Max ROQUETA

Verd Paradís I (extrait)


**************


lo Bon de la Nuòch
Ont cremèt un fuòc contra una paret demorarà sempre, après d'ans e d'ans, sus la pèira usclada, un rebat blanquinèl de la nauta flamba coma lo negatiu d'una abséncia, coma la cara de Jèsus sus lo lençòl sacrat de Veronica. La flamba, ont a passat, daissa son signe. Aital del recòrd. 
Contra la paret qu'es en subre de las vinhas e dels davaladors del vilatge e que ne sembla de luònh los barris, veirai longtemps de tant que mos uòlhs poiràn veire lo clar del jorn, e mai s'un jorn lo devián pèrdre lo veiriái encara jos mas parpèlas, la plaça ont, un vèspre de junh d'un estiu d'enfança, s'assetèt lo passant dels uòlhs mòrts, que venguèt, menat per son can, e que beguèt dins una consèrva de fèr blanc lo vin de las vinhas nòstras. Reveirai totjorn sus la lisa pèira rossa amb d'aquí, d'alai, de matas d'èrba de Nòstra-Dòna, lo molon fach per lo vièlh sus sa pèira, amb sa saca al costat, la tavèla que li servissiá de baston, lo grand can ros del mirar trist, las aurelhas rosegadas de ronha, e cargadas de reses apinhelats; nosautres los manidets entremesclats als grands, agromolits a son entorn. D'unes risián d'el, d'autres l'agachavan coma lo messatgièr de la ventura e del mistèri. Èra l'òme que camina, l'òme que fai de lègas e de lègas, aquel que sap çò que s'atròba de l'autra man del sèrre, lo qu'a parlat als òmes que conoissiam pas, lo que ges d'ostal lo reten pas, ges de tèrra, ges de vinha, que colca vestit dins los valats, dins los palhièrs dobèrts sus la nuòch ont volastrejan las ratas-penadas silentosas; lo que sap de pregàrias encantadoiras, de paraulas d'encantament, un d'aqueles qu'òm sap pas jamai s'es pas un dieu que s'i rescond per nos melhor conóisser.
Aviá lo risolet a la boca. Un fil color de vin e de violeta, d'un canton de sas bregas davalava dins lo pel blanc de sa barba. De pel blanc boclava en defòra de sa camisa bruta e dobèrta. Un fil de fèr cenchava sas cauças estripadas. Vesián sa cuòissa per un estrip, magra e de pèl passida, amb aquela lana blanca dels vièlhs ases. Sas espartelhas badavan coma de peisses, repetaçadas vint còps amb de laces e de còrda. Semblava aürós de se pausar dins l'ombra. Semblava aürós d'èstre aital en companhiá. Los grands li parlavan. Un li portèt un flasco de vin. A bèles paucs nos debanèt tota sa vida. S'arrestava, de còp per voidar sa consèrva de fèr blanc, tota violeta dedins de tot lo vin espés que i èra passat. Fretava sas bocas d'un revèrs de man que rebauçava lo pel blanc alentorn de sas bregas. E tornava a nos enrebalar sus los camins francs de la ventura.
Èra una nuòch coma las autras, coma se'n vei tant cada estiu. E pasmens es ela que demòra la nuòch mai bèla. Una man enveirenta aviá semenat l'èrba d'estelas e lo cèl de lunets tremolants. Del fons del temps un alen veniá qu'amanhagava tot de frescor sens qu'una fuòlha tremolèsse. Lo lach de la luna trasiá son mistèri al mendre bartàs, coma se l'enfant de Dieu i foguèsse estat pausat en mitan. L'agrunelàs qu'aviá dejà sas granas color de mar fosca ne semblava tot enflorat. Sus l'acrin dels sèrres, de la man de la mar, los euses grands s'enauçavan dins la lusor del cèl, romius en camins, fòrmas adejà per la vida del sòmi. 
Sus los airòls de l'èrba rasa, sus los lausasses de la paret qu'es un barri, levat a la cara del cèl se devinhava pertot d'ombras espandidas. 
D'aquí, d'alai, s'alucava lo pic roge d'una cigareta. Puòi tot tornava a la fosca claror de la nuòch. I aviá, per còps, coma un escolament d'èr caud, un brèu passatge, que daissava lèu la plaça a la frescor divenca. 
Per còps, tanben, coma s'un aubre aviá subran deslargat tota la carga melicosa de sos calicis, una iscla de perfum se n'anava, enrebalada sus lo flume de la nuòch. Èra pas qu'una redòrta, rauba ufanosa d'un vièlh olm, o la mata escura, en qualqua rasa, d'un Pentacostièr. 
Òmes e luna e cèl, tota la nuòch èra consenta a la patz granda. La tèrra al cèl èra ligada per la pulsacion pausadissa, l'alen tèunhe e seren d'un cant de grilh acordat al fremin de l'estelum. Entre que lo prèire cendrós d'aquela musica de silenci, lo chòt dins l'oliu mandava al mond, a temps egal, la pèrla de sa pregària: « Chut! »