Rosalina ROCHA

Sensa nom, la Romèca, lo Babau e la Television (extrait)


***************


Parladissa
Agacha lo sòu ros que trobèri dins l'òrt totara. Me lo balhas? Es a ieu ja que l'ai trobat... pasmens compreni pas per de qué los òmes vièlhs, los òmes de i a mila ans faguèron de peças coma aquela de vint sòus. Es coma s'avián pres, sabi pas de qué, tè, aquel cruvèl de notz pel sòl e s'avián escrich dessús: vint sòus. Vertat, compreni pas. A pas mai de sens, es completament nèci. Crompas quicòm de polit, quicòm que te fa de besonh, coma un casco o de cosmonautas Playmobil e te sufís de balhar un papièr en escambi o una peça e remarca qu'es tan solament pas una peça d'aur o d'argent, es una peça que val pas res. E compreni pas nimai coma faguèron per imaginar una terralha. Vòli dire a la debuta ? Coma aquò, plan redond, amb un cabucèl e lisc dedins e raspós defòra. E per faire un fornèl coma faguèron, sas que per la descobrir l'idèa, amb totas aquelas placas de fèrre e las pòrtas e las grasilhas...
Non, escota, lo mond es complicat, sembla pas de bon, aquò me desvaria, creses qu'un jorn i comprendrai quicòm ? Me pensi a un fum de causas. La mar, l'aiga, tota aquela aiga coma venguèt sus Tèrra, coma se fai que l'aiga bolega de longa, las èrsas e la sabla e los peisses dins l'aiga. La sal, sabi, es un molin qu'un jorn escampèron d'una nau, i a plan de temps, mas enfin sabi pas s'es verai o s'es un conte que m'as dich. E los ògres ? I cresi pas, non, es per |L10 de rire. Pasmens de nuèch, n'i a un que me percaçava e me voliá manjar e ieu corriái tant que podiái mas anava m'agantar. Urosament me desrevelhèri. Sabes de longa las cachavièlhas que me fan tremolar e me'n pòdi pas aparar, lo fau pas esprès, t'asseguri, t'o juri. Compreni pas çò que se passa. Mon còs tremòla tot solet. Benlèu soi malaut. Non ? E ben, l'ògre, creses que s'aviái contunhat de dormir, m'auriá manjat ? 
Puèi doncas dins mon lièch i seriái pas estat lo matin. Auriás agut paur, tu ? Auriás pensat de l'ògre ? Ont seriái estat ? Ont es passat lo papet dels vesins ? E lo cat, te sovenes, qu'avèm enterrat dins l'òrt darrièr l'ostal amb mon cosin, que nos aviás campejats. Imagina, se vau ara dobrir lo trauc... Non, non, disi: imagina, simplament imagina, de qué vau trapar ? 
E se l'aviàm mes dins una caisseta de fèrre, amb un pauc de mossa per dessota que siá melhor, se seriá gardat de temps ? Quant de temps ? E la mossa ? Mas aquí, i auriá pas agut de vermes pasmens ! Dins la tèrra, òm tròba de tot, de tot... Amb mos collègas de l'escòla, avèm trobat dins un endrech, mas es un secret, te pòdi pas dire ont, ai pas lo drech, me diguèron que s'o disiái, m'escagassarián, e ben, avèm trobat de milierats de ròstres de belemnitas; si, es coma aquò que se ditz, lo paire de l'Estève o diguèt. Es fòrça preciós. Te rendes còmpte, vivián quora èras pas nascuda, nimai lo papet qu'es vièlh pasmens, vièlh coma, coma un ostal. E benlèu i aviá pas nimai los òmes de preïstorica. E ben, n'ai pres una ponhada e benlèu me vas charpar, soi segur que me vas charpar, los ai escambiats contra de pichòtas veituras, mas valián pas res, èran vièlhas, i aviá agut de sabla dedins, sabes las Majoretas de Nadal, mas los ròstres, aquò val lo còp. Dins la tèrra, t'imaginas...