Abbat FABRE

Istòria de Joan l'An Pres 
(extrait)

***********


Un senhor de la Vaunaja, en se retirant un ser a son castèl, ausiguèt, a dos cents passes davant el, un òme que s'escanava en cantant, e en repetissent a tot moment, « La bona aventura ! ve ! la bona aventura ». La jòia del musician li faguèt venir la fantasiá de lo jónher per saber quina bona aventura lo fasiá tant bramar per camins. Per aquel efièch fissèt son caval d'un còp d'esperon, e trobèt un pagés abilhat de negre, que portava sos quatre pels abatuts, e una crespa penjada sus lo darrièr descatalanat de son capèl. 
-- L'amic, li diguèt en l'aprochant, lo refranh que cantatz joncha pas gaire amb lo garniment que vos vesi. Me fariatz lo plaser de me dire lo mot de l'enigma ? 
-- A ! sénher Baron, li respondèt lo Vaunajòl, vos doni bon vèspre. Sètz galhard, longamai. Lo fach es que veni d'enterrar ma femna; e vos caucioni qu'aquò solatja ben un òme. 
-- Tanben se pòt, li repliquèt lo monsen, vòls me dire las rasons particularas que n'as ? 
-- Aquò son pas de causas qu'òm refude a de gents de vòstra faiçon, respondèt lo païsan, e se volètz téner vòstre caval un pauc arretnat d'aquí a vòstre castèl, qu'es sus mon camin, vos dirai non solament mon istòria mas aquela de mon paire s'es lo dich. 
Lo monsen topèt aquí, e lo païsan comencèt son raconte coma l'anatz entendre. 
Vos dirai, Sénher que soi nascut a Solòrgues, non pas d'una grand, grand familha, se volètz, mas pro passabla per l'endrech. Mon paire i plantèt pè bordon, e i levèt botiga de repetaçaire amb l'aprobacion de las potestats, valent a dire del cònsol, del marescal, e d'un Capuchin, qu'i veniá faire totes los ans la quista de l'òli. Aquí se faguèt tant carir, tant remirar, enfin faguèt tan ben, e tan ben, que venguèt al cap de sos desirs e que s'i maridèt amb una bastarda del surgian de Cauvisson. La maire e la filha vivián aquí retiradas coma doas vergetas, e de gents de creire m'an assegurat que ma maire èra adonc la plus galharda jove que i aguèsse dins tot lo cròs del païs. S'apelava Margòt, e mon paire, davant Dieu siá, portava lo nom de Truqueta. Per ieu m'es arribat coma als enfants de noblesa que pòrtan pas totjorn lo nom de sa familha. M'apèli Joan-l'an-pres, non pas qu'aquò siá ni mai lo nom d'una tèrra, car exceptat un plen vaso ont ma maire teniá de basaric sus una fenèstra, mas gents, quand ieu nasquèri, possedavan pas una palada de tèrra en pròpri. 
Mas dins la seguida, vos explicarai d'ont me venguèt aquel nom que m'a totjorn demorat despuèi. Seguiscam las causas per son fil.