Jaufré Rudel de Blaia Canzoni .o000o. No sap chantar qui.l son no di Quan lo rius de la fontaina Lanqan li jorn son long en mai Quan lo rossinhols el folhos Belhs m'es l'estius e.l temps floritz Pro ai del chan ensenhador Qui non sap esser chantaire Lanquan lo temps renovelha .o000o. No sap chantar qui.l son no di 2. Nulhus hom no.s meravilh de mi, s'ieu am so que ja no.m veira, que.l cor joi d'autr'amor non a mas de cela qu'ieu anc no vi; ni per nulh joi aitan no ri, e no sai quals bes m'en venra, a, a. 3. Colps de joi me fer, que m'ausi, e ponha d'amor que.m sostra la carn, don lo cors magrira; et anc mai tan greu no.m feri, ni per nulhs colp tan no langui, quar no cove ni no s'esca, a, a. 4. Anc tan suau no m'adurmi mos esperitz tost no fos la, ni tan d'ira non ac de sa mos cors ades no fos aqui; mais quan mi resvelh al mati totz mos bos sabers mi desva, a, a. 5. Ben sai c'anc de lei no.m jauzi, ni ja de mi no.s jauzira, ni per son amic no.m tenra ni coven no.m fara de si; anc no.m dis ver ni no.m menti e non sai si ja so fara, a, a. 6. Bos es lo vers, qu'anc no.i falhi, et tot so que.i es ben esta; e sel que de mi l'apenra gart se no.l franha ni.l pessi; car si l'auran en Caersi En Bertrans e.l coms en Tolza, a, a. 7. Bos es lo vers, e feran hi qualque re, don hom chantara, a, a. *********** Quan lo rius de la fontana 1. Quan lo rius de la fontana s'esclarzis, si cum far sol, e par la flor aiglentina, e.l rossinholetz el ram volf e refranh et aplana son doutz chantar et afina, dreitz es qu'ieu lo mieu refranha 2. "Amors de terra lonhdana, per vos totz lo cors mi dol!" E no.n puesc trobar meizina si non vau al sieu reclam ab atraich d'amor doussana dinz vergier o sotz cortina ab desiderada companha. 3. Pus totz jorns m'en falh aizina, no.m meravilh s'ieu n'aflam, quar anc genser cristiana non fo, ni Dieu non la vol juzeva ni sarrazina: ben es selh pagutz de mana qui ren de s'amor gazanha! 4. De dezir mos cors non fina vas celha ren qu'ieu plus am; e cre que volers m'engana si cobezeza la.m tol; que plus es ponhens qu'espina la dolors que ab joi sana! Don ja non vuelh qu'om m'en planha. 5. Senes breu de pargamina tramet lo vers, que chantam en plana lengua romana, a.n Hugo Bru par Filhol; bo.m sap quar gens Peitavina de Berri e de Guiana s'esgau per lui e Bretanha *************** Lanqan li jorn son long en mai 1. Lanqan li jorn son long en mai m'es belhs dous chans d'auzelhs de lonh, e quan me sui partitz de lai remembra.m d'un amor de lonh; vau de talan embroncx e clis, si que chans ni flors d'albespis no.m platz plus que l'iverns gelatz. 2. Ja mais d'amor no.m jauzirai si no.m jau d'est'amor de lonh, que gensor ni melhor no.n sai ves nulha part, ni pres ni lonh; tant es sos pretz verais e fis que lay, el renh del Sarrazis, fos ieu per lieys chaitius clamatz! 3. Iratz e jauzens m'en partrai s'ieu ja la vei, l'amor de lonh: mas no sai quoras la veyrai, car trop son nostras terras lonh: assatz hi a pas e camis, e per aisso no.n suy devis: mas tot sia cum a Dieu platz! 4. Be.m parra joys quan li querrai, per amor Dieu, l'alberc de lonh; e s'a lieys platz, albergarai pres de lieys, si be.m de lonh: adoncs parra.l parlamen fis, quan drutz lonhdas er tan vezis qu'ab bels digz jauzira solatz. 5. Be tenc lo Senhor per verai per qu'ieu veirari l'amor de lonh; mas per un ben que m'en eschai n'ais dos mals, quar tan m'es de lonh. Ai! car me fos lai pelegris, si que mos fustz e mos tapis fos pels sieus belhs uelhs remiratz! 6. Dieus que fetz tot quant ve ni vai e formet cest'amor de lonh mi don poder, que cor ieu n'ai, qu'ieu veya cest'amor de lonh, verayamen, en tals aizis, si que la cambra e.l jardis mi resembles tos temps palatz! 7. Ver ditz qui m'apella lechai ni deziron d'amor de lonh, car nulhs autres joys tan no.m plai cum jauzimens d'amor de lonh, mas so qu'ieu vuelh m'es atahis, qu'enaissi.m fadet mos pairis qu'ieu ames e no fos amatz. 8. Mas so qu'ieu vuelh m'es atahis, qu'enaissi.m fadet mos pairis qu'ieu ames e no fos amatz. ******************** Quan lo rossinhols el folhos 1. Quan lo rossinnhols el folhos dona d'amor e.n quier e.n pren e mou son chan jauzent joyos e remira sa par soven e.l riu son clar e.l prat son gen, pel novel deport que renha mi ven al cor grans joys jazer 2. D'un'amistat sui enveyos, quar no sai joya plus valen, c'or e dezir, que bona.m fos, si.m fazia d'amor prezen, que.l cors a gras, delgat e gen e ses ren que.y descovenha, e s'amors bon'ab bon saber. 3. D'aquest'amor suy cossiros vellan e pueys sompnhan dormen, quar lai ay joy meravilhos, per quì'ieu la jau jauzitz jauzen: mas sa beutatz no.m val nien, quar nulhs amicx no m'essenha cum ieu ja n'aia bon saber. 4. D'aquest'amor suy tan cochos que quant ieu vau ves lieys corren vejaire m'es qu'a reusos m'en torn e qu'ela.s n'an fugen; e mos cavals i vai tan len greu er qu'oimais i atenha, s'Amors no la.m fa remaner. 5. Amors, alegre.m part de vos per so quar vau mo mielhs queren, e suy en tant aventuros qu'enqueras n'ay mon cor jauzen, la merce de mon Bon Guiren que.m vol e m'apell'e.m denha e m'a tornat en bon esper. 6. E qui sai rema deleytos e Dieu non siec en Belleen no sai cum ja mais sia pros ni cum ja venh'a guerimen, qu'ieu sai e crei, mon escien, que selh qui Jhesus ensenha segur'escola pot tener. ********************** Belhs m'es l'estius e.l temps floritz 1. Belhs m'es l'estius e.l temps floritz quan l'auzelhs chanton sotz la flor, mas ieu tenc l'invern per gensor quar mai di joy m'y es cobitz; et quant hom ve son jauzimen es ben razos es avinen qu'om sia plus coyndes e gais 2. Er ai ieu joy e sui jauzitz e restauratz en ma valor, e non irai jamai alhor ni non querrai autruiconquistz; qu'eras sai ben az escien que celh es savis qui aten e celh es folhs qui trop s'irais. 3. Lonc temps ai estat en dolor et de tot mond afar marritz qu'anc no fuy tant fort endurmitz que no.m rissides de paor; mas aras vey e pes e sen que passat ai aquel turment, e non hi vuelh tornar ja mais 4. Mout mi tenon a gran honor tug cilh cui ieu n'ey obeditz, quar a mo joi sui revertitz; e laus en lieys e Dieus e lor, qu'er an lur grat e lur prezens; e que qu'ieu m'en anes dizen, lai mi remanh e lai m'apais. 5. Ma per so m'en sui encharzit, ja no.n creyrai lauzenjador; q'anc no fur tan lunhatz d'amor qu'er no.s sia sals e gueritz. Plus savis hom de mi mespren per qu'ieu sai ben az escien qu'anc fin'amors home non trais. 6. Mielhs mi fora jazer vestitz que despolhatz sotz cobertor; e puesc vos en traire auctor la nueit quant ieu fui assalhitz: totz temps n'aurai mon cor dolen, quar aissi.s n'aneron rizen, qu'enque en sospir e.n pantais. 7. Mas d'una res sui en error e.n estai mos cor esbaitz: que tot can lo fraire.m desditz aug autrejar a la seror; e nulhs hom non a tan de sen, que puesc'aver cominalmen, que ves calque part non biais. 8. El mes d'abril a de pascor can l'auzelhs movon lur dous critz, adoncs vuelh mos chans si' auzitz; et aprendetz lo, chantador! E sapchatz tug cominalmen qu'ie.m tenc per ric e per manen, car sui descargatz de fol fais. ******************* Pro ai del chan ensenhador 1. Pro ai del chan ensenhador entorn mi et ensenharitz: pratz e vergiers, albres e flors voutas d'auzelhs e lays e critz, per lo dous termini suau, qu'en un petit de joy m'estau don nulhus deportz no.m pot jauzir tan cum solatz d'amor valen. 2. Las pimpas sias als pastors et als enfans burden petitz, e mias sion tals amors don ieu sia jauzens jauzitz! Qu'ieu la sai bona tot'aitau ves son amic en greu logau; per so.m sen trop soen marrir quar no n'ai so qu'al cor m'aten. 3. Luenh es lo castelhs e la tors on elha jay e sos maritz, e si per bos cosselhadors cosselhan non suy enantitz qu'autre cosselhs petit me'n vau aitant n'ay fin talan corau alres no.y a mais del murir, s'alqun joy no.n ai en breumen. 4. Totz los vezis apel senhors del renh on sos joys fo noyritz; e crey que.m sia grans honors quar ieu dels plus envilanitz cug que sion cortes lejau; ves l'amor qu'ins el cor m'enclau ai bon talant e bon albir e say qu'ilh n'a bon escien. 5. Lai es mos cors si totz c'alhors non a ni sima ni raitz, et en dormen sotz cobertors es lai ab liels mos esperitz; et s'amors mi revert a mau, car ieu l'am tant e liei non cau; tost veirai ieu si par sufrir n'atendrai mon bon jauzimen. 6. Ma voluntatz se'n vay lo cors, la nueit e'l dia esclarzitz, laintz per talant de son cors; mas tart mi ve e tart mi ditz: "Amicx, fa celha, gilos brau an comensat tal batestau que sera greus a departir, tro qu'abdui en siam jauzien" 7. Per so m'en creis plus ma dolors car non ai lieis en luecs aizitz, que tan no fau sospirs e plors q'us sols baizars per escaritz lo cor no.m tengues san e sau. Bona es l'amors e molt pro vau e d'aquest mal mi pot guerir ses gart de metge sapien. *************** Qui non sap esser chantaire 1. Qui non sap esser chantaire, braire deu quant au lo ver sonar clar que son per tot mesclat prat e'l rozal del mati s'espan blan sobre l'erba josta'l sauza. 2. Non aus semblan ni vejaire faire qu'eu 1'am ni l'aus desamar ar q'en amor son drut mirat fat e'il fals amador ab engan van cui amors engann'e bauza. 3. Non es rers m emperaire gaire que l'ause'l mantel drechar var ni far q'ague acatat rat. Ric me fai la noig en somnian, tan m'es vis q'en mos bratz l'enclauza. 4. Lai n'irai el sieu repaire, laire, em peril q'om de passar mar. Si de mi no'il pren pitat, at fer freg. Las! tan la vau pregan qan ni ja ren de leis me'n jauza! 5. Si no'm vol amar m'amia, dia, pos eu 1'am, s'il m'amara ja, q'ieu sui al seu mandamen, gen, e.il serai si'm vol retener: Ver li dirai, q'autres li menta! ************** Lanquan lo temps renovelha 1. Lanquan lo temps renovelha e par la flors albespina, ai talant d'un chant novelh qu'ieu sai cum lo chans refrì ............................. ............................ doussament per miey la bruelha lo rossinhol s'esbaudeya. 2. E quand lo bòsc reverdeya, nays fresca e vertz la fuelha, adoncas ieu reverdey de joy e florisc cum suelh, ab lo dous chan del mati que fan d'amor li auzelh ........................... jauzens somon a l'aurelha. 3. E pus l'us l'autre s'enselha, e'l par ves sa par s'aizina, de nos es dregz que s'enselh quascus d'atretral aizì, ab fin'amor, ses erguelh. Qu'ieu conosc assatz e vey, pus la malvestatz s'orguelha, qu 'amor non deu far enveya. 4. Joys ab amar cabaleya, e's veston d'una despuelha, e cui que desabaley, d'escassedat mi despuelh; amors si senh ab joy fi e joys fa d'amor capdelh, e malvestat que no fina, bayssa prez e'l descapdelha. 5. Cortezament assembelha amors vera e s'afina, que de jo fa son sembelh, per qu'ieu plus ves lieys acli e malvestat dezacuelh pretz que no sap on s'estrey. Per qu'ieu laus jovens acuelha amors e ab lieys esteya. 6. Sobre'ls melhors senhoreya mos chan en qual guiza'm vuelha, e'ls motz laissans senhorey e'ls say dir aissi cum vuelh. E vec vos del vers la fi qu'En Grimoartz vos espelh: qu'ab joy lo las' e l'afina si's qui bel chant ni l'espelha.