Pau GAYRAUD

Lou Segound Libre del Causse (extrait)


************


Al mes d'outoubre de 1913, la bloundo Tanagra s'en èro tournado à soun escolo de Roudes, pas mai per estudia, mès per ensenha lous pichous. 
L'estieù, pel darniè cop de sa bido, abio ajudat la maire dins aquel oustal ount lous homes pudioù l'escaumassi, las suzous, lou fens et lano surjo.
Escoudournac de Sarnac s'èro mettut al pleg del temps noubel. En 1913, dintrabo lou fe, amai lou froument, gairebe pas qu'ame lous brasses de l'oustal. Per fena la Prado Majo, prenio tres ou quatre journalies de Seberac que, dempièi d'annados, èrou accoustumats ame aquelo borio.
Catèt et Trai-Catèt et calque vailet fasioù lou tour del prat ame la dalho, per amour que tout lou fe se proufitèsse, que la mecanico chaupiguèsse pas res. Pièi, lou paire ou Catèt dintrabo dins la prado ame un parel d'ègos et la dalhuso. Sans fourca, dins uno mièjo journado, t'en ajassabou un petas, qu'aco's èro un plase de lou beire. Ame uno ègo et un rastèl de ferre, lou fe èro sarrat en courdèlos, tout prèste per èstre cargat. Parlas-me del Prougrès per faire de trabal et de trabal boun mercat.
Et la missounuso !... Sarnac seguèt pas de las premièiros fortos borios à se marga dins las mecanicos. Amai faguèrou beleù pla, que lous trop pressats s'engoussèrou be un pauc. Lous premiès d'aqueles utisses, qu'empr'aici espinchèrou, se trapèrou pas beleù... beleù... ane, èrou un bouci reboursiès.
Per la dalhuso, Escoudournac endebenguèt pla; et, per la missounuso, encaro milhou. Las premieiros que se croumpèrou dins lou pais, coupabou pla lou blat; mès ligabou pas las espios. Calio de mounde per estaca las garbos. Escoudournac se perbesiguèt pas de machinos dabans houro. Estèt un pauc mai que lous autres --à causo de toutes aqueles journaliès ou segaires que, s'abioù pas troubat de trabal... --; mès que pièi, quand se furguèt per n'en croumpa uno, aco seguèt uno missounuso que sabio atabe liga. Abias pas qu'à z'amassa las garbos.