17, 20). Każdy nawrócony 
jest owocem Jego męki. Żadne niemowlę nie przyszło na świat z takim bólem, jaki 
Chrystus wycierpiał za nas. Wszystkie bóle, jakie wycierpiał na krzyżu, były 
naszymi bólami porodowymi. On jest dla nas uświęceniem (I Kor. 1, 30). Poświęcił 
się, to znaczy odłączył się, aby się stać ofiarą, dzięki której mogliśmy zostać 
uświęceni (Jan 17, 19). Przez ofiarowanie ciała Jezusa Chrystusa jesteśmy 
uświęceni raz na zawsze (Heb. 10, 10). 
Nic innego wobec tego jak tylko zasługa i wstawiennictwo Jezusa Chrystusa 
sprawia, że Bóg zlewa na nas łaskę nawrócenia. Jeśli jesteś nowym stworzeniem, 
wiesz, komu to zawdzięczasz — modlitwom i bólom porodowym Chrystusa. Wierzący 
podąża do Jezusa Chrystusa bardziej naturalnie niż źrebak biegający za klaczą, 
bardziej niż osesek zdążający do piersi matki. Gdzie indziej miałbyś pójść? 
Jeśli ktokolwiek z tego świata może dokonać dla twego serca tego, co Chrystus 
zrobił dla ciebie, to niech tego dokona. Czy szatan rości sobie prawo do ciebie? 
Czy świat zabiega o ciebie? Czy grzech oskarża twe serce? Czyż te rzeczy nie 
zostały ukrzyżowane dla ciebie? Chrześcijaninie! Miłuj swego Pana i służ Mu, 
dopóki żyjesz!
Narzędzie nawrócenia jest osobowe i realne. Po pierwsze: narzędziem są słudzy 
Chrystusa. “W Chrystusie Jezusie zrodziłem was przez ewangelię” (I Kor. 4, 15). 
Sługami Chrystusa są ci, którzy zostali posłani do otwierania ludziom oczu i 
nawracania ich do Boga (Dz. 26, 18). O niewdzięczny świecie! Jak mało wiesz co 
robisz, gdy prześladujesz posłańców Pana. To im powierzył Chrystus pracę nad 
waszym zbawieniem. A wyście ich ganili i bluźnili im (Iz. 37, 23). Oni są 
sługami Najwyższego, którzy pokazują wam drogę zbawienia (Dz. 16, 17). Czy tak 
im odpłacacie nierozumni (V Moj. 32, 6) ? Synowie niewdzięczności, z kogo się 
naigrywacie? Przecież oni są narzędziami wykorzystywanymi przez Boga do 
nawracania i zbawiania grzeszników, a wy drwicie ze swych lekarzy i wyrzucacie 
swych pilotów za burtę! “Ojcze przebacz im, bo nie wiedzą co czynią!”. 
Po drugie — realnym narzędziem jest Słowo. Zostaliśmy zrodzeni przez Słowo 
prawdy. To właśnie ono oświeca oko, nawraca duszę (Ps. 19, 8—9), czyni mądrym ku 
zbawieniu (II Tym. 3, 15). To ono jest tym nieskazitelnym nasieniem, przez które 
zostaliśmy zrodzeni (I Piotra 1, 23). Jeśli jesteśmy obmyci, to przez Słowo 
(Efez. 5, 26). Jeśli jesteśmy uświęceni, to przez prawdę (Jan 17, 17). Ono daje 
wiarę i ono odradza nas (Rzym. 10, 17; Jak. 1, 18). 
Święci Boży! Jakże powinniście kochać Słowo, gdyż przez nie zostaliście 
nawróceni. Wy, którzyście poczuli jego odnawiającą moc, korzystajcie z tego 
dopóki żyjecie. Bądźcie zawsze wdzięczni. Przywiążcie je sobie do szyi, 
wypiszcie je na swych rękach, chowajcie je na swych piersiach. Kiedy idziecie, 
pozwólcie by ono was prowadziło, kiedy śpicie niech ono was strzeże, a kiedy się 
budzicie, niech ono do was przemawia (Prz. 6, 21—22). Powiedzcie wraz z 
psalmistą: “Nigdy nie zapomnę przykazań Twoich, gdyż przez nie zachowujesz mnie 
przy życiu” (Ps. 119, 93). Wy, którzy nie jesteście nawróceni, pilnie czytajcie 
Słowo, chodźcie tam, gdzie jest ono zwiastowane z mocą. Módlcie się o przyjście 
Ducha w Słowie. Wstań z kolan i pójdź wysłuchać kazania, wróć z kazania i 
uklęknij. Jeśli kazanie nie odnosi skutku, to jest tak dlatego, że nie jest ono 
podlewane modlitwą i łzami, ani nie jest rozważane. 
Ostatecznym celem nawrócenia jest zbawienie człowieka oraz chwała Boża. 
Zostaliśmy wybrani “przez uświęcenie ku zbawieniu” (II Tes. 2, 13), powołani, 
abyśmy mogli być uwielbieni (Rzym. 8, 30), lecz szczególnie po to, aby Bóg mógł 
zostać uwielbiony (Iz. 60, 21), abyśmy rozgłaszali jego chwałę (I Piotra 2, 9) i 
przynosili owoc w dobrych uczynkach (Kol. 1, 10). 
 
Chrześcijaninie, nie zapominaj o celu swego powołania. Niech światło twe świeci, 
niech twa lampa płonie, niech owoce twe pojawią się we właściwym czasie i niech 
ich będzie wiele (Ps. 1, 3). Niech wszystkie twe zamysły będą zgodne z Bożymi, 
aby On mógł być wywyższony w tobie (Fil. 1, 20).
Nawróceniu podlega wybrany grzesznik w całości, ze wszystkimi członkami, 
zdolnościami, oraz z całym umysłem. Bóg powołuje tylko tych, których wcześniej 
wybrał (Rzym. 8, 30). Nikt nie zostaje pociągnięty do Chrystusa poprzez swe 
własne powołanie, ani nikt nie przychodzi do niego poprzez uwierzenie. Do niego 
przychodzą tylko jego owieczki, które dał Mu Jego Ojciec (Jan 6, 37.48). 
Skuteczne powołanie jest równoznaczne z wiecznym wybraniem (II Piotra 1, 10). 
Jeśli zaczynasz od zastanawiania się nad swym wybraniem to znaczy, że 
rozpoczynasz od niewłaściwego miejsca. Dowiedź swego nawrócenia, a wtedy nigdy 
nie wątp w swe wybranie. Jeśli nie możesz tego jeszcze udowodnić, postanów 
sobie, aby nawrócić się dogłębnie teraz. Bez względu na to, jaki jest Boży 
ukryty cel, jestem pewien, że Jego obietnice są wyraźne. Jakże desperacko 
spierają się buntownicy, mówiąc: “Jeśli jestem wybrany, to będę zbawiony, bez 
względu na to co robię. Jeśli zaś, nie, to nie będę zbawiony, bez względu na to 
co robię”. Przewrotny grzeszniku! Czy chcesz zacząć od miejsca, które powinno 
być twym końcowym etapem? Czyż nie masz przed sobą Słowa? Cóż ono mówi? 
“Pokutujcie i nawróćcie się, aby wasze grzechy zostały zgładzone” (Dz. 16, 31). 
“Jeśli umartwiasz uczynki ciała, żyć będziesz” (Rzym. 8, 13). “Uwierz a będziesz 
zbawiony” (Dz. 3, 19). Czyż nie jest to bardzo jasne wezwanie?
Nie stój, wciąż rozważając o swym wybraniu, lecz nakieruj serce ku pokucie i 
wierze. Wołaj do Boga o łaskę nawrócenia. Rzeczy jawne należą do ciebie, dlatego 
właśnie nimi się zajmij. Ktoś kiedyś powiedział, że ci, którzy nie karmią się 
Słowem Bożym, udławią się kośćmi. Bez względu na to, jakie cele ma Bóg, jestem 
pewien, że Jego obietnice są prawdziwe. Bez względu na to, jakie są dekrety 
niebios, jestem pewien, że jeśli będę pokutował i uwierzę, będę zbawiony, i że 
jeśli nie będę pokutował, będę potępiony. Czyż nie jest to pewna podstawa dla 
ciebie? Czy dalej będziesz płynął w kierunku skał? 
Co więcej, przemiana w nawróceniu obejmuje całego człowieka. Osoba cielesna może 
mieć pewne resztki dobrej moralności, lecz nie jest ona nigdy dobra w całej swej 
istocie. Nawrócenie nie jest naprawą starego budynku, lecz jest jego zburzeniem 
i postawieniem całkowicie nowej budowli. Nie jest to przyszycie łatki świętości. 
Nie — u prawdziwie wierzącego świętość zostaje wpleciona w całą istotę, zasady 
postępowania i uczynki. Szczery chrześcijanin jest całkowicie nową tkaniną, od 
dołu do góry. Jest on nowym człowiekiem, nowym stworzeniem; wszystko stało się 
nowe (II Kor. 5, 17). Nawrócenie jest dziełem dogłębnym, sięga serca. Stwarza 
nowego człowieka do nowego świata. Obejmuje całego człowieka, cały umysł, 
członki oraz motywy postępowania w całym życiu.
Nawrócenie obejmuje umysł
Nawrócenie zmienia równowagę osądu, tak że Bóg i jego chwała przeważa ponad 
wszelkimi cielesnymi i ziemskimi zainteresowaniami. Otwiera ono oczy umysłu, 
sprawia, że spadają łuski wrodzonej ignorancji i zwraca człowieka od ciemności 
ku światłości. Ten, kto wcześniej nie widział żadnego zagrożenia wynikającego ze 
swego stanu, uważa teraz siebie za zgubionego na wieki (Dz. 2,37), o ile nie 
zostanie odrodzony przez moc łaski. Ten, który niedawno sądził, że grzesząc 
ponosi niewielką szkodę, teraz stwierdza, że grzech jest największym złem. Widzi 
teraz bezsens, niesprawiedliwość, deprawację i ohydę grzechu tak, że jest nim 
przerażony –– czuje obrzydzenie do grzechu, boi się go, ucieka od niego a nawet 
brzydzi się sobą z powodu grzechu (Rzym. 7, 15; Job 42, 6; Ezech. 36, 31). Ten 
który dawniej widział niewiele grzechów w sobie i który nie znajdywał nic, z 
czego miałby się spowiadać, teraz widzi zepsucie własnego serca, dogłębne i 
okropne skażenie całej swej natury. Woła: “Nieczysty! Nieczysty! Panie oczyść 
mnie hyzopem, obmyj mnie dokładnie i stwórz we mnie serce czyste”. Widzi siebie 
jako całkowicie skażonego, zgniłe zarówno gałęzie jak i korzeń (Ps. 14, 3; Mat. 
7, 17—18). Określając całe swe jestestwo, wszystkie swe umiejętności i 
działania, mówi: “Nieczysty”. Odkrywa brud, którego wcześniej nie był świadomy i 
widzi bluźnierstwo, kradzieże, morderstwo i cudzołóstwo które są w jego sercu, a 
o których w ogóle wcześniej nie wiedział. Do tej pory nie widział żadnego 
dostojeństwa ani urody w Chrystusie, żadnej piękności dla której miałby Go 
zapragnąć. Lecz teraz znajduje Ukryty Skarb i sprzeda wszystko, aby kupić to 
pole. Chrystus jest Perłą, której szuka. Teraz zgodnie z nowym światłem, 
człowiek taki posiada całkowicie inny umysł i hierarchię wartości niż 
poprzednio. Teraz Bóg jest wszystkim dla niego, poza Bogiem nie ma nikogo innego 
ani na ziemi ani w niebie, naprawdę woli Boga od całego świata. Jego łaska jest 
dla niego życiem, a światło Jego Oblicza jest czymś lepszym, niż dobra które 
poprzednio tak bardzo chciał posiadać i na zdobywanie których nakierował swe 
serce, mianowicie: ziarno, wino i oliwa (Ps. 4, 6—7). Obłudnik może zgodzić się 
z ogólnym stwierdzeniem, że Bóg jest rzeczywiście najwyższym dobrem. Co 
mądrzejsi poganie w końcu do tego doszli. Lecz żaden obłudnik nie posunie się 
tak daleko, by widzieć Boga jako najbardziej upragnione i najwłaściwsze dobro 
dla niego. To jest głos osoby nawróconej. Moja dusza mówi: “Pan jest moim 
działem. Kogóż mam w niebie jeśli nie Ciebie? A na ziemi nie mam w nikim innym 
upodobania, jak tylko w Tobie. Bóg jest mocą mego serca i moim działem na wieki” 
(Lam. 3, 24 oraz Ps. 73, 25—26). 
Nawrócenie zmienia nastawienie woli
Zamiary woli zostają zmienione. Teraz osoba nawrócona ma inne cele i zamiary. 
Teraz osoba taka pragnie ponad wszystko Boga, i nie chce niczego innego na tym 
świecie jak tylko tego, by Chrystus mógł być uwielbiony w niej. Uważa to za 
większe szczęście niż wszystkie zbiory, które może przynieść ta ziemia, że może 
być użyteczną dla Chrystusa i przynieść Jemu chwałę. Celem do którego zmierza, 
jest aby imię Jezusa było uznane za wielkie na całym świecie.
Czytelniku! Czy czytasz tę książkę bez postawienia sobie pytania, czy tak samo 
jest z tobą? Zatrzymaj się na chwilę i zbadaj swe serce.
Osoba nawrócona jest osobą, której upodobania zostały zmienione. Osoba taka 
widzi Boga jako swoje szczęście, a Chrystusa i uświęcenie jako środki, które 
prowadzą do Boga. Wybiera Jezusa jako Pana. Nie jest tylko przymuszona sztormami 
życia aby pójść do Chrystusa, ani nie przychodzi doń ze zwykłej konieczności — 
przychodzi do Chrystusa wolna. Osoba taka nie dokonuje wyboru ze strachu, jak 
gdyby pod przymusem sumienia, bądź jak umierający grzesznik, który zrobiłby — 
zdawałoby się — wszystko dla Chrystusa, lecz on tylko wybiera Chrystusa zamiast 
piekła. Świadomie postanawia, że najlepszym wyborem jest Chrystus i dusza taka 
wolałaby Chrystusa zamiast wszystkich dóbr tego świata, którymi mogłaby się 
radować (Fil. 1, 23). Dusza taka obiera świętość za swą drogę, nie poddaje się 
jej z powodu zwykłej konieczności, lecz dlatego, że ją lubi i kocha. “Wybrałem 
ścieżkę twoich przykazań” (Ps. 119, 173). Przyjmuje Boże świadectwa nie jako 
niewolę, lecz jako dziedzictwo — dziedzictwo wieczne. Nie uważa ich za brzemię, 
lecz za rozkosz, nie za krępujące sznury lecz za przyjaciół (I Jana 5, 3; Ps. 
119, 14.16.47). Nie tylko nosi, lecz zakłada na siebie jarzmo Chrystusowe. Nie 
reaguje na świętość jak żołądek na bardzo nieprzyjemne lekarstwo, które w końcu 
zażywa by nie umrzeć, lecz spożywa świętość tak jak głodny człowiek swój 
najlepszy pokarm. Żadne godziny nie upływają takiemu człowiekowi przyjemniej, 
niż godziny w których ćwiczy się w świętości. Jest to jego źródło siły i żywioł 
w którym się porusza, pragnienie oczu i radość serca. 
Zbadaj swoje sumienie, czy tak jest z tobą. Jesteś szczęśliwy, jeśli tak jest! 
Bacz jednak, abyś przeprowadził to badanie dokładnie i bezstronnie!
Nawrócenie zmienia kierunek uczuć
Wszystkie uczucia osoby nawróconej płyną nowym kanałem. Jordan się cofnął i wody 
płyną w górę, wbrew swemu naturalnemu kierunkowi. Nadzieją jest Chrystus. On 
jest nagrodą takiej osoby. Na Nim skupia się jej oko i serce. Osoba taka gotowa 
jest wyrzucić wszystko za burtę, aby zachować ten klejnot, tak ja kupiec w 
czasie sztormu wyrzuca ładunek ze statku, aby uratować się przed zatonięciem. 
Głównym pragnieniem osoby nawróconej nie jest złoto, ale łaska. Pragnie jej, 
szuka jej tak jak srebra, kopie jakby w poszukiwaniu ukrytego skarbu. Osoba 
nawrócona woli być napełniona łaską niż być kimś wielkim na tym świecie. Woli 
być raczej świętą niż najbardziej uczoną, najsławniejszą czy najbogatszą osobą 
na ziemi. Jako człowiek cielesny, mawiał sobie: Gdybym tylko miał poważanie, 
opływał w bogactwa, wiódł życie pełne przyjemności, gdyby wszystkie moje długi 
były spłacone, a ja i moi domownicy mieli za co żyć dostatnio, to byłbym 
szczęśliwym człowiekiem. Lecz teraz serce śpiewa inną melodię. Nawrócony mówi: 
Gdyby tylko moja nieprawość została ograniczona, gdybym tylko miał w jakiejś 
mierze łaskę i społeczność z Bogiem, to chociaż byłbym biedny, jednak nic by 
mnie to nie obchodziło, bo uważałbym siebie za człowieka błogosławionego. 
Czytelniku — czy takim językiem przemawia twa dusza? 
Źródła radości osoby nawróconej są całkowicie inne. Człowiek taki raduje się 
Bożymi świadectwami jak największymi bogactwami. Raduje się prawem Pana, w 
którym niegdyś miała niewielkie upodobanie. Największą radością są teraz myśli o 
Chrystusie, radość z jego towarzystwa, dobro Jego ludu. Inne są teraz troski 
osoby nawróconej. Niegdyś człowiek taki koncentrował się tylko na tym świecie i 
duszy jego wystarczały odrobiny czasu wolnego. Teraz woła z głębi ducha: “Co mam 
robić aby być zbawionym?” (Dz. 16, 30). Jego wielką troską jest to, w jaki 
sposób zabezpieczyć swą duszę. Jakżeby błogosławił cię, gdybyś mógł go 
wyprowadzić z wątpliwości w tej sprawie!
Obawia się nie tyle cierpienia co popełnienia grzechu. Niegdyś bał się wyłącznie 
utraty swego mienia bądź reputacji. Najgorszą rzeczą wydawał się mu ból, ubóstwo 
bądź niełaska. Teraz o wiele mniej się obawia o te rzeczy, gdyż jego największą 
obawą jest by nie popaść w niełaskę u Boga. Jakże ostrożnie kroczy, aby czasem 
nie nadepnąć na węża. Patrzy przed siebie, do tyłu, dokładnie przygląda się 
swemu sercu, a często zwraca swój wzrok na swe barki, aby czasem nie został 
przygnieciony grzechem. Sama myśl o utracie Bożej łaski zabiłaby jego serce; 
tylko przed tym się wzdraga. Myśl o rozstaniu się z Chrystusem sprawia 
największy ból.
Jego miłość płynie w innym kierunku. “To jest mój umiłowany” mówi Oblubienica 
(P. n. P. 5, 16). Jakże często Augustyn wylewa swą miłość do Chrystusa! Nie mógł 
znaleźć wystarczająco słodkich słów: “Pozwól Panie, by oczy moje ujrzały Ciebie, 
Światłości moich oczu. Przyjdź radości mego ducha, Obym Cię ujrzał, Szczęście 
mego serca. Pozwól bym Cię ukochał, Życie mej duszy. Objaw się mi, moje wielkie 
upodobanie, moja słodka pociecho, mój Boże, moje życie, cała chwało mej duszy. 
Pozwól bym Cię odnalazł, Pragnienie mego serca. Pozwól bym się Ciebie uchwycił, 
Miłości mej duszy. Pozwól bym Cię objął, Niebiański Oblubieńcze. Pozwól, abym 
Ciebie mógł mieć” (Augustyn Wyznania).
Smutki nawróconego mają teraz nowe ujście (II Kor. 7, 9—10). Widok swych 
grzechów, widok Chrystusa ukrzyżowanego, które to ledwie mogły go przedtem 
poruszyć, teraz tak bardzo wpływają na jego serce. Jego nienawiść i gniew płoną 
przeciwko grzechowi. Nie ma cierpliwości, nazywa się głupcem, nierozumnym 
zwierzęciem i nie znajduje dobrego określenia, które by doń pasowało kiedy 
zostaje wzburzony gniewem przeciwko grzechowi (Ps. 73, 22; Prz. 30, 2). Niegdyś 
mógł z przyjemnością walać się w grzechu, teraz sama myśl o powrocie do tego 
stanu wprawia go w obrzydzenie, gdyż byłoby to dla niego tym samym, co lizanie 
najohydniejszych wymiocin. 
Sprawdź więc swe własne serce i zwróć uwagę na aktualny nurt twych uczuć, czy 
płyną w stronę Boga w Chrystusie ponad wszystkie inne troski. Obłudnicy mogą 
odczuwać nagłe przypływy mocnych uczuć, szczególnie jeśli się charakteryzują 
odpowiednio żywym temperamentem. Z kolei święci mogą nie odczuwać świadomych 
przypływów uczuć jeśli ich temperament jest chłodny, powolny. Celem badania jest 
stwierdzenie, czy osąd i wola są trwale nakierowane na Boga ponad wszystkie inne 
dobra, rzeczywiste i abstrakcyjne. Jeśli tak jest i jeśli uczucia szczerze płyną 
za wyborem i postępowaniem, to nawet jeśli nie objawiają się one w taki sposób, 
w jaki by się pragnęło, to bez wątpienia dokonana została zbawienna przemiana. 
Nawrócenie zmienia członki ciała
Były one przedtem narzędziem grzechu, lecz teraz stały się świętymi naczyniami 
żywej świątyni Chrystusa. Ten który dawniej bezcześcił swe ciało, teraz 
zachowuje swe naczynie w czci i uświęceniu, umiarze, czystości i trzeźwości 
oddając je Panu. 
Oko które niegdyś błądziło, oko cudzołożne, wyniosłe i pożądliwe, teraz płacze, 
jak oczy Marii, nad swymi grzechami widząc Boga w Jego dziełach, czytając Jego 
Słowo bądź szukając miłosierdzia i okazji do pracy dla Niego. Ucho które niegdyś 
było otwarte na zawołania szatana i w niczym innym nie miało takiego upodobania 
jak w nieczystej bądź przynajmniej czczej gadaninie i śmiechu głupców, teraz 
jest przy drzwiach domu Chrystusa i otwarte dla Jego uczniów. Mówi ono teraz: 
“Mów Panie, bo sługa Twój słucha” (I Sam. 3, 9). Czeka na Jego słowa jak na 
deszcz i ma w nich większe upodobanie niż w jedzeniu (Job. 23, 12), są one 
słodsze niż miód i plaster miodu (Ps. 19, 10). 
Umysł który był wypełniony świeckimi pomysłami, jest teraz wypełniony innymi 
sprawami i nastawiony na studiowanie woli Bożej. Człowiek nawrócony wykorzystuje 
swój umysł nie tyle w celu osiągnięcia zysku, co w celu wypełniania swych 
obowiązków. Myśli i troski jakie wypełniają umysł to głównie te: w jaki sposób 
uciec od grzechu, oraz jak bardziej przypodobać się Bogu. 
Jego serce, które było niegdyś chlewem nieczystych pożądliwości, stało się teraz 
ołtarzem kadzidlanym, gdzie ogień Bożej miłości nieustannie płonie i z którego 
nieustannie wznoszą się codzienne ofiary modlitwy i uwielbienia, oraz słodka woń 
świętych pragnień, wołań i modlitw. 
Usta stały się studnią życia, język wybornym srebrem, a wargi jego karmią wielu. 
Teraz sól łaski przyprawia jego mowę i przeżarła skażenie (Kol. 4, 6), oczyściła 
człowieka od jego nieczystego postępowania, schlebiania, wyszydzania, kłamstw, 
przeklinania, obmawiania, które niegdyś wypływały z ust niczym płomienie 
wychodzące z piekła będącego w jego sercu (Jak. 3, 6). Z gardła, które niegdyś 
było grobem otwartym (Rzym. 3, 13), wydobywa się teraz słodki oddech modlitwy i 
świętych rozpraw. Nawrócony mówi teraz innym językiem, i nic innego nie sprawia 
mu takiej radości jak rozmowa o Bogu i Chrystusie oraz o rzeczach należących do 
przyszłego świata. Usta jego wypowiadają mądrość, jego język stał się srebrną 
trąbą uwielbienia Stwórcy i Jego chwały oraz najlepszym organem jaki ma. 
W tych rzeczach obłudnikowi wiele brakuje. Może on mówić jak anioł, lecz ma 
pożądliwe oko bądź niesprawiedliwy zysk jest w jego rękach. Jego ręka może być 
czysta, lecz jego serce jest pełne zepsucia (Mat. 23, 27), pełne trosk które nie 
zostały umartwione, jest piecem pożądliwości, warsztatem pychy, siedzibą złości. 
Może mieć, jak posąg Nebukadnesara, złotą głowę i ogromną wiedzę, lecz stopy 
jego są z gliny. Obłudnik ma światowe pragnienia, myśli o rzeczach ziemskich a 
jego postępowanie i jego droga są zmysłowe i cielesne. W nim praca nie została 
zakończona. 
Nawrócenie zmienia życie i zwyczaje
Nowy człowiek obiera nowy kurs (Ef. 2, 2—3). Mówi o rzeczach niebieskich (Fil. 
3, 20). Jak tylko Chrystus powołuje go poprzez skuteczną łaskę, nowonawrócony 
staje się jego naśladowcą. Kiedy Bóg daje nowe serce i wypisuje swe prawa w jego 
umyśle, od tego momentu kroczy on według Jego ustaw i zachowuje Jego sądy.
Chociaż grzech mieszka w nim jako naprawdę uciążliwy i niemiły gość, nie ma on 
jednak już dłużej władzy nad nim. Teraz człowiek przynosi owoce ku uświęceniu. 
Chociaż ma niejedną skazę, jednak wzorem na który patrzy jest prawo i życie 
Jezusa. Wyraża szczery szacunek dla wszystkich Bożych przykazań. Sumienie 
wyrzuca mu nawet małe grzechy i małe zaniedbania obowiązków. Jego słabości, od 
których nie może się uwolnić chociaż chce, są ciężarem dla duszy i są dla niej 
jak ciało obce w oku, sprawiając wiele dolegliwości nawet pomimo niewielkiego 
rozmiaru. 
Czytelniku! Czy możesz to czytać bez zatrzymania się i sprawdzenia samego 
siebie?
Szczerze nawrócony nie jest człowiekiem, który jest inny w kościele a inny w 
domu. Nie jest świętym na kolanach a oszustem w pracy. Nie będzie dawał 
dziesięciny z mięty i kminku zaniechując miłosierdzia i osądu w ważniejszych 
sprawach zakonu. Nie udaje pobożności i nie odrzuca moralności. Odwraca się od 
wszystkich swych grzechów i przestrzega wszystkich ustaw Bożych, nawet jeśli nie 
w sposób doskonały to poprzez szczere pragnienia i usiłowania, nie pozwalając 
sobie na przestąpienie którejkolwiek z nich. Teraz ma upodobanie w Słowie i 
nastawia się na modlitwę, otwiera swą rękę i czerpie z wnętrza swej duszy dla 
głodnych. Zrywa ze swymi grzechami poprzez czynienie sprawiedliwości i ze swą 
nieprawością poprzez okazywanie miłosierdzia ubogim (Dan. 4, 27). Ma dobre 
sumienie chcąc postępować we wszystkim uczciwie (Heb. 13, 18) i zachować się 
czystym wobec Boga i ludzi.
W tym miejscu można znów znaleźć skazę wielu, którzy uważają się za dobrych 
chrześcijan. Są oni stronniczy w zakonie (Gal. 2, 9), biorą na siebie tanie i 
łatwe obowiązki religijne, lecz nie przeprowadzają dokładnie tej pracy. Są oni 
jak ciasto na wpół upieczone i na wpół surowe. Można stwierdzić, że są uważni w 
słowach, rzetelni w interesach, lecz nie ćwiczą się w pobożności, a badanie 
siebie i panowanie nad własnym sercem jest im obce. Można ich regularnie 
zobaczyć w kościele, lecz jeśli pójdziesz za nimi do ich rodzin, zobaczysz tam 
niewiele poza myślami tego świata. Jeśli mają obowiązki rodzinne — idź za nimi 
do ich komór, a stwierdzisz, że niewiele się troszczą o swe dusze. Chociaż mogą 
się wydawać osobami religijnymi, nie powściągają swych języków i cała ich 
pobożność jest bezużyteczna. Chociaż udają się do swych komór modlitewnych i 
przychodzą na modlitwy rodzinne, to jeśli pójdziemy za nimi do ich sklepów i 
warsztatów, stwierdzimy, że mają w zwyczaju kłamać bądź oszukiwać w inny, 
popularny sposób. Obłudnik nie jest w pełni posłuszny.
Nawrócenie to odwrócenie się od grzechu, szatana, świata i naszej własnej 
sprawiedliwości
Odwracamy się od grzechu.
Kiedy człowiek doświadcza nawrócenia, staje się wiecznym wrogiem grzechu. Tak — 
staje się wrogiem wszelkiego grzechu i największym wrogiem własnych grzechów, 
szczególnie tych, które popełniał. Teraz powodem jego zmartwienia jest grzech. 
Własny grzech szczególnie potęguje jego smutek. Jest to grzech, który przeszywa 
go i rani, odczuwa go jak cierń w boku, jak oścień w oku. Jęczy i zmaga się z 
nim nie tylko formalnie, lecz z pełnym uczuciem krzyczy: “Nędzny ja człowiek!” 
(Rzym. 7, 24). Brzemieniem które go najbardziej niecierpliwi jest grzech. Gdyby 
Bóg dał mu wybór, wybrałby wszelkie inne udręki w zamian za pozbycie się 
grzechu. Odczuwa grzech jako kaleczący stopy żwir znajdujący się w butach, 
powodujący ból w trakcie chodzenia. 
Przed nawróceniem człowiek taki niewiele myślał o grzechu. Pielęgnował go w 
sobie, grzech dorastał razem z nim, jak gdyby jadł z nim posiłki i pił z jego 
kielicha, spał na jego łonie i był jego ulubieńcem. Lecz kiedy Bóg otwiera oczy 
poprzez nawrócenie, człowiek odrzuca grzech z obrzydzeniem, jak gdyby była to 
obrzydliwa ropucha, którą w ciemności przytulał, myśląc że jest ona pięknym, 
niewinnym ptaszkiem. Kiedy jednak człowiek jest zmieniony ku zbawieniu, jest 
wtedy głęboko przekonany nie tylko o niebezpieczeństwie, ale i o nieczystości 
grzechu! Jakże wtedy gorliwie prosi Boga o oczyszczenie! Brzydzi się sobą samym 
z powodu swych grzechów. Biegnie do Chrystusa i rzuca się wprost do źródła 
otwartego ku oczyszczeniu z grzechu i nieczystości. Jeśli tam wskoczy, to jakże 
wielkie zamieszanie ma miejsce aby wszystko oczyścić! Nie odpoczywa dopóki nie 
ucieknie do Słowa, nie obmyje i wypłucze się w nieskończonym źródle, pracując 
gorliwie aby oczyścić się z wszelkiej zmazy zarówno na ciele jak i na duchu. 
Osoba dogłębnie nawrócona z całego serca angażuje się przeciwko grzechowi. Zmaga 
się z nim, toczy przeciwko niemu wojnę. Zbyt często grzech stoi na przeszkodzie, 
lecz wierzący nigdy nie zrezygnuje z walki ani nie odłoży broni dopóki żyje. Nie 
zawrze z grzechem pokoju, nie odda ani kawałka. Może przebaczyć swym innym 
przeciwnikom, może odczuwać żal za nich i modlić się o nich, lecz w walce ze 
swymi grzechami jest nieubłagany, nastawiony na ich pełne pokonanie. Poluje na 
cenne życie swych grzechów, a jego oko nie zna miłosierdzia, jego ręka nie 
będzie ich oszczędzać. Nawet jeśli niektóre grzechy mogą okazać się korzystne, 
być jej ulubieńcami bądź zapewniać szacunek wśród ludzi tego świata, woli jednak 
wyrzucić te zyski do rynsztoka, wybrać raczej utratę zaufania i zobaczyć jak w 
jej ręce więdnie kwiat przyjemności niż pozwolić sobie na popełnienie 
jakiegokolwiek świadomego grzechu. Nie będzie popuszczać w niczym ani nie będzie 
okazywać tolerancji. Za każdym razem kiedy spotyka grzech, wyciąga miecz i 
marszczy brwi w grymasie mówiąc do gościa: “Czyżbym cię znów spotkał mój 
wrogu?”.
Czytelniku! Czy sumienie twe pracuje podczas czytania tych zdań? Czy rozważałeś 
te rzeczy w swym sercu? Czy badałeś tę książkę, aby sprawdzić czy rzeczy się tak 
mają? Jeśli nie, przeczytaj ją na nowo i pozwól, aby twe sumienie przemówiło czy 
tak jest, czy też nie. 
Czy ukrzyżowałeś swe ciało z jego pragnieniami i pożądliwościami i nie tylko 
wyznałeś ale i porzuciłeś swoje grzechy? Czy w swych najgłębszych pragnieniach 
wyrzekasz się wszystkich grzechów i wszelkiego świadomie grzesznego postępowania 
w swym życiu? Jeśli nie, to nie jesteś jeszcze nawrócony. Czy sumienie nie 
wyrzuca ci w twarz w trakcie czytania, że kłamiesz dla swej własnej korzyści? 
Czyż nie oszukujesz w swej pracy? Czy nie żyjesz w jakiejś ukrytej rozwiązłości? 
Jeśli tak, to nie oszukuj samego siebie. Jesteś “pogrążony w gorzkiej żółci i w 
więzach nieprawości” (Dz. 8, 23). 
Czy twój niepohamowany język, twoje uleganie apetytom, twoje nieprawe 
towarzystwo, zaniechanie modlitwy, czytania i słuchania Słowa, świadczą teraz 
przeciwko tobie, mówiąc: “Jesteśmy Twymi uczynkami i będziemy iść za tobą”? A 
jeśli tym nie uderzyłem we właściwe miejsce, to czy twe sumienie nie mówi ci, że 
taka droga postępowania jest zła, a ty ją tolerujesz z jakiegoś cielesnego 
powodu? Jeśli tak jest, jesteś do dnia dzisiejszego nieodrodzoną osobą i musisz 
zostać przemieniony, gdyż w innym wypadku będziesz potępiony na wieki. 
Odwracamy się od szatana.
Nawrócenie powoduje związanie mocarza, odbiera mu jego broń, wyrzuca jego 
towary, odwraca ludzi od mocy szatana do Boga. Przedtem grzesznik natychmiast 
reagował na najmniejsze skinienie szatana palcem, wzywającego go do złego 
towarzystwa, grzesznych rozrywek, nieczystych przyjemności. Szedł jak “wół, 
który idzie na rzeź, jak jeleń którego spętano powrozem, bądź jak ptak lecący do 
pułapki, nie wiedząc, że chodzi o jego życie” (Prz. 7, 22—23). Jak tylko diabeł 
kazał mu kłamać, natychmiast kłamstwo wychodziło z jego języka. Jak tylko szatan 
przedstawił przed jego oczyma przedmiot rozwiązłości, zostawał użądlony 
pożądliwością. Jeśli diabeł mówił: “Precz z modlitwą rodzinną i wychowywaniem w 
posłuszeństwie Słowu Bożemu”, to można być pewnym, że rzadko były one wykonywane 
w domu grzesznika. Jeśli diabeł mówił: “Precz z tą bezwzględnością i 
dokładnością”, nienawrócony trzymał się od tych rzeczy z daleka. Jeśli mówił mu: 
“Nie ma potrzeby, abyś wypełniał te obowiązki religijne”, to rzadko były one 
wypełniane. Lecz po nawróceniu grzesznik służy innemu Mistrzowi i obiera 
całkowicie odmienny kurs. Wychodzi i przychodzi na wezwanie Chrystusa. Czasami 
szatanowi udaje się złapać jego stopę w pułapce, lecz nie jest on już dłużej 
więźniem z własnej woli. Uważa na pułapki i sidła szatana oraz uczy się, jak te 
pułapki rozpoznać. Jest bardzo podejrzliwy w stosunku do pułapek diabła i bardzo 
gorliwy w swym życiu, aby czasem diabeł nie miał nad nim władzy. 
Odwracamy się od świata. 
Jeśli człowiek nie posiada prawdziwej wiary, nie jest w stanie przezwyciężyć 
tego świata. Albo kłania się mamonie, albo ze swej reputacji czyni bożka, bądź 
kocha bardziej przyjemności niż Boga. Tu leży korzeń całego ludzkiego 
nieszczęścia wynikającego z upadku. Człowiek zwraca się do stworzenia, w nim 
pokłada swą ufność, jemu oddaje swą cześć oraz uczucia które należą się tylko 
Bogu. O biedny człowiecze! Jakże zniekształconym tworem uczynił cię grzech! Bóg 
uczynił cię “niewiele mniejszym od aniołów” (Heb. 2.7), lecz grzech uczynił cię 
niewiele lepszym od demonów, stworem którego członki znajdują się w 
niewłaściwych miejscach, posiadającym głowę i serce tam, gdzie powinny być 
stopy, i którego stopy wierzgają przeciwko Niebu. Świat, który został stworzony 
po to, aby ci służyć, teraz jest mocniejszy od ciebie i rządzi tobą — ta 
zwodnicza cudzołożnica oczarowała cię swym wdziękiem i sprawiła, że się jej 
kłaniasz i jej służysz. 
Lecz łaska nawrócenia znów przywraca porządek, i stawia w twym życiu Boga na 
tronie, a świat u podnóżka Jego stóp. Chrystus jest w sercu, a świat pod 
stopami. “Jestem ukrzyżowany dla świata, a świat dla mnie” (Gal. 6, 14). Przed 
tą zmianą jedynym wołaniem jaki się wznosił, było: “Kto nam pokaże dobra tego 
świata?”. Lecz teraz nawrócony modli się w taki sposób: “Panie, wznieś światło 
Twego oblicza nade mną”, a kto chce, niech weźmie wino i zboże (Ps. 4, 6—7). 
Przed nawróceniem upodobaniem i zadowoleniem jego serca był ten świat. Wtedy 
jego pieśń brzmiała: “Duszo moja odpocznij sobie, jedz, pij i wesel się, gdyż 
masz wiele dóbr odłożonych na wiele lat”. Lecz teraz wszystko to zwiędło i nie 
widzi w tym żadnego piękna, którego by pożądał. Zgodnie śpiewa z Psalmistą 
Izraela: “Pan jest działem mego dziedzictwa, granice wypadły w dobrym dla mnie 
miejscu, me dziedzictwo jest dobre”. Nic innego nie może go zadowolić. Wszystkie 
swe ziemskie radości ocenia jako marność i utrapienie oraz jako stratę i gnój 
ludzkich osiągnięć. Teraz jego celem jest życie i nieśmiertelność. Gorąco 
pragnie łaski i chwały i widzi przed sobą niewiędnącą koronę chwały. Serce jego 
jest nastawione na szukanie Pana. Szuka “najpierw Królestwa Bożego i jego 
sprawiedliwości”, a pobożność nie jest już tylko sprawą zewnętrzną, lecz jego 
główną troską. Wcześniej świat miał na niego ogromny wpływ. Więcej trudził się 
dla zysku niż dla pobożności, aby przypodobać się swym przyjaciołom bądź swemu 
ciału niż Bogu, który go uczynił. Bóg musiał czekać, aż najpierw obsłuży świat. 
Lecz teraz ze względu na Chrystusa wszystko inne musi poczekać, w porównaniu z 
Nim ma w nienawiści matkę i ojca, życie i wszystko inne. 
Zatrzymaj się wobec tego na chwilę i wejrzyj w siebie. Czy nie napawa cię to 
troską? Udajesz, że jesteś za Chrystusem, lecz czy nie pociąga cię świat? Czyż 
nie masz większego upodobania w tym świecie niż w Nim? Czyż nie jest ci łatwiej 
myśleć o tym świecie, będąc otoczonym cielesnymi przyjemnościami niż modlić się 
i medytować w swym pokoju bądź rozważać Boże Słowo i uwielbiać Go? Nie ma 
pewniejszego dowodu wskazującego na stan nie nawrócenia, niż stawianie rzeczy 
tego świata na pierwszym miejscu wśród swoich celów, obiektów miłości i 
szacunku. 
Prawdziwie nawrócony stawia Chrystusa na pierwszym miejscu. Jakże drogim jest 
dla niego Jego imię! Jakże cenną jest Jego łaska! Imię Jezusa jest wyryte w jego 
sercu. Cześć jest ulotna jak powietrze, śmiech jest niczym innym jak tylko 
szaleństwem, bogactwo upadło jak Dagon przed Arką, z rękami i głową odciętymi i 
leżącymi na progu. Kiedy Chrystus jest objawiony w zbawiającej mocy, to wszystko 
inne przed nim upada. Oto drogocenna perła nawróconego, oto jego skarb, oto jego 
nadzieja. To jest jego chwała: “Mój umiłowany jest mój, a ja jestem jego”. Dla 
nawróconego słodszą rzeczą jest powiedzenie “Chrystus jest mój”, niż gdyby mógł 
powiedzieć: “Królestwo jest moje, Indie są moje”. 
Prawdziwie nawrócony odwraca się od swej własnej sprawiedliwości 
Przed nawróceniem każdy szuka swego liścia figowego, którym mógłby się okryć, 
oraz stara się poprawić swój stan poprzez wykonywanie obowiązków religijnych. 
Człowiek taki skłonny jest do ufania sobie samemu, ustanawiania swoich własnych 
zasad sprawiedliwości oraz do uznawania swych zasług za szczere złoto i nie 
poddawania się sprawiedliwości Bożej. Nawrócenie zmienia jednak jego umysł. 
Teraz swą sprawiedliwość uważa za brudne szmaty (Iz. 64, 6). Odrzuca ją tak jak 
człowiek odrzuciłby zapluskwione szmaty niemiłego żebraka. Teraz jest ubogi 
duchem, uskarża się oraz potępia samego siebie i myśli o sobie jedynie, że jest 
“biedny, nieszczęśliwy, ślepy i goły”. Nawet w tych świętych obowiązkach jakie 
wykonuje, widzi w sobie cały świat nieprawości, a swoją własną sprawiedliwość, 
którą się niegdyś bałwochwalczo chlubił, uważa za śmiecie i szmaty. Choćby mu 
oferowano tysiąc światów za nią, nie chciałby się w niej znaleźć. Teraz zaczyna 
wysoko sobie cenić sprawiedliwość Chrystusa. W każdym swym obowiązku widzi 
potrzebę Chrystusa dla usprawiedliwienia swej osoby i uświęcenia pracy. Nie może 
żyć bez Niego, nie może się modlić bez Niego. Chrystus musi iść z nim, inaczej 
nie stanie przed Bożą obecnością. Opiera się na Chrystusie i zgina swe kolana w 
domu swego Boga. Bez Niego uważa się za człowieka opuszczonego i zgubionego, 
gdyż jego życie jest ukryte w Chrystusie tak jak korzeń drzewa rozrasta się w 
ziemi szukając w niej pożywienia i stabilności. Przedtem wieść o Chrystusie była 
dlań rzeczą bez smaku i stęchłą. Lecz jakże słodkim jest teraz Chrystus! 
Augustyn nie mógł już więcej rozkoszować się niegdyś podziwianymi przezeń 
pismami Cycerona, gdyż nie mógł znaleźć w nich imienia Chrystusa. Jakże głęboko 
płacze, mówiąc jednym tchem o Chrystusie i do Chrystusa: “najsłodszy, 
najukochańszy, najuprzejmiejszy, najdroższy, najcenniejszy, najbardziej 
pożądany, najbardziej kochany, najpiękniejszy!” (Rozważania, s. 37). Jednym 
słowem nawrócony powtarza za męczennikiem: “Nikt tylko Chrystus.” 
Prawdziwie nawrócony nawraca się do Boga Ojca, Syna i Ducha Świętego
Prawdziwie nawrócony przyjmuje Osoby Trójcy Świętej za swe całkowicie 
wystarczające i wieczne błogosławieństwo. Człowiek nigdy nie jest w pełni 
uświęcony, dopóki jego serce nie jest nastawione ponad wszystko na Boga jako na 
swój dział i na swe główne dobro. Naturalne poruszenia serca wierzącego to: “Ty 
jesteś mym działem”; “Moja dusza będzie się chlubić Panem”; “Jego oczekuję; 
tylko On jest opoką moją i zbawieniem moim, moją chwałą, skałą mocy mojej; 
ucieczka moja jest w Bogu” (Ps. 119, 7; Ps. 34, 2; Ps. 62, 7 — 8).
Czy chcesz być pewien, czy jesteś nawrócony czy też nie? Wobec tego niech twa 
dusza i wszystko to, co jest w tobie rozważy następujące pytania:
Czy uczyniłeś Boga swym szczęściem? Gdzie leży pragnienie twego serca? Co jest 
źródłem twego największego zadowolenia? Przyjdź tedy i wraz z Abrahamem podnieś 
swe oczy na wschód, zachód, północ i południe i rozejrzyj się wokoło siebie. Co 
byś chciał mieć na niebie i na ziemi, aby być szczęśliwym? Gdyby Bóg dał ci 
wybór, tak jak Salomonowi, lub gdyby zapytał cię jak Achaszwerosz Esterę: 
“Powiedz jaka jest twa prośba i jakie twe życzenie a zostanie ono spełnione”, to 
o co byś poprosił? Idź do przyjemnych ogrodów i zbierz wszystkie wonne kwiaty — 
czy one zadowoliłyby cię? Idź do skarbców mamony — załóżmy, że możesz stamtąd 
wynieś tyle, ile chcesz. Udaj się do pomników chwały. Co myślisz o byciu osobą 
sławną i posiadaniu nazwiska równie sławnego jak nazwiska wielkich na tej ziemi? 
Czy wszystko to, bądź jakakolwiek część z tego zadowoliłaby cię i sprawiła, że 
uważałbyś się za szczęśliwego? Jeśli tak, to na pewno jesteś cielesny i 
nienawrócony. Jeśli zaś te rzeczy cię nie zadowalają, to idź dalej. Wkrocz do 
Bożych wspaniałości i udaj się do składów jego miłosierdzia, kryjówki Jego mocy, 
niezmierzonych głębi jego wszelakiej wystarczalności. Czy to jest właśnie tym, 
co tobie w najwyższym stopniu odpowiada i sprawia ci największą przyjemność? Czy 
mówisz sobie: “Dobrze jest być tutaj. Tutaj rozbiję namiot, będę mieszkał i 
tutaj umrę”? Czy wolałbyś raczej zostawić cały świat niż to stracić? Jeśli tak, 
to masz zdrową relację z Bogiem i jesteś szczęśliwy. Zaiste, masz szczęście, żeś 
się na nowo narodził. Jeśli Bóg sprawia, że jesteś szczęśliwy, to musisz być 
szczęśliwy, gdyż uczyniłeś Jahwe swym Bogiem. 
Czy mówisz do Chrystusa tak jak On do nas: “Twój Ojciec jest moim ojcem i Twój 
Bóg moim Bogiem”? Tu jest punkt zwrotny. Osoba powierzchownie nawrócona nigdy 
nie znajduje odpocznienia w Bogu. Ale łaska nawrócenia wykonuje swe dzieło i 
leczy z tej okropnej nędzy upadku w grzech poprzez odwrócenie serca od jego 
bożków ku Bogu Żywemu. Teraz dusza mówi: “Panie, dokąd pójdziemy? Ty masz słowa 
życia wiecznego”. Na tym się skupia, tu się osiedla. Jest to dla niej wejście do 
nieba — Bóg staje się obiektem jej zainteresowania. Kiedy człowiek to odkrywa, 
mówi: “Wróć do odpocznienia ma duszo, gdyż Pan był bardzo szczodry dla ciebie” 
(Ps. 116, 7). Wtedy jest nawet gotów zaśpiewać pieśń Symeona: “Panie, pozwól 
teraz odejść swemu słudze w pokoju”. Mówi wraz z Jakubem, gdy jego stare serce 
ożywiło się słysząc dobre wieści: “Wystarczy” (I Moj. 45, 28). Kiedy widzi, że 
zawarł przymierze z Bogiem, do którego ma się udać, to jest to dla niego całe 
zbawienie i całe pragnienie (II Sam. 23, 5). 
Czy tak jest z tobą? Czy tego doświadczyłeś? Jeśli tak, to “błogosławiony jesteś 
w Panu”. Bóg pracował nad tobą. Zdobył twe serce mocą łaski nawrócenia, gdyż w 
innym wypadku nigdy byś nie mógł tego zrobić. 
Nawrócenie — dalszy opis
Nawracamy się do Chrystusa, jedynego pośrednika między Bogiem a ludźmi (I Tym. 
2, 5)
Jego dziełem jest doprowadzenie nas do Boga (I Piotra 3, 18). On jest tą drogą 
do Ojca (Jan 14, 6), jedyną deską ratunku, jedynymi drzwiami, przez które możemy 
wejść (Jan 9, 9). Nawrócenie przyprowadza duszę do Chrystusa, by przyjąć Go jako 
jedyne źródło życia, jedyną drogę, jedyne imię w świecie, przez które możemy być 
zbawieni. Nie szuka zbawienia w nikim innym jak tylko w Nim, rzuca się tylko ku 
Chrystusowi. 
Grzesznik przekonany o swej grzeszności mówi: “Panie, tutaj i tylko tutaj odważę 
się — jeśli mam zginąć, to zginę, jeśli mam umrzeć, to umrę. Ale Panie nie 
pozwól mi zginąć pod okiem Twego miłosierdzia. Poproś mnie, abym Cię nie 
zostawiał, ani nie odwracał się od chodzenia za Tobą. Tutaj rzucam się przed 
Tobą — choćbyś mnie zabił, nie odejdę od tych drzwi”.
Biedna dusza ośmiela się przyjść do Chrystusa i postanawia przylgnąć do Niego. 
Przed nawróceniem człowiek lekko traktował Chrystusa, bardziej niż Chrystusem 
zajmował się swym własnym gospodarstwem, przyjaciółmi i handlem. Lecz teraz 
Chrystus jest jego koniecznym pokarmem, jego codziennym chlebem, życiem jego 
serca, treścią jego życia. Jego wielkim pragnieniem jest by Chrystus był w nim 
wywyższony. Jego serce niegdyś mówiło jak wszyscy: “W czym twój umiłowany góruje 
nad innymi?” (P.n.P. 5, 9). W swym wesołym towarzystwie, nieprawych grach i 
zabawach i ziemskich przyjemnościach znajdował więcej powabu niż w Chrystusie. 
Religię uważał za wymysły ludzkie, mowa o wielkiej radości chrześcijan była dla 
niego próżnymi marzeniami. Lecz teraz Chrystus jest jego życiem. Teraz wszystko 
to, co było dla niego cenne uważa za mało ważne, gdyż ceni sobie wielce poznanie 
Chrystusa. 
Szczerze nawrócony przyjmuje wszystko od Chrystusa. Kocha nie tylko zapłatę, ale 
i pracę Chrystusa, nie tylko korzyści jakie daje Chrystus, ale i brzemię 
Chrystusa. Chce nie tylko młócić zboże, ale także ciągnąć jarzmo. Bierze 
przykazania Chrystusa, tak, bierze krzyż Chrystusa. Częściowo nawrócony bierze 
Chrystusa połowicznie. Całkowicie popiera zbawienie w Chrystusie, ale nie jest 
za uświęceniem. Jest za przywilejami, ale nie przywłaszcza sobie osoby 
Chrystusa. Dzieli urzędy i korzyści Chrystusa. To jest podstawowy błąd. Niech 
nań zważają wszyscy, którzy kochają życie. To jest zgubna pomyłka przed którą 
wiele razy was przestrzegano, lecz która jednak powtarza się najczęściej. Imię 
Jezusa jest słodkie, lecz ludzie nie kochają Jezusa szczerze. Nie chcą Go 
przyjąć takim, jakiego przedstawia Go Bóg: jako Księcia i Zbawiciela (Dz. 5, 
31). Dzielą to, co złączył Bóg –– Króla i Kapłana. Nie chcą przyjąć zbawienia w 
Chrystusie tak jak On tego chce –– dokonują rozdziału. Wszyscy pragną uratowania 
od cierpienia, ale nie chcą być uratowani od grzeszenia. Pragną, by ich życie 
zostało zachowane, lecz chcą też wciąż postępować według swoich pożądliwości. I 
rzeczywiście, wielu tutaj dokonuje rozgraniczenia: byliby zadowoleni, gdyby 
niektóre z ich grzechów zostały zniszczone, ale nie mogą opuścić łona Dalili, 
ani rozwieść się z umiłowanymi Herodiadami. Nie mogą być okrutni wobec swojego 
prawego oka czy swojej prawej ręki. O bądźcie w tym niezmiernie ostrożni –– od 
tego zależy życie waszej duszy. Prawdziwie nawrócony bierze całego Chrystusa 
wraz z wszystkimi Bożymi zamiarami i celami — bez wyjątków, bez ograniczeń i bez 
zastrzeżeń. Chce mieć Chrystusa bez względu na warunki. Chce zarówno wybawienia 
Chrystusa jak i panowania Chrystusa. Mówi wraz z Pawłem: “Panie, cóż chcesz abym 
uczynił? Wszystko dla Ciebie, Panie”. Wręcza Chrystusowi pustą listę zobowiązań, 
aby On na niej wypisał Swoje warunki. 
Nawracamy się do praw, zarządzeń oraz dróg Chrystusa
Serce które niegdyś było nastawione przeciw nim i nie mogło znieść tych więzów, 
surowości tych dróg, teraz zakochuje się w nich i wybiera je jako swe wieczne 
zasady i wiecznego przewodnika. 
W każdym nawróconym Bóg dokonuje czterech rzeczy
W każdej osobie szczerze nawróconej Bóg dokonuje czterech rzeczy dotyczących 
praw i dróg Chrystusa, przez które — jeśli chcecie być wierni wobec własnej 
duszy, możecie poznać swój stan. Dlatego w miarę dalszego czytania przyjrzyjcie 
się uważnie swemu sercu. 
Osąd jest odmieniony tak, że zgadza się z Bożym prawem, Bożymi zarządzeniami i 
uważa je za najsprawiedliwsze i najrozsądniejsze 
Umysł jest odmieniony tak, że kocha drogi Boże i usunięte są ohydne uprzedzenia, 
które kiedyś podnosiły się przeciwko drogom Bożym, uważając je za nierozsądne i 
nie do przyjęcia. Zrozumienie zgadza się z nimi wszystkimi jako świętymi, 
sprawiedliwymi i dobrymi (Rzym. 7, 12). Jakże Dawid zachwyca się wspaniałościami 
Bożego prawa! Jak rozwodzi się chwaląc je, zarówno z powodu jego zalet jak i 
podziwu godnych efektów (Ps. 19, 8 — 11)! 
Istnieje dwojaki osąd zrozumienia — absolutny i praktyczny. Osąd absolutny 
występuje wtedy, kiedy człowiek generalnie uważa dane postępowanie za najlepsze 
–– ale nie uznaje że ten najlepszy wybór winien zastosować teraz do siebie i do 
swojej sytuacji. Osąd człowieka pobożnego skłania się ku drogom Bożym — i to nie 
tylko osąd absolutny, ale i osąd praktyczny. Człowiek taki uważa drogi Boże za 
najlepsze nie tylko w sensie ogólnym, ale i za najlepsze dla niego samego. 
Patrzy na zasady religijne nie tylko jako na rzeczy, które można tolerować, ale 
jako na rzeczy pożądane –– bardziej pożądane niż złoto, szczere złoto, wiele 
szczerego złota. 
Jego osąd jest całkowicie ustalony. Jest przekonany, że najlepiej być świętym, 
że najlepiej być rzetelnym, całkowicie oddanym, że jest to sama w sobie 
najlepsza z możliwych dróg i że jest to dla niego najmądrzejszy, najbardziej 
racjonalny i najbardziej pożądany wybór. Posłuchajcie osądu człowieka pobożnego: 
“Wiem, o Boże, że Twe drogi są sprawiedliwe; Miłuję Twe przykazania bardziej niż 
złoto, bardziej niż szczere złoto, dlatego wszystkie ustawy Twoje dotyczące 
wszystkich rzeczy uznaję za słuszne; Nienawidzę drogi fałszywej” (Ps. 119, 
127—128). Zauważ, że aprobuje on wszystko to, czego Bóg wymaga i okazuje 
dezaprobatę w stosunku do wszystkiego, czego Bóg zakazuje. “Sprawiedliwe i prawe 
są Twe sądy, o Boże”. Twoje świadectwa które ukazałeś są sprawiedliwe i wierne. 
Twe słowo jest prawdziwe od początku, a każdy z twych sprawiedliwych sądów trwa 
na wieki (Ps. 119). Patrz jak ochoczo i w pełni zgadza się i ogłasza swą 
aprobatę na wszystko i na każdą rzecz zawartą w Bożym prawie. 
Pragnieniem serca jest poznanie całej woli Chrystusa
Taka osoba nie chce mieć nawet jednego grzechu nieujawnionego, ani nie chce 
pozostać w nieświadomości nawet odnośnie jednego wymaganego od niej obowiązku. 
Oto naturalny i szczery odruch serca uświęconego: “Panie, jeśli jest we mnie 
jakakolwiek nieprawość objaw ją mi. Naucz mnie tego, czego nie wiem, a jeśli 
popełniłem grzech, nie popełnię go więcej.” Połowicznie nawrócony woli trwać w 
niewiedzy, nie pragnie przyjścia do światła. Chce zatrzymać jakiś swój grzech i 
dlatego nie jest skłonny do tego, by poznać, że jest to grzech i nie chce 
wpuścić światła. Z kolei serce wypełnione łaską pragnie poznać całą rozległość i 
cały zakres prawa swego Stwórcy. Przyjmuje z pełną akceptacją Słowo, które 
przekonuje go o wszelkim obowiązku o jakim jeszcze nie wiedział, bądź o jaki nie 
dbał i które także odkrywa każdy uprzednio zakryty grzech. 
Wolny wybór woli opowiada się za drogami Chrystusa ponad wszystkie przyjemności 
grzechu i bogactwa tego świata
Jego zgoda wynika nie z jakiejś ekstremalnej udręki, ani nie jest to nagłe, 
pośpieszne postanowienie, lecz jest to wolny i świadomy wybór. To prawda — ciało 
się buntuje, lecz przeważająca część jego woli jest za prawem i rządami 
Chrystusa, tak że bierze je na siebie nie jako swe brzemię, ale jako rozkosz. 
Podczas gdy nieuświęcony wkracza na drogi Chrystusa jakby spętany łańcuchami i 
kajdanami, to prawdziwie nawrócony robi to z serca i uważa prawo Chrystusa za 
swą wolność. Ma upodobanie w pięknie świętości i ma na sobie ten nierozłączny 
znak. Gdyby miał wybór, to wolałby raczej wieść życie święte i surowe niż pełne 
dostatków i światowe. “A chodził z Saulem zastęp rycerzy, których serca poruszył 
Bóg” (I Sam. 10, 26). Kiedy Bóg dotyka serc Swoich wybranych, oni szybko 
podążają za Chrystusem i chociaż pociągnięci są przez Boga, to z własnej woli 
biegną za Nim i z własnej woli poświęcają się służbie Panu, szukając Go z całego 
serca. Lęk też ma swe miejsce, ale nie jest on główną sprężyną napędową 
uświęconego serca. Chrystus nie rządzi Swymi podwładnymi siłą, ale jest Królem 
ludu ochotnego. Poprzez łaskę, z własnej woli poświęcają się oni służbie dla 
Niego. Służą z wyboru, nie jako niewolnicy, ale jak syn bądź współmałżonek, z 
natchnienia miłości i lojalnego umysłu. Jednym słowem, prawo Chrystusa jest 
przedmiotem miłości osoby nawróconej, jej upodobaniem i przedmiotem ciągłych 
rozważań. 
Kierunek postępowania jest taki, aby przestrzegać Bożych ustaw
Codzienną troską życia jest chodzenie z Bogiem. Szuka wielkich rzeczy, ma 
szlachetne zamiary, nawet jeśli nie dostaje mu w różnych rzeczach. Jego celem 
jest doskonałość, której pragnie. Sięga po nią i nie odpoczywa w żadnej mierze 
łaski, dopóki zupełnie nie pozbędzie się grzechu i nie zostanie udoskonalony w 
świętości (Fil. 3, 11—14). 
Tutaj można wykryć zepsucie obłudnika. Obłudnik pragnie świętości –– jak to ktoś 
słusznie powiedział –– tylko jako pomostu do nieba; gorliwie stara się poznać 
jakie są minimalne wymagania aby się tam znaleźć i jeśli uważa, że już je 
spełnia, to o nic więcej się nie troszczy. Jakie jest twoje postępowanie i jaki 
jest twój kurs? Czy kierunek i treść twojego życia zostały odmienione? Czy 
dążysz do świętości? Czy naprawdę poważnie traktujesz wiarę? Jeśli nie, to nie 
jesteś szczerze nawróconą osobą. 
Czy takie właśnie nawrócenie jest konieczne do zbawienia?
A jeśli pytasz czy takie nawrócenie, jakie właśnie opisaliśmy jest absolutnie 
konieczne do zbawienia, to wiedz że ciasna jest brama i wąska droga, która 
prowadzi do życia i że niewielu ją znajduje oraz że Boża moc jest konieczna aby 
zbawiennie nawrócić grzesznika do Jezusa Chrystusa.
Posłuchaj napomnienia i ponownie zbadaj swe serce. Co mówi twe sumienie? Czy 
zaczyna cię oskarżać? Czyż nie przeszywa cię strzała przekonania? Czy to, co 
wyżej opisaliśmy jest zgodne z twym osądem, twym wyborem i twą drogą 
postępowania? Jeśli tak, to dobrze. Czy potępia cię twe serce i mówi ci o pewnym 
grzechu, w którym żyjesz wbrew swemu sumieniu? Czy nie mówi ci, że jest taka to 
a taka ukryta droga nieprawości którą kroczysz i że istnieje taki to a taki 
obowiązek, którego nie wypełniasz właściwie?
Czy twe sumienie nie kieruje cię do komory modlitewnej i nie wyrzuca ci, że tak 
rzadko się tam modlisz i czytasz Słowo Boże? Czyż nie prowadzi cię ono do twej 
rodziny i nie pokazuje ci oskarżenia stawianego przez Boga oraz dusz twych 
dzieci, które zaniedbujesz? Czyż twe sumienie nie prowadzi cię do twego 
warsztatu bądź rzemiosła i nie mówi ci o nieprawościach jakie tam popełniasz? 
Czyż nie prowadzi cię do gospody czy też do klubu i nie obwinia cię za 
przebywanie w rozwiązłym towarzystwie, marnowanie tam cennego czasu oraz swych 
talentów? Czyż nie prowadzi cię do twej komory w ukryciu i nie odczytuje ci 
potępienia?
Sumienie — czyń swą powinność! W imieniu Boga Żywego nakazuję ci sprawować swój 
urząd. Przezwycięż tego grzesznika, pochwyć i pojmij go wyrywając z objęć 
zwiedzenia! Cóż to? Czyż chcesz mu schlebiać i pocieszać pomimo iż żyje w 
grzechach? Przebudź się, sumienie! Dlaczego śpisz? Cóż to? Nie znajdujesz 
nagany? Cóż to? Czy ta dusza ma umrzeć w swej nierozważnej niedbałości wobec 
Boga i wieczności, a ty chcesz siedzieć cicho? Cóż to? Czy ma on trwać w swych 
występkach, a mimo to odczuwać pokój? Sumienie — powstań i wykonaj swą pracę! 
Niech przemówi ukryty w grzeszniku kaznodzieja. Krzycz głośno, nie oszczędzaj, 
podnieś swój głos jak trąba. Nie pozwól, by obciążono cię krwią za tę duszę. 
ROZDZIAŁ III
KONIECZNOŚĆ NAWRÓCENIA
Być może zapytasz, co oznacza to zamieszanie. Dziwisz się, dlaczego szedłem za 
tobą z taką pilnością, powtarzając tę samą lekcję, która wciąż dźwięczy ci 
jeszcze w uszach: musisz się nawrócić. A ja muszę odpowiedzieć ci tak samo, jak 
Rut odpowiedziała Noemi: Nie nalegaj na mnie, abym cię opuścił i odszedł od 
ciebie. Gdyby chodziło tutaj o jakąś drobną rzecz, lub gdybyś mógł zostać 
zbawiony takim, jakim jesteś, to z radością zostawiłbym ciebie w spokoju. Czy 
nie chcesz, abym troszczył się o ciebie jeśli widzę, że dojrzałeś do zguby? Jako 
żyje Pan, przed którym stoję, nie mam najmniejszej nadziei na ujrzenie ciebie w 
niebie — chyba, że się nawrócisz. Rozpaczam nad twym zbawieniem, chyba, że 
zwycięży cię łaska, abyś dogłębnie się nawrócił i oddał się Bogu w świętości 
nowego życia. Czyż Bóg nie powiedział, że nikt kto się na nowo nie narodził nie 
może ujrzeć królestwa Bożego, a ty mimo to dziwisz się, dlaczego twój 
kaznodzieja tak gorliwie pracuje dla ciebie? Nie uważaj za rzecz dziwną tego, że 
jestem z tobą szczery mówiąc, byś dążył do świętości. Pragnę ujrzeć odbicie Boga 
w tobie. Nigdy nikt nie wszedł i nie wejdzie do nieba w żaden inny sposób. 
Opisane tu nawrócenie nie jest jakimś wielkim osiągnięciem niektórych gorliwych 
chrześcijan. Każda zbawiona dusza musi przejść przez ten etap. Co uważasz za 
rzecz konieczną? Czy chleb jest dla ciebie rzeczą niezbędną? Czy oddychanie jest 
dla ciebie koniecznością? Wobec tego twoje nawrócenie jest rzeczą o wiele 
bardziej konieczną. Tak naprawdę, to jest jedyna konieczna rzecz. Twoje mienie 
nie jest koniecznie potrzebne — możesz sprzedać wszystko za tę drogocenną perłę 
i mimo tego zyskać na transakcji. Twoje życie też nie jest rzeczą bezwzględnie 
konieczną; możesz się z nim rozstać dla Chrystusa, jest to nieskończenie 
bardziej korzystne. Twa dobra reputacja nie jest niezbędna, inni mogą ciebie 
ganić z powodu imienia Jezus, a mimo to możesz wciąż być szczęśliwym. Tak, 
możesz być o wiele bardziej szczęśliwy znosząc hańbę, niż ciesząc się dobrą 
reputacją. Ale twoje nawrócenie jest rzeczą bezwzględnie konieczną – od niego 
zależy twe zbawienie. Czy nie należy zatroszczyć się o tak ważną rzecz? Od tej 
jednej rzeczy zależy to, czy wygrasz czy też przegrasz wieczność. Chciałbym 
teraz wykazać konieczność nawrócenia. 
Konieczność nawrócenia
Bez nawrócenia twe życie jest puste i daremne.
Czyż nie byłoby szkoda byś miał być nicponiem, obciążeniem dla ziemi, zwykłym 
wrzodem we wszechświecie? A tym właśnie jesteś jako osoba nienawrócona, gdyż 
ignorujesz cel swego istnienia. Czyż nie zostałeś stworzony i nie istniejesz dla 
Bożej przyjemności? Czyż Bóg nie stworzył cię dla siebie? Czy jesteś człowiekiem 
rozumnym? Wobec tego rozważ jak powstałeś i dlaczego istniejesz. Spójrz na Boże 
dzieło jakim jest twe ciało i spytaj samego siebie, w jakim celu Bóg je tak 
misternie stworzył. Rozważ wspaniałe możliwości twej zrodzonej w niebie duszy. W 
jakim celu obdarzył ją Bóg tyloma wspaniałymi cechami? Czy tylko dla twej 
przyjemności albo po to, byś folgował swym zmysłom? Czy Bóg posłał ludzi na ten 
świat po to tylko, by jak jaskółki zbierali chrust i błoto, budowali swe 
gniazdka, odchowali młode i odlecieli? Zwykły poganin widzi coś więcej niż to. 
Czy ty, który jesteś cudownie stworzony nie myślisz, że z pewnością zostałeś 
stworzony dla jakiegoś wspaniałego i wielkiego celu?
Biedny człowiecze! Pomyśl logicznie. Czyż nie szkoda, by tak wspaniale stworzone 
dzieło miało być na próżno szkolone i ćwiczone? Naprawdę żyjesz na próżno, jeśli 
nie żyjesz dla Boga. Lepiej byłoby gdybyś się nie narodził, niż gdybyś miał żyć 
nie dla Niego. Czy chcesz spełniać swój cel? Musisz pokutować i nawrócić się, 
bez tego twe życie jest pozbawione celu –– żyjesz ku zatraceniu. 
Nie masz żadnego celu. Nienawrócony człowiek jest jak wyborny instrument, 
którego wszystkie struny są zerwane bądź nie nastrojone. Duch Żyjącego Boga musi 
go naprawić i nastroić przez łaskę odrodzenia, oraz słodko nim poruszać mocą 
ożywiającej łaski. W innym wypadku twe modlitwy będą niczym skowyt, a cała twa 
służba nie będzie muzyką miłą w uszach Najświętszego. Wszystkie twe zdolności i 
możliwości w swym naturalnym stanie są tak zepsute, że nie możesz służyć Bogu 
Żywemu o ile nie zostaniesz oczyszczony z martwych uczynków. Człowiek 
nieuświęcony nie może wykonywać dzieł Bożych. 
    Nie posiada ku temu żadnych zdolności. Nie ma ku temu żadnych zdolności, tak 
    samo jak nie pojmuje słowa o usprawiedliwieniu. Istnieją wielkie tajemnice 
    tak w zasadach jak i w ćwiczeniu się w pobożności. Człowiek nieodrodzony nie 
    zna tajemnic Królestwa Niebios. Od naturalnego człowieka nie można 
    oczekiwać, że będzie wykonywał dzieła miłe Panu. Równie dobrze mógłbyś 
    oczekiwać, że człowiek który nigdy nie uczył się alfabetu będzie czytał, lub 
    że ten, który nigdy nie miał w rękach lutni zagra na niej piękną muzykę. 
    Musi on być najpierw pouczony przez Boga (Jan 6, 45), nauczony jak się 
    modlić (Łuk. 11, 1), nauczony, by się śpieszyć (Iz. 49, 17), nauczony jak 
    chodzić (Oz. 11, 3), inaczej będzie całkowicie zgubiony. 
    Nie ma ku temu żadnej mocy. Jakże słabe jest jego serce! (Ez. 16, 30). 
    Szybko się męczy. Jakże męczący jest dla niego sabat (Mal. 1, 13). Nie ma on 
    żadnej siły (Rzym. 5, 6) i jest martwy w swych grzechach (Ef. 2, 5). 
    Nie obchodzą go dzieła Boże. Nie pragnie poznania Bożych dróg (Job 31, 14). 
    Nie zna ich ani nie troszczy się o to, by je poznać (Ps. 82, 5), nie zna ich 
    ani ich nie zrozumie. 
    Nie ma ani potrzebnych narzędzi ani materiałów. Bez łask Ducha, które są 
    zarówno materiałami jak i narzędziami w tej pracy, człowiek taki nie może 
    wykonywać dzieł Bożych. Równie dobrze człowiek taki mógłby ciosać marmur bez 
    żadnych narzędzi, albo malować bez farb i pędzli, budować bez materiałów. 
    Jeśli dawanie jałmużny nie wypływa z miłości do Boga, to wtedy nie jest Bożą 
    służbą, ale wynika z próżnej chwały. 
Czym jest modlitwa na ustach jeśli w sercu nie ma łaski? Czyż nie jest ona 
niczym trup pozbawiony życia? Czym są wszystkie nasze wyznania, jeśli nie 
wynikają z Bożego smutku i szczerej pokuty? Czym są nasze prośby, jeśli nie są 
ożywione świętymi pragnieniami i wiarą w charakter i obietnice Boże? Czym są 
nasze pieśni chwał i dziękczynienie jeśli nie wypływają z miłości Bożej oraz 
świętej wdzięczności, z odczucia w sercu Bożego miłosierdzia? Nie można 
oczekiwać od takiego człowieka, że będzie wykonywał jakąkolwiek służbę świętą i 
miłą Bogu. Równie dobrze można się spodziewać, że drzewa przemówią, lub że 
umarli będą się poruszać. Skoro drzewo jest niedobre, jakże więc może wydawać 
dobry owoc? 
Bez nawrócenia kres twego życia będzie okropny. Dusza człowieka nienawróconego 
jest schronieniem wszelkiego ptactwa nieczystego (Obj. 18, 2), grobem pełnym 
nieprawości i zepsucia (Mat. 23, 27), obrzydliwym trupem pełnym pełzającego po 
nim robactwa, ohydnie cuchnącym przed Bogiem (Ps. 14, 3).
Czyż jeszcze nie widzisz jak potrzebna jest zmiana? Czy nie zasmuciłby cię widok 
złotych naczyń świątyni Bożej zamienionych na czary pijaństwa, splugawionych 
przez służbę bałwanom? (Dan. 5, 2 — 3). Kiedy Antioch ustawił obraz świni przy 
wejściu do świątyni, czyż nie było to dla Żydów obrzydliwością? O ileż bardziej 
obrzydliwe wobec tego byłoby, gdyby świątynię zamienić w stajnię bądź w chlew, a 
miejsce Najświętsze zamienić w dom Baala! Tak właśnie jest z osobą nieodrodzoną. 
Wszystkie twe członki zamienione zostały w narzędzia niesprawiedliwości, sługi 
szatana, a twe serce w naczynie nieczystości. Przebywających w nim gości możesz 
poznać po tym, co z niego wychodzi, gdyż “Z serca wychodzą złe myśli, zabójstwa, 
cudzołóstwa, rozpusta, kradzieże, fałszywe świadectwa, bluźnierstwa.” (Mat. 15, 
19). Ten czarny zastęp pokazuje jakie piekło znajduje się we wnętrzu. 
Jakże okropną zniewagą jest widok duszy zrodzonej przez niebo a tak bardzo 
upodlonej! Widok chwały Bożego stworzenia, najprzedniejszego dzieła Bożego, pana 
nad ziemskim stworzeniem jedzącego plewy wraz z marnotrawnymi! Czy taką udręką 
był widok Izraelitów niegdyś jedzących delikatne potrawy a teraz opuszczonych, 
siedzących na ulicach? Widok drogich synów Syjonu, cennych jak szczere złoto, 
lecz teraz wartych tyle co gliniane dzbany? Siedzących na kupie gnoju, tych co 
nosili niegdyś szkarłatne szaty? (Lam. 4, 2.5). Czyż od tego nie jest o wiele 
straszniejszym widzieć jak jedyna na tym świecie istota obdarzona 
nieśmiertelnością i nosząca na sobie pieczęć Bożą staje się naczyniem, w którym 
Bóg nie ma upodobania, przeznaczonym do niechlubnego wykorzystania? O nieznośna 
hańbo! Lepiej by było, gdybyś był rozbity na tysiąc kawałków niż trwał w tym 
poniżeniu, w tej haniebnej służbie! 
Próżne jest życie człowieka i całego widzialnego stworzenia bez nawrócenia
Bez nawrócenia próżne jest życie nie tylko człowieka, lecz całego widzialnego 
stworzenia. Bóg uczynił wszystkie widzialne stworzenia pod niebem i na ziemi aby 
służyły człowiekowi, a człowiek jest tylko rzecznikiem całej reszty. Na świecie 
człowiek jest niczym język dla ciała, mówi za wszystkie członki. Inne stworzenia 
nie mogą chwalić swego Stwórcy, a jedynie wskazywać niemymi znakami, że człowiek 
powinien mówić za nie. Człowiek jest jak gdyby arcykapłanem Bożego stworzenia do 
składania ofiary uwielbienia za wszystkie inne stworzenia. Pan Bóg oczekuje 
hołdu uwielbienia od wszystkich swych dzieł. Cała reszta składa hołd człowiekowi 
i składa go poprzez jego ręce. Kiedy więc człowiek jest fałszywy, niewierny i 
samolubny, wtedy Bóg jest odarty z czci i nie otrzymuje aktywnego uwielbienia od 
swego stworzenia.
Co za okropna myśl — Bóg zbudował świat takim, jakim jest na próżno składając 
nań taką nieskończoną moc, mądrość i dobroć! Jakże okropną myślą jest to, że 
człowiek odziera Go z chwały całego ziemskiego stworzenia! Pomyśl o tym! Kiedy 
jesteś nienawrócony — na próżno całe stworzenie jest dla ciebie. Na próżno 
spożywasz pokarm, na próżno słońce świeci nad tobą, na próżno ogrzewa cię twój 
ubiór. Na próżno też zwierzęta zapewniają ci transport. Jednym słowem, wszystkie 
bóle i praca wszelkiego stworzenia dla ciebie jest na próżno! Służba wszystkich 
stworzeń, które trudzą się dla ciebie i oddają swą siłę tobie, który powinieneś 
to wykorzystać dla służby Bogu, jest pracą straconą. Dlatego “całe stworzenie 
wzdycha i boleje” (Rzym. 8, 22) pod udręką ludzi nieuświęconych, którzy 
przekręcają wszystko tak, by, wbrew pierwotnemu celowi, służyło to ich 
pożądliwościom. Bez nawrócenia cała twa religia jest próżna. Wszystkie twe 
obowiązki religijne nic nie przynoszą — gdyż nie mogą ani zadowolić Boga ani 
uratować twej duszy — a przecież to jest celem religii (Rzym. 8, 8; I Kor. 13, 
2—3). Chociaż nabożeństwa mogą być dla ciebie bardzo cenne, Bóg jednak nie ma w 
nich upodobania (Iz. 1, 14; Mal. 1, 10). Czyż stan człowieka nie jest okropny, 
jeśli składane przez niego ofiary są niczym morderstwa, a jego modlitwy niczym 
oddech pełen obrzydliwości? (Iz. 66, 3; Prz. 29, 9). Wielu będąc pod ciężarem 
przekonania o grzechu uważa, że rozpoczęła się poprawa ich stanu i że wystarczy 
kilka modlitw i jałmużna, aby wszystko z powrotem naprawić. Ale, niestety, jeśli 
twe serce pozostaje nieuświęcone, twe uczynki nie zostaną przyjęte! Jakże 
gorliwym był Jehu w sprawach zewnętrznych! Wszystko to jednak zostało odrzucone, 
ponieważ jego serce nie było prawe (II Kor. 10 — porównaj z Oz. 1,4). Paweł był 
bez nagany, lecz wszystko to było stratą, gdyż nie był nawrócony (Fil. 3, 6—7). 
Ludzie myślą, że robią dużo, jeśli biorą udział w Bożej służbie — są gotowi do 
tego, by poniżyć Go do roli swego dłużnika. Ponieważ jednak nie są uświęceni, 
ich uczynki nie mogą zostać przyjęte. 
Biedna duszo! Nie sądź, że kiedy ścigają cię twe grzechy, to wystarczy trochę 
modlitwy i poprawy postępowania, aby uśmierzyć gniew Boga. Musisz zacząć od 
serca. Wyobraź sobie człowieka, który obraża cię w sposób niewypowiedziany, a 
następnie przynosi jakąś obrzydliwą rzecz, aby cię ułagodzić, bądź wpadłszy do 
bagna obejmuje cię swymi ramionami, w nadziei, że pojedna się z tobą. Tak 
właśnie podobasz się Bogu jeśli twoje serce nie jest odnowione! 
Wielkim nieszczęściem jest trudzenie się dla ognia. Bóg grozi największym 
doczesnym sądem — ogniem. Ludzie będą budować, lecz nie zamieszkają w tym co 
budowali, będą sadzić, lecz nie będą z tego jeść, a z owocu ich pracy będą 
korzystać obcy (V Mojż. 28, 30.38—41). Czy nie jest wielkim utrapieniem utrata 
owoców naszej pracy, sianie na próżno i budowanie na próżno? O ileż większą 
udręką są próżne trudy w religii, próżne modlitwy, słuchanie i poszczenie! Jest 
to ruina i wieczna zguba. Nie błądźcie — jeśli będziecie trwać w swym grzesznym 
stanie, to nawet gdy będziecie wyciągać swe ręce do Boga, On odwróci swój wzrok 
od was, choćbyście mnożyli swe modlitwy, On nie wysłucha (Iz. 1, 15). Jeśli 
niewykwalifikowany człowiek rozpoczyna jakąś pracę i w trakcie jej wykonywania 
zepsuje to nad czym pracował, to nie otrzyma zbyt dużego podziękowania, nawet 
jeśli pracował ciężko. Boga należy czcić według odpowiednich zasad. Jeśli sługa 
wykonuje nasze polecenie odwrotnie do tego, co mu powiedzieliśmy, zamiast 
pochwały otrzyma razy. Bożą pracę należy wykonywać zgodnie z zamiarami Boga, 
gdyż inaczej nie będzie on z niej zadowolony, a nie będzie z niej zadowolony 
jeśli nie będziemy jej wykonywać z uświęconym sercem. 
Bez prawdziwego nawrócenia twe nadzieje są próżne. Nadzieja obłudnika zginie 
(Job 8, 12—13). Pan odrzucił to, w czym pokładasz ufność (Jer. 2, 27). 
Nadzieja pocieszenia jest w tym wypadku próżna. Twoje nawrócenie jest konieczne 
nie tylko dla twego bezpieczeństwa, ale także i dla tego abyś miał zadowolenie 
ze swego stanu. Bez tego nie zaznasz pokoju (Iz. 59, 8). Bez bojaźni Bożej nie 
możesz mieć pociechy Ducha Świętego (Dz. 9, 31). Bóg daje pokój tylko swemu 
ludowi, swym świętym (Ps. 85, 8). Jeśli masz pokój trwając w swych grzechach, 
nie pochodzi on od Boga, możesz więc odgadnąć od kogo jest ten pokój. Grzech 
jest prawdziwą chorobą (Iz. 1, 5), najgorszą dolegliwością, jest niczym trąd na 
głowie (III Moj. 13, 44), dżuma serca (I Król. 8, 38), jest niczym skruszenie 
kości (Ps. 51, 8) — przebija, rani, biczuje i torturuje (I Tym. 6, 10). Nadzieja 
pociechy człowieka trwającego w grzechu to nadzieja człowieka spodziewającego 
się odpocznienia wtedy, kiedy znajduje się w najgorszym stadium swych chorób, 
bądź kiedy jego kości są wyrywane ze ścięgien. 
O nędzny człowiecze, który nie możesz znaleźć innego ukojenia w tym stanie, jak 
tylko to które wynika ze śmiertelności twej choroby! Biedny chory człowiek 
będzie mówił w swej hardości, że ma się dobrze; widać śmierć na jego twarzy, a 
on zajmuje się swoimi interesami wtedy, kiedy następny krok może skierować go do 
grobu. Często ludzie nieuświęceni nie widzą nic złego; uważają się za zdrowych, 
nie wzywają lekarza. Lecz to wskazuje tylko na niebezpieczeństwo ich stanu. 
Grzech w naturalny sposób rodzi choroby i zaburzenia w duszy. Cóż za nieustanna 
burza toczy się w niezadowolonym umyśle. Jakimże niszczącym złem jest 
niewłaściwa troska! Czymże jest pożądanie jeśli nie gorączką umysłu? Czymże jest 
pożądliwość jeśli nie śmiertelną gruźlicą? Czymże jest chciwość, jeśli nie 
nienasyconym i nieznośnym pragnieniem? Czyż złośliwość i zazdrość nie są jadem w 
sercu? Ospałość duchowa jest tylko szkorbutem umysłu i cielesnym bezpieczeństwem 
śmiertelnego letargu. “Pokój wielki mają ci, którzy zakon twój miłują, na niczym 
się nie potkną” (Ps. 119, 165). To drogi mądrości dają zadowolenie i pokój (Prz. 
3, 17). Dawid miał nieskończenie większą przyjemność w Słowie, niż we wszelkich 
upodobaniach swego dworu (Ps. 119, 103.127). Sumienia nie można szczerze 
uspokoić o ile nie zostanie dokładnie oczyszczone (Heb. 10, 22). Pokój, jaki 
utrzymuje się na drodze grzechu jest przeklęty (V Mojż. 29, 19—20). Bardziej niż 
wszystkich nieszczęść na tym świecie należy się bać dwóch rodzajów pokoju: 
pokoju z grzechem oraz pokoju w grzechu. 
Nadzieja zbawienia po śmierci jest próżna. Nadzieja ta jest największym bólem 
dla Boga i najbardziej zdradliwa dla ciebie. W tej nadziei jest śmierć, rozpacz 
i bluźnierstwo. Twa ufność zostanie wykorzeniona z twych przybytków, Bóg wyrwie 
ją z korzeniami; nadzieja ta zaprowadzi cię do króla strachów (Job 18, 14). 
Chociaż polegasz na tym domu, on się jednak nie ostoi, lecz okaże się ruiną, do 
której człowiek wpada jeśli jej zawierza (Job 8, 15). 
Jest w niej rozpacz. Gdzie jest nadzieja obłudnika, kiedy Bóg zabierze jego 
duszę (Job 27, 8)? Jego nadzieję spotka wieczny kres. Nadzieja sprawiedliwego 
również ma swój kres, lecz ten cel nie jest destruktywny, ale doskonalący. Jego 
nadzieja kończy się spełnieniem, innych frustracją. Pobożny człowiek mówi przed 
śmiercią: “Wykonało się”. Bezbożny zaś mówi: “Stracone”. Może wtedy szczerze 
opłakiwać swój stan tak jak Job niesłusznie opłakiwał swój stan: “Gdzież jest 
teraz moja nadzieja? On mnie zniszczył, ginę; jak drzewo wyrwał mą nadzieję” 
(Job 19, 10). “Sprawiedliwy ma nadzieję w swej śmierci” (Prz. 14, 32). Kiedy 
naturalne ciało umiera, jego nadzieja żyje, kiedy jego ciało słabnie, jego 
nadzieja kwitnie. Jego nadzieja jest nadzieją żywą, lecz nadzieja innych umiera, 
jest to nadzieja potępiająca, niszcząca duszę. Kiedy bezbożny człowiek umiera, 
kończą się jego oczekiwania, a nadzieja niegodziwych nie spełnia się (Prz. 11, 
7). Będzie ona odrzucona i okaże się pajęczyną (Job 8, 14), którą przędzie ze 
swych wnętrzności, lecz nagle nadchodzi śmierć i niszczy wszystko, nadchodzi 
wieczny kres jego nadziei, w której pokładał ufność. “Oczy bezbożnych zgasną, a 
ich nadzieją — wyzionąć ducha” (Job 11, 20). Bezbożni trzymają się kurczowo swej 
cielesnej nadziei i nie puszczą jej, aż śmierć rozluźni ich palce. I chociaż nie 
możemy ich wyciągnąć z tego stanu zwiedzenia, śmierć i sąd otworzą ich oczy. 
Kiedy śmierć przeszyje swą strzałą ich wątrobę, zniszczy ich duszę wraz z 
wszystkimi nadziejami. Nieuświęceni mają nadzieje tylko w tym życiu, dlatego są 
ze wszystkich ludzi najbardziej godni pożałowania. Kiedy nadchodzi śmierć, 
zabiera ich do czeluści niekończącej się rozpaczy. 
Jest w niej bluźnierstwo. Spodziewać się, że będziemy zbawieni pomimo braku 
nawrócenia, to tak jakby spodziewać się, że z Boga zrobimy kłamcę. On powiedział 
ci to już, będąc miłosiernym i współczującym, że nigdy cię nie zbawi jeśli 
będziesz dalej kroczył drogą ignorancji czy niesprawiedliwości. Jednym słowem 
powiedział ci, że cokolwiek będziesz robił to nic ci to nie pomoże do zbawienia 
o ile się nie staniesz nowym stworzeniem. Twierdzenie, że Bóg jest miłosierny i 
spodziewanie się, że zbawi nas bez nawrócenia jest w efekcie stwierdzeniem, że 
spodziewamy się, ze Bóg nie zrobi tego co zapowiedział. Nie możemy zaprzeczać 
atrybutom Boga. Bóg postanowił uwielbić Swe miłosierdzie, ale nie za cenę Swej 
prawdy, co zuchwały grzesznik stwierdzi ku swemu wiecznemu zasmuceniu. 
Zastrzeżenie: Ale przecież mamy nadzieję w Chrystusie, w Bogu pokładamy całą 
naszą ufność i dlatego nie wątpimy, że będziemy zbawieni. 
Odpowiedź: Nie jest to nadzieja w Chrystusie, ale nadzieja wbrew Chrystusowi. 
Nadzieja ujrzenia Królestwa Niebieskiego bez narodzenia na nowo, nadzieja 
znalezienia wiecznego życia na szerokiej drodze to nadzieja, że Chrystus okaże 
się fałszywym prorokiem. Dawid modlił się, mówiąc: “W Twym Słowie pokładam 
nadzieję” (Ps. 119, 81). Lecz taka nadzieja jest przeciwna Słowu Bożemu. Pokaż 
mi słowa Chrystusa na poparcie swej nadziei, że On cię zbawi w twej ignorancji 
bądź bezbożnym porzuceniu Jego służby, a wtedy nigdy więcej nie będę próbował 
zachwiać twą ufnością.
Taką nadzieję Bóg odrzuca ze wstrętem. Potępieni przez proroka brnęli w swych 
grzechach, a mimo to prorok mówi: “A przecież na Panu polegają” (Mich. 3, 11). 
Bóg nie ścierpi, by ludzie opierali się na Nim trwając w swych grzechach. Pan 
odrzucił tych zuchwałych grzeszników, którzy trwali w swych występkach, a mimo 
to polegali na Bogu Izraela, tak jak człowiek strząsa z siebie wrzośce, które 
przylgnęły do jego szaty. Jeśli twa nadzieja jest cokolwiek warta, to oczyści 
cię z twych grzechów (I Jana 3,3), lecz przeklętą jest nadzieja, która utwierdza 
ludzi w grzechach.
Zastrzeżenie: Czyżbyś chciał, byśmy żyli w rozpaczy?
Odpowiedź: Musisz rozpaczać z tego powodu, że nie pójdziesz do nieba takim, 
jakim jesteś, to znaczy nienawrócony. Musisz rozpaczać, gdyż bez uświęcenia nie 
ujrzysz Oblicza Boga. Ale w żaden sposób nie wolno ci rozpaczać, że nie 
znajdziesz miłosierdzia poprzez pokutę i nawrócenie. Nie wolno ci także 
rozpaczać myśląc, że nie uzyskasz pokuty i nawrócenia wykorzystując Boże środki. 

Bez nawrócenia wszystko to, czego dokonał i co wycierpiał Chrystus, okaże się 
bezskuteczne w stosunku do ciebie.
Wielu podaje to jako wystarczającą podstawę nadziei, że Chrystus umarł za 
grzeszników. Ale ja muszę ci powiedzieć, że Chrystus nigdy nie umarł za nie 
pokutujących grzeszników ani za trwających w swych grzechach. Pewien wielki 
teolog miał zwyczaj zadawać dwa pytania w czasie swych prywatnych rozmów 
duszpasterskich: Co uczynił dla ciebie Chrystus? Co sprawił w tobie Chrystus? 
Bez dzieła odrodzenia z Ducha Świętego człowiek nie wykazuje zainteresowania 
korzyściami wynikającymi z odkupienia. Powiadam ci od Pana, że sam Chrystus nie 
może cię zbawić, jeśli będziesz dalej trwał w tym stanie. 
Zbawienie ludzi gdy trwają w swych grzechach byłoby przeciwne okazanemu Mu 
zaufaniu. Pośrednik jest sługą Ojca, działa w Jego imieniu, okazuje rozkaz jaki 
od Niego otrzymał i powołuje się nań jako uzasadnienie działań (Jan 10, 18.36; 
6, 38.40). Bóg wszystko Mu powierzył; powierzył Mu swą chwałę oraz zbawienie 
swych wybranych (Mat. 11, 27; Jan 17, 2). Zgodnie z tym Chrystus przed swym 
odejściem przedstawia Swemu Ojcu sprawozdanie z obu części, które Mu zostały 
powierzone (Jan 17). Gdyby Chrystus zbawiał ludzi, pomimo ich trwania w 
grzechach, to w ogóle nie oddałby chwały Bogu lecz nadużyłby Jego zaufania. 
Dlaczego? Ponieważ zaprzeczałoby to wszystkim zamysłom Bożym i byłoby wbrew 
wszystkim Jego cechom. 
Zaprzeczyłoby to wszystkim postanowieniom Boga, których porządek jest taki, że 
ludzie dostępują zbawienia poprzez uświęcenie (II Tes. 2, 13). On ich wybrał, 
aby byli święci (Ef. 1, 4). Są oni wybrani ku przebaczeniu grzechów i ku życiu, 
przez uświęcenie (I Piotra 1, 2). Jeśli jesteś w stanie odrzucić prawo wiecznych 
zamysłów Boga, albo sprawić by Ten, na którym Ojciec położył pieczęć swoją 
działał wbrew temu, co Mu powierzono, to wtedy, i tylko wtedy mógłbyś pójść do 
nieba w takim stanie, w jakim się znajdujesz. Spodziewać się, że Chrystus cię 
zbawi pomimo twego trwania w grzechu to spodziewać się, że Chrystus nie jest 
wierny temu, co mu powierzono. On nigdy nie zbawił, ani nigdy nie zbawi nikogo 
jak tylko tego, którego dał Mu Ojciec poprzez wybranie, oraz pociągnął do Niego 
w skutecznym powołaniu (Jan 6,37.44). Bądźcie pewni, że Chrystus nie zbawi 
nikogo wbrew woli Swego Ojca. 
Zbawianie ludzi trwających w swych grzechach byłoby przeciwne wszystkim cechom 
Boga. 
Byłoby to pogwałcenie Jego sprawiedliwości. Sprawiedliwość Bożego sądu polega na 
tym, że odda On każdemu według jego uczynków. Czyż wobec tego człowiek, który 
siał dla ciała otrzyma z Ducha żywot wieczny którym jest chwała Bożej 
sprawiedliwości? Byłoby to przecież odpłacenie bezbożnemu za dzieła 
sprawiedliwego. 
Stanowiłoby to pogwałcenie Jego świętości. Jeśli Bóg nie tylko zbawiałby 
grzeszników, ale także zbawiałby ich pomimo ich trwania w grzechu, to Jego 
najczystsza oraz pełna świętość byłaby w niezmiernie wielkim stopniu 
splugawiona. W świętych oczach Boga nie uświęceni są gorsi niż świnia bądź 
żmija. Zamieszkiwanie takiej osoby wraz z Nim byłoby największym gwałtem zadanym 
nieskończonej czystości natury Bożej. Nie mogą oni ostać się przed Jego osądem, 
nie mogą oni zamieszkiwać w Jego obecności. Jeśli święty Dawid nie mógł znieść 
ich w swym domu ani nawet nie cierpiał na nich patrzeć (Ps. 101, 3.7), czy wobec 
tego można uważać, że Bóg ścierpi? Czyżby miał brać ludzi takimi, jakimi są — z 
bagna ich nieczystości wprost do nieba? Świat pomyślałby wtedy, że Bóg nie jest 
aż tak bardzo oddzielony od grzechu, ani go tak bardzo nie nienawidzi jak 
powiedział. Na podstawie Bożej wyrozumiałości gotowi byliby dojść do wniosku, że 
Bóg jest taki sam jak oni –– jak ktoś dawno powiedział (Ps. 50, 21).
Byłoby to naruszeniem Jego wiarygodności. Bóg ogłosił z niebios, że jeśli 
ktokolwiek będzie mówił o pokoju pomimo kroczenia za wyobrażeniami swego serca, 
to Jego gniew zapłonie przeciwko takiemu człowiekowi (V Moj. 29, 19—20). 
Ogłosił, że tylko ci, którzy wyznają i porzucają grzechy znajdą miłosierdzie 
(Prz. 28, 13). Powiedział, że na Jego górze zamieszka tylko ten, kto ma niewinne 
ręce i czyste serce (Ps. 24, 3—4). Gdzież byłaby Boża prawda, gdyby pomimo tego 
wszystkiego zbawiał ludzi bez nawrócenia? O nędzny grzeszniku, który ośmielasz 
się mieć nadzieję, że Chrystus uczyni ze Swego Ojca kłamcę i unieważni Jego 
Słowo aby cię zbawić!
Byłoby to pogwałceniem Jego mądrości. Oznaczałoby to okazanie największego 
miłosierdzia tym, którzy je lekceważą i którzy w żaden sposób do tego się nie 
nadają. Nie ceniliby go sobie. Nieuświęcony grzesznik niewiele sobie ceni 
wspaniałe zbawienie Boga. Nie myśli o Chrystusie bardziej niż zdrowi o lekarzu. 
Nie ceni sobie Jego balsamu, Jego lekarstwa, lecz depcze Jego krew. Czy byłoby 
wobec tego mądrą rzeczą okazać na siłę przebaczenie i dać życie tym, którzy za 
to nie dziękują? Czy wszechwiedzący Bóg, który sam nam tego zakazał, będzie 
rzucał perły między świnie, aby je podeptały i odwróciły się przeciwko Niemu by 
Go rozedrzeć? Wtedy rzeczywiście miłosierdzie zostałoby wzgardzone. Mądrość tego 
wymaga, aby życie dano w sposób odpowiedni dla Bożego honoru, oraz by Bóg 
zatroszczył się o Swą chwałę a także o szczęście człowieka. Byłoby to rzeczą 
uwłaczającą Bogu gdyby zlewał najwyborniejsze bogactwa na tych, którzy większe 
upodobanie mają w swych grzechach niż w niebiańskich radościach jakie On 
oferuje. Bóg utraciłby cześć i chwałę Swej łaski, gdyby obdarzał ją tych, którzy 
nie tylko są tego niegodni, ale i tego nie chcą. 
Miłosierdzie Boże w żaden sposób nie pasuje do nienawróconych. Boża mądrość jest 
widoczna w dopasowywaniu rzeczy do siebie nawzajem, środki do odpowiednich 
celów, przedmiot do odpowiedniej zdolności, jakość podarunku do zdolności 
odbiorcy. Gdyby Chrystus wprowadził nieodrodzonego grzesznika do niebios, to 
osoba taka nie znalazłaby tam więcej szczęścia niż dzikie zwierzę postawione w 
pięknej sali pełnej uczonych mężów. To biedne zwierzę byłoby znacznie 
szczęśliwsze gdyby mogło skubać trawę na łące wraz z innymi zwierzętami. Co 
robiłaby osoba nie uświęcona w niebie? Nie byłaby tam szczęśliwa, gdyż nic by 
jej nie pasowało. Miejsce by jej nie odpowiadało, nie znajdowała by się w swoim 
żywiole, lecz byłaby jak ryba wyjęta z wody. Towarzystwo by jej nie odpowiadało, 
gdyż jaką społeczność ma ciemność ze światłością? Skażenie z doskonałością? 
Podłość i grzech z chwałą i nieśmiertelnością? Praca nie odpowiadałaby jej; 
hymny niebiańskie nie byłyby miłe jej ustom ani uszom. Czy możesz oczarować osła 
muzyką? Czy przyprowadzisz do go organów i będziesz oczekiwał, że zachowa linię 
melodyczną albo rytm wraz z chórem? Gdyby to nawet potrafił, to nie miałby ku 
temu żadnej chęci i nie znajdowałby w tym żadnej przyjemności. Nakryj stół 
podając różnorodne przysmaki choremu pacjentowi, a tylko go urazisz. Biada! 
Jeśli ktoś uważa kazanie za zbyt długie, a o dniu sabatu mówi, że jest 
brzemieniem, to jakim utrapieniem byłby dla takiego wieczny sabat? 
Naruszałoby to Bożą niezmienność, czyli inaczej Jego wszechwiedzę i wszechmoc. 
Ustanowiono w niebie i zapisano w wyroku sądu w górze, że tylko ci, którzy są 
czystego serca ujrzą Boga (Mat. 5, 6). Gdyby więc Chrystus miał wprowadzać do 
nieba nienawróconych, to albo musiałby to robić wbrew wiedzy Ojca, a wobec tego 
gdzie byłaby Jego wszechwiedza; albo wbrew Jego woli, a wtedy gdzie byłaby Jego 
wszechmoc? A gdyby zmieniał swą wolę, to gdzież byłaby Jego niezmienność? 
Grzeszniku! Czy nie porzucisz próżnej nadziei na bycie zbawionym bez zmiany 
swojego obecnego nędznego stanu? Bildad mówi: “Czyż ziemia ma być z twego powodu 
porzucona a skały mają być przeniesione ze swego miejsca?” (Job 18, 4). Czyż 
muszę dalej się z tobą spierać? Czy prawa niebios mają być z twego powodu 
zmienione? Czy odwieczne fundamenty mają być z twego powodu odrzucone? Czy 
Chrystus miałby dla ciebie wyłupać oko wszechwiedzy Swego Ojca, bądź ukrócić 
ramię Jego wiecznej mocy? Czy Boża sprawiedliwość ma być z twego powodu 
pogwałcona, a Jego świętość skalana? To jest niemożliwe! Taka nadzieja jest 
absurdem i bluźnierstwem! Myślenie, że Chrystus cię zbawi w tym stanie, to 
myślenie, że Chrystus stanie się grzesznikiem i że wyrządzi większą szkodę 
Majestatowi Boga niż wyrządzili i wyrządzą jeszcze wszyscy grzesznicy. Czy nie 
porzucisz tej bluźnierczej nadziei?
Zbawienie grzeszników trwających w grzechach jest przeciwne słowom Chrystusa. 
Nie musimy mówić: “Kto wstąpi do nieba, aby przywieść Chrystusa z góry? Albo kto 
zstąpi z nieba, aby wyprowadzić Chrystusa z otchłani? Blisko ciebie jest Słowo.” 
(Rzym. 10, 6—8) Czy zgadzasz się, że Chrystus rozwiąże ten spór? Posłuchaj wobec 
tego Jego słów: “Jeśli się nie nawrócicie, w żaden sposób nie możecie być 
zbawieni” (Mat. 18, 3). “Musicie się narodzić na nowo” (Jan 3, 7). “Jeśli cię 
nie obmyję, nie będziesz miał działu ze mną” (Jan 13,8). “Jeśli nie będziecie 
pokutować, zginiecie” (Łuk. 13, 3). Można by pomyśleć, że raz powiedziane przez 
Chrystusa słowo wystarczy, lecz jakże często podkreśla: “Zaprawdę, zaprawdę 
powiadam wam, jeśli się człowiek nie narodzi na nowo, nie może ujrzeć Królestwa 
Bożego” (Jan 3, 3). Tak, nie tylko zapewnia, ale także dowodzi konieczności 
narodzenia na nowo z cielesności i grzechu pierwszych narodzin, ponieważ 
nieodrodzony człowiek tak pasuje do nieba, jak bydło do komnaty królewskiej. Czy 
ty wciąż jeszcze trwasz w swej zarozumiałej ufności wbrew słowu Chrystusa? Aby 
cię zbawić pomimo stanu w jakim trwasz, musiałby postąpić wbrew prawu Swego 
królestwa oraz zasadom według których On sądzi. 
Zbawianie ludzi trwających w swych grzechach jest wbrew przysiędze Chrystusa. 
Podniósł Swą rękę ku niebu, przysiągł, że ci, którzy trwają w niewierze i nie 
znają Jego dróg (to znaczy nic o nich nie wiedzą bądź są im nieposłuszni) nie 
wejdą do jego odpocznienia (Heb. 3, 18) Czy nie wierzysz grzeszniku, że On mówi 
o tym szczerze? Przymierze łaski jest potwierdzone przysięgą i zapieczętowane 
krwią. Jeśli więc masz być zbawiony żyjąc i umierając w grzechu, to trzeba 
znaleźć jakąś inną drogę, a świadectwa przymierza muszą zostać unieważnione. W 
swym postępowaniu z człowiekiem Bóg posunął się do ostateczności i uniżył się 
tak bardzo, na ile Mu na to pozwalał Jego honor. Człowiek nie może być zbawiony 
jeśli się nie nawróci, chyba że zostanie zawarte nowe przymierze a cała 
Ewangelia ustanowiona na zawsze przez uroczyste przymierze, zostanie całkowicie 
zmieniona. Czyż nie należy pozbawić takiej fałszywej nadziei tych, którzy ją 
żywią?
Zbawianie ludzi trwających w grzechach uwłacza Jego czci. Bóg okazuje swą miłość 
do grzesznika tak samo jak swą nienawiść do grzechu. Dlatego też ci, którzy 
wzywają imienia Jezus muszą odstąpić od nieprawości i wyrzec się wszelkiej 
bezbożności. Ci, którzy mają nadzieję życia przez Chrystusa muszą oczyścić się 
tak, jak On jest czysty gdyż w innym wypadku można by pomyśleć o Chrystusie, że 
faworyzuje grzech (II Tym. 2, 19; Tyt. 2, 12; I Jana 3, 3). Pan Jezus chce, aby 
cały świat wiedział, że chociaż On przebacza grzech, to jednak nie będzie go 
osłaniał. Jeśli święty Dawid mówi: “Odstąpcie ode mnie wy, którzy popełniacie 
nieprawość”, zamyka przed nimi drzwi (Ps. 101, 7), to czy nie powinniśmy o wiele 
więcej oczekiwać od świętości Chrystusa? Czy przydałoby to Jemu czci, gdyby 
posadził psy przy stole, ulokował świnie wraz ze swymi dziećmi, bądź uczynił 
łono Abrahama gniazdem żmij?!
Zbawienie ludzi trwających w swych grzechach jest sprzeczne z Jego urzędem. Bóg 
wywyższył Go, by był Księciem i Zbawicielem (Dz. 5, 31). Gdyby zbawiał ludzi 
trwających w swych grzechach, to działałby wbrew urzędom jakie uzyskał. Król 
musi być postrachem dla złoczyńców, a pochwalać tych, którzy czynią dobro. “Jest 
sługą Boga dla karania tych, którzy czynią zło” (Rzym. 13, 4). Gdyby Chrystus 
okazywał łaskę bezbożnym, którzy dalej trwają w grzechach i sprawił, by 
współrządzili z nim ci, którzy nie chcą, by nad nimi panował, to byłoby to 
sprzeczne z Jego urzędem. On panuje dlatego, aby mógł położyć swych 
nieprzyjaciół u podnóżka Swych stóp. Gdyby umieścił ich na swym łonie, to 
zniweczyłby cel Swej królewskiej mocy, rzeczą Chrystusa jako Króla jest zdobycie 
serc oraz zniszczenie pożądliwości Swych wybranych (Ps. 45, 5; Ps. 110, 3). 
Który król przyjąłby na swój dwór tych, którzy są mu jawnie przeciwni? Czymże 
byłoby to jak nie zdradą królestwa, życia, rządów oraz wszystkich innych rzeczy? 
Jeśli Chrystus jest Królem, to należy Mu się cześć, pokłon oraz poddanie. 
Zbawienie ludzi którzy są z natury Mu przeciwni to zniweczenie Jego godności, 
utrata autorytetu, sprowadzenie pogardy na Jego rządy oraz sprzedanie Jego drogo 
kupionych praw za bezcen. Gdyby Chrystus coś takiego robił, to nie byłby ani 
Królem ani Zbawicielem, gdyż Jego zbawienie jest rzeczą duchową. Nazwany jest 
Jezusem ponieważ zbawia Swój lud od grzechów (Mat. 1, 21). Gdyby zbawiał ludzi 
pomimo ich trwania w grzechach, to nie byłby ani Panem ani Jezusem. Zbawienie 
ludzi od kary a nie od mocy grzechu byłoby połowicznym wykonaniem pracy, 
okazałby się niedoskonałym Zbawicielem. Jego funkcja Zbawiciela polega na 
odwracaniu Jakuba od bezbożności (Rzym. 11, 26). Posłany jest aby im błogosławić 
poprzez odwrócenie ich od ich nieprawości (Dz. 3, 26), aby skończyć z grzechem 
(Dan. 9, 24). Czy miałby wobec tego unieważnić Swe własne zamiary i złożyć Swój 
urząd po to, aby zbawiać ludzi pomimo trwania w odstępstwie?
Wstań więc! Dlaczego chcesz spać? Obudź się grzeszniku czujący się bezpiecznie, 
aby nie pochłonęły cię twe własne nieprawości! Myśl tak, jak owi trędowaci: 
“Jeśli będziemy tu siedzieć, pomrzemy” (II Król. 7, 3—4). To, że teraz nie 
jesteś w piekle jest nie mniej pewne niż to, że prędko się w nim znajdziesz 
jeśli się nie nawrócisz i nie będziesz pokutował. Istnieje dla ciebie tylko 
jedna droga ucieczki. Powstań wobec tego leniu i odrzuć swe wymówki. Jak długo 
będziesz drzemał i zakładał ręce do snu? Czy położysz się na środku morza, albo 
czy chcesz spać na szczycie masztu? (Prz. 23, 24). Albo się nawrócisz, albo 
będziesz cierpiał w ogniu –– nie ma innego wyjścia. Zmiana twego stanu jest 
bezwzględnie konieczna, chyba że postanowiłeś pozostać w najgorszym położeniu i 
wystawić na próbę Wszechmogącego. Jeśli miłujesz swe życie, wstań i przyjdź. 
Wydaje mi się, że widzę Pana Jezusa kładącego miłosierne ręce świętej 
gwałtowności na tobie. Wydaje mi się, że postępuje tak, jak aniołowie względem 
Lota:
A gdy weszła zorza, przynaglali aniołowie Lota, mówiąc: Wstań, weź żonę swoją, i 
dwie córki twoje, które tu są, byś nie zginął z powodu nieprawości miasta tego.
A gdy się ociągał, ujęli go owi mężowie za rękę, i żonę jego za rękę, i obie 
córki jego za rękę, albowiem Pan chciał go oszczędzić, i wyprowadzili go, i 
postawili go poza miastem.
A gdy ich wyprowadzili precz, rzekł jeden: Jeśli chcesz, ratuj duszę twoja, a 
nie oglądaj się za siebie, ani stawaj na tej całej równinie; uchodź w góry, abyś 
nie zginął.
(I Moj. 19, 15—17)
O jakże dobrowolną będzie twoja zguba jeśli się zatwardzisz w swym grzesznym 
stanie! Ale żaden z was nie może powiedzieć, że nie zostaliście uczciwie 
ostrzeżeni. Mimo to, nie mogę was tak zostawić. Nie wystarcza mi to, że 
uratowałem swoją własną duszę. Co? Czyżbym miał odejść bez wykonania mego 
posłannictwa? Czy nikt z was nie powstanie i nie pójdzie za mną? Czy przez ten 
cały czas mówiłem do wiatru? Czyżbym próbował zaklinać głuchego węża bądź 
uśmierzać niespokojny ocean swymi argumentami? Czy przemawiam do drzew i skał, 
czy też do ludzi? Do pomników i grobów umarłych, czy do żywych ludzi? Jeśli 
jesteście ludźmi a nie głuchymi i nierozumnymi pniami zatrzymajcie i zastanówcie 
się, dokąd zmierzacie. Jeśli masz rozum i zrozumienie człowieka, nie ośmielaj 
się biec ku płomieniom by wpaść do piekła z otwartymi oczami, ale zatrzymaj się 
i zastanów, a następnie rozpocznij dzieło pokuty. Cóż wy na to, ludzie? Mimo to 
chcecie biec do czeluści, do której nie chcą biec zmuszane do tego zwierzęta? 
Cóż wy na to, obdarzeni rozumem? Lekceważycie śmierć i piekło a także pomstę 
Wszechmogącego? Czy człowiek nie różni się od zwierząt tym, że one nie mają 
zdolności przewidywania i że w związku z tym nie troszczą się o zabezpieczenie 
się na to, co może przyjść, a ty, który zostałeś ostrzeżony, nie śpieszysz się, 
by wyrwać się z wiecznych mąk? Okażcie się ludźmi, i niech rozsądek zwycięży w 
was. 
Czy rozumną rzeczą jest spieranie się z Panem, twym Stwórcą, lub Jego Słowem, 
tak jak gdyby Mocarz Izraela kłamał (Iz. 45, 9; Job 9, 4; I Sam. 15, 29)? Czy 
rozsądną rzeczą jest aby rozumne stworzenie straciło cel swego istnienia bądź 
żyło wbrew niemu? Czy rozsądną rzeczą jest, by jedyna istota na tym świecie, 
której Bóg dał zdolność poznania Jego woli oraz przynoszenia Mu chwały, miała 
żyć w ignorancji odnośnie swego Stwórcy i miała być nieużyteczna w służbie dla 
Niego, działać przeciwko Niemu i pluć jadem w twarz swemu Stwórcy? Słuchajcie 
tego niebiosa, nadstaw uszu ziemio i niech nierozumne stworzenia osądzą, czy 
rzeczą rozsądną jest by człowiek, którego wykarmił i wychował Bóg, zbuntował się 
przeciwko Niemu? Osądźcie to sami. Czy jest rzeczą rozsądną by wrzośce i ciernie 
szykowały się do bitwy przeciwko pochłaniającemu ogniowi? Czy gliniane naczynia 
będą się spierać ze swoim Stwórcą? Na pewno powiecie, że nie jest to rzeczą 
rozsądną — chyba, że oko waszego rozsądku zgasło. Lecz jeśli nie jest to 
rozsądne, to nie jest rzeczą rozsądną trwać w tym stanie, w jakim jesteście, 
lecz jest bardzo wiele powodów, byście natychmiast nawrócili się i pokutowali. 
Cóż mam rzec? Mógłbym zamęczyć się na śmierć przedstawiając argumenty. 
Obyście tylko mnie posłuchali i rozpoczęli żyć według nowych zasad! Czy nie 
chcecie być czyści? Kiedy w końcu się to stanie? Czytelniku, czy nie zechcesz 
usiąść teraz i rozważyć przedstawione właśnie argumenty i nie zastanowisz się, 
czy nawrócenie się teraz nie jest najlepszą rzeczą? Chodź, będziemy się spierać. 
Czy dobrze jest byś tu był? Czy dobrą rzeczą jest spróbować, czy Bóg jest tak 
samo dobry jak Jego słowo i zatwardzać swe serce w uporze, że wszystko będzie z 
tobą dobrze pomimo trwania w nie uświęceniu? Biada takim grzesznikom! Czy muszą 
oni w końcu ginąć setkami? Jak mam z nimi postępować, i jak inaczej się do nich 
odnosić? “Jak inaczej mam postąpić wobec złości córki mego ludu?” (Jer. 9, 6).
O Boże, pomóż. To jest moja modlitwa. Biada! Czy mam ich tak zostawić? Jeśli nie 
chcą mnie słuchać, obyś Ty mnie zechciał wysłuchać. Oby mogli oni żyć przed 
Tobą! Panie, zbaw ich, gdyż inaczej zginą. Me serce stopniałoby we mnie, gdybym 
widział ich domy w ogniu, a ich samych śpiących w swych łożach. Czyż ma dusza 
nie poruszyłaby się we mnie widząc ich idących na wieczne zatracenie? Panie, 
miej litość i wybaw ich od ognia piekielnego. Okaż Swą boską moc, a wtedy dzieło 
zostanie wykonane. 
 
ROZDZIAŁ 4
Oznaki nawrócenia
Gdy wypowiadamy ogólne, wzniosłe słowa, to nie należy spodziewać się wielu 
owoców, gdyż praca wykonywana jest rękami, nie słowami. Przebudzenie Dawida z 
duchowego letargu nie nastąpiło po usłyszeniu przypowieści proroka. Natan był 
zmuszony powiedzieć mu jasno: “Ty jesteś tym człowiekiem”. Niewielu jawnie 
zaprzeczy konieczności nowego narodzenia, ale ludzie oszukują samych siebie 
trwając w przekonaniu, że pracy tej nie trzeba wykonać teraz. A ponieważ wiedzą, 
że nie są wielkimi obłudnikami, którzy tylko stroją się w szaty religijności aby 
zwodzić innych i ukrywać niegodziwe zamiary, to ufają własnej szczerości i wcale 
nie podejrzewają jak wielkie niebezpieczeństwo tkwi w ich bardziej skrytej 
obłudzie –– oszukiwaniu własnej duszy. Ale podstępne serce człowieka nie ma 
sobie równych wśród oszustów, a oszukiwanie samego siebie jest tak potężną i 
śmiertelną chorobą, że nie wiem, które z nich jest większe: trudność czy też 
konieczność wyprowadzenia z błędu. Biada nienawróconym, gdyż trzeba wyprowadzić 
ich z błędu, bowiem w przeciwnym wypadku zginą! Lecz jak można tę pracę wykonać? 
Oto moja modlitwa:
Pomóż, o Wszystko Przenikająca Światłości, i niech Twe rozdzielające oko objawi 
zepsute fundamenty tego, który oszukuje samego siebie. Prowadź mnie, o Panie 
Boże, tak jak prowadziłeś proroka do komnat symboli, przeniknij ścianę serca 
grzesznika i objaw ukryte obrzydliwości, które skrywane są w ciemnościach. 
Poślij Swego anioła przede mną, aby otworzył bramy ich serc, tak jak to 
uczyniłeś przed Piotrem sprawiając, że nawet żelazne bramy same się otworzyły. I 
tak jak Jonatan, którego oczy zostały oświecone natychmiast po zakosztowaniu 
miodu, spraw Panie, aby biedne, oszukiwane dusze z którymi mam do czynienia, 
podczas czytania tych stron doznały oświecenia umysłu, zostały przekonane w 
sumieniu oraz przebudzone, aby mogły “zobaczyć oczami, usłyszeć uszami i 
nawrócić się”, abyś Ty mógł ich uleczyć. 
Zanim przejdziemy dalej, należy jasno powiedzieć, że najoczywistszą rzeczą jest, 
że można mieć niezdrową ufność i być przekonanym, że serce jest dobre. 
Posłuchajcie więc Tego, który jest Prawdą, i który pokazuje na przykładzie zboru 
w Laodycei, że człowiek może być nędzarzem, może być biedny, ślepy i nagi i 
nawet o tym nie wiedzieć. Tak więc ludzie mogą mieć ufność, że są bogaci i że 
opływają łaskami (Obj. 3, 17). Jest ród czysty we własnych oczach, lecz nie 
obmyty ze swych nieczystości (Prz. 30, 12). Kto był bardziej przekonany o swym 
dobrym stanie niż Paweł, który jednak wciąż nie był nawrócony? (Rzym. 7, 9). 
Nędznie zwiedzeni są więc ci, którzy uważają mocną ufność za wystarczający 
dowód. Nie mają oni lepszego dowodu na nawrócenie niż swe mocne przekonanie, że 
są nawróceni, pomimo iż nimi nie są. 
Chcę jednak omówić to bliżej. Jak powiedziano o zwolennikach antychrysta, tak 
samo i niektórzy nienawróceni noszą otwarcie znamiona na swych czołach i na 
rękach. Apostoł wylicza tych, którzy są skazani na śmierć, podając wraz z nimi 
okropny katalog grzechów. Proszę, abyś pilnie to przeczytał:
Bo to wiedzcie, że żaden wszetecznik, ani nieczysty, albo chciwiec, który jest 
bałwochwalcą, nie ma dziedzictwa w Królestwie Chrystusowym i Bożym. Niechaj was 
nikt nie zwodzi próżnymi słowy, albowiem z powodu tych rzeczy przychodzi gniew 
Boży na synów opornych (Ef. 5, 5—6).
Udziałem zaś bojaźliwych, i niewierzących, i skalanych, i morderców, i