Max ROQUETA

Verd Paradís II (extrait)


**************


La Mandra dins lo Pesquièr
Rei dins son agre, aquí la lei. Son agre èra tota una man del sèrre, una mar de brugas cobèrta de roires, de castanhièrs e d'euses grands. I senhorejava la nuòch mai que lo jorn. E mai encara... Quand caçava, son japar agut se perdiá, de còps, a l'estrech de las combas per respelir subran sus l'acrin, jos las estelas. Pas de velós sus l'èrba mofla, narra dins lo vent, lo pel lusent tot alisat per lo fretar de las brancas, beviá l'èr fresqueirós de la tenèbra ont rebalavan, mescladas a l'alen de las mojas, per còps, d'olors tèunhas de salvatgina. E ara - coma saber perqué, èra pas dins son èime d'o cercar - èra aquí, al fons del pesquièr de Gàrdies, assecat despuòi mai de cinquanta ans, plen d'arronzes, de gravasses, de lausasses caduts de sa paret, e l'èrba sola fasiá veire, per sas gàbias ben drechas, lo caladat antic que gardava l'aiga, quand n'i aviá. Presonièr del grand pesquièr, long de dètz passes, larg de cinc, naut de quatre, per èstre sortit de son agre. 
En naut, lo cèl, solament traversat lo jorn de nívols e d'aucèls, la nuòch d'ensenhas e de luna. De la man de l'ubac, la paret del pesquièr |L50 s'enauçava del doble per sostar la parabanda que superava tot l'òrt abandonat. De l'autan de la parabanda podiá veire, blanc sus lo cèl, l'aubre sec; un grand fanabregon qu'èra mòrt fai d'ans e d'ans e que d'aver perdut fuòlhas e rusca se dreçava tot lis e nud, mai abandonat encara que l'òrt vièlh. Res li fasiá pas res. Quand lo vent cantava dins los euses, el amb sos braces blancs veuses de tot piudèl èra sens movement coma sens bruch. Esperava. De qu'esperava ? Era mòrt. O sabiá pas. Viu o sabiá pas mai, mas èra aquí, lo vent jogava dins sas fuòlhas, la saba li conflava una rusca fèrma e carnala, los aucèls s'escotissián dins son escur; las palombas secretas quand davalavan a l'auton, quand la prima las fasiá tornar passar, li portavan un perfum desconogut de libertat e d'espandi. Benlèu que lo mond bolegava endacòm, benlèu que los aubres avián una autra vida que d'esperar sempre, coma una pèira al fin fons de la mar, entre las èrbas que van e venon al balancejar de las èrsas. 
L'aubre sec èra aquí coma un crucificat e darrièr son escaleta i aviá l'ostal dels òmes, fosc, amb sas fenèstras que lo cèl se vesiá al travèrs e que naut sus l'òrt trasiá son ombra de pertot, son perfil de teules d'acrin e son silenci. L'ostal tanben esperava. De qu'esperava ? Benlèu que tornèssen los òmes enanats que li fasián una vida e lo tenián desrevelhat. Ara sos uòlhs voids agachavan sens fin las eusièiras, velós de verd sorn, e mai naut lo cèl ont corrissián de nívols blancas e que jamai non s'arrestarián, pressadas de s'anar pèrdre sus la mar. 
E la mandra dins lo pesquièr esperava ela tanben. De qu'esperava ? De bombir pro naut per sautar aquela paret e de tornar caçar per brugas lo conilh, lo lebraud e lo perdigalhon. De manjar, perqu'una bèstia fèra li rosegava lo ventre e qu'aquela bèstia la caliá arribar coma que ne vire. 
Sèt còps, adereng, aviá vist la nuòch s'esclairar, de la man de son agre, doçament, e los aucèls s'esperdigalhar dins los aubres; e lo solelh finissiá per traire sa lutz fins a l'acrin de l'ostal mòrt. Era l'ora que tornava a son jaç, assadolada, e aquí, pausadament, se lecava sus sas patas los degots de sang qu'i rebalavan encara e s'alestissiá, plan resconduda jos la bruga, a daissar passar lo fuòc del jorn e sa lutz crudèla. E ara, coma la nuòch li aviá res prestat e que la talent li torcissiá lo ventre, s'afeccionava a cercar de long de la paret la cagaraula demembrada, emmargada entre doas pèiras, l'angròla engrepesida de la frescor de la nuòch, lo parpalhon apegat sus una fuòlha, dins l'espèra de la calor nòva que li tornariá lo vam, la fura forviada coma el dins aquel trauc. N'aviá arrapat una lo tresen jorn. Aviá manjat, tot reversinant las bocas, del vòmit, un parelh de cagaraulas e tres tavans. 
Aviá machugat una angròla e engolit un parpalhon. Magre recapte, e l'autre dins son ventre que li torcissiá las carns. Ne demembrava de se lecar lo pel que veniá trebol e plen de polsa.