Max ROQUETA

Verd Paradís III (extrait)


***************


LO CROMIR
Mansor assetat sus lo lièch desfach cordurava un parelh de cauças. La fenèstra èra dubèrta: s'i balancejava doçament una branca d'olme. Lo cèl èra, sus lo teulat, non pas benlèu blau mas blanc de tant qu'escandilhava dins la calor de julhet. La cambra èra sala, un papièr passit s'en anava per flòcs que pendolejavan d'aicí d'alai. De tacas d'imor negrejantas porgissián sus la paret de fòrmas estranjas, bèstias, òmes, aubres, mas Mansor las vesiá pas. Tot èra patz e silenci. Un silenci siau de tantossada amb, detràs, lo caquetar fisançós de las galinas dins la cort.
Mansor qu'èra acostumat a la vida trapèt laguiosa aquela patz. Era pagat per saupre que la colèra, l'auvari, la batèsta repausan totjorn pregondament ensepelits, mas lèst a mòrdre, en un nis de silenci e de patz. Es au canton lo mai innocent d'una convèrsa, que t'espèra la granda flamba, lo cotèl subran gisclat de la man, la terribla fatalitat. Mansor se conoissiá. E aquel pensar passèt coma una nívol dins un cèl blau.
La branca d'olme batiá doçament la mesura d'un silenci de patz. Las galinas caquejavan en bas. Un passerat sus lo cresten dau teulat semblava esperar dins lo cèl quauquarren, un astre |L38 belèu, un autre aucèl, un degot d'aiga, quau sap ? Bolegava pas de tot a despart de sa tèsta ticassada de negre, que, per moviments secs e menuts, bailava idèia de son espèra. Era tibat, se vesiá cap a quicòm de desconegut qu'anava decidar de sa vida, de sa vida de passerat, ont Mansor e los autres avián tant pauc de plaça. Mansor l'espiava e ne delembrava l'agulha. L'aucèl èra aquí que vesiá pas Mansor, e que gaitava endacòm maí quauque signe que lo fariá anar aquí puslèu qu'alai. Aquí puslèu qu'alai, au rastolh d'aquí ont l'esperava un enfant amb sa carabina puslèu qu'un laquet d'alai ont los joncs rescòndon de sèrps$ mas ont ges de cassaire èra pas rescondut. O benlèu un aubrat de frucha. O benlèu... quau sap... quau lo sauprà jamai.
L'espèra afecionada dau passerat s'esperlonguèt un bon moment. Puòi, tot d'una, bombiguèt dins l'èr e dispareguèt dau teulat. Lo cèl demorèt voide e cremant. Los uòlhs de Mansor n'èran plens de belugas. Tornèt a l'agulha, au fiu, as vertelhs, a son lagui, lo lagui doç e amar, que lo menava el tanben luònt d'aquí. Clinats sus la tèla espelhada sos uòlhs finissián per pas pus veire çò que fasiá. Çò que vesiá èra un cercle de cèl amb una carrèla penjada a tres fustas e el amb los autres au fons dau potz que cavavan dins un argèla blanca e dura coma de fèrre. E una cara au verd dau cèl, una cara risenta que se clinava e s'espiavan dau temps qu'amb son vièlh la jove disiá de paraulas qu'ausissiá pas. La vesiá e tota la vida s'arrestava per el.
I aviá parlat un parelh de còps alentorn dau Mas. Aviá pas paor d'el. Au contrari. El, risolejava. Ela, amb un risolet au canton de la boca, sos uòlhs lo daissavan pas, d'uòlhs negrets coma de granas de sambucs. Sa maire l'avia sonada. Partiguèt. Dos còps se revirèt. Risolejava totjorn. 
Un autre còp, fasiá nuòch, preniá lo fresc pròche dau laquet, jot los euses. Era alongat dins l'èrba seca. La vegèt drecha davans el dins lo clarum de la luna sens que l'agèsse ausida venir. Lo temps d'un iglauç la vegèt pas pus. Mas i parlava bas, d'una votz coma copada per l'esmòu. Se levèt, se volguèt sarrar d'ela. « Los vièlhs son davant la pòrta. :$ Eran a se tocar. Es tot escàs se la devinhava dins l'escur de la blaca. Ausiguèt son alen pressat. Puòi quand aviá ensajat d'i tocar lo bras, coma un fum s'esvaniguèt, leugièira e sens bruch.