Francés DESEUSE

Cronicas de Caravetas 
(extrait)


************


Lo Castigatge de Sidòbre
La question dau pilòri de Caravetas tafurèt los cònsols de Montpelhièr una brava passada. Los ancians mèstres l'avián laissat tombar. Avián pres l`abitud de jutjar sos justicia-bles en galabòntemps.Ne'n vejaicí un exemple.
Lo darrièr, Bernat, lo que vendèt son ben e sa corona au Clapàs per 730 liuras de Mauguiò, vièlh çalibatari fantasai-rós, aviá peçugat un jorn lo nomat Sidòbre en trin de i raubar una lèbre de tota beutat.
A ! Michant colàs ! A ! Traça de fuglòbra ! Me raubas mas lèbres ! Ara sabe quau me rauba mos perdigalhs de Corretotjorn, e mos singlars dau Rabugàs, e mos lapins de la Lausa Cobèrta ! Dimenge matin t`espère a la sortida de la grand messa. Te jutjarai, jos lo fanabregon de la plaça, sus mon banc de pèira, davant los boscatièrs de Valena, los pastres de Murles, e los lauraires de Grabèls.
-- Nòstre sénher Bernat ! Vos prègue a dos genolhs ! Me condamnetz pas, o ai pas fach exprés...
--Benlèu es la lèbre que t'a acotit e que t'a demandat que la metèsses dins ta saca ? A dimenge ! E t'avises pas de fugir que saupriái t'agantar.
A la sortida de la messa tot lo païs èra aquí. Sidòbre èra pas aimat. 
Sabiá çò que l'esperava. Una jornada au pilòri e totes sos amics a i cacalassar sus lo nas e a i dire de sotisas. Mas i a de chança per la canalha. Aquò se passava au mes de Març. Dins la nuòch dau dissabte au dimenge una ventada d'infèrn fiquèl au sòu la fusta poirida de vielhum dau pilòri de Caravetas.
La messa dicha lo Baron Bernat s'assetèt sus lo banc de justicia. Los païsans faguèron lo rodelet. I èran totes, dau pus joine au pus vièlh. I aviá los pichòts pilhards totes espaurugats de veire un jutjament, i aviá lo vièlh Casota qu'èra brolhat despuòi vint ans amb Sidòbre, que podiá pas marchar de causa de sas dolors mas que s'èra fach portar per son filh sus una broeta per de dire d'avere abans de morir la jòia de veire penjar son enemic. Totes èran intrigats, saguent que lo pilòri s'èra engrunat, e se demandavan coma lo senhor renjariá l'afaire. E coma lo conoissián fantasairós se pensavan :
--Anam rire, anam rire...
E de fèct la pèça foguèt completa.
--Puòi que mon bòi de justicia es desglesit, diguèt Bernat, e coma cau que justícia siága facha maudespièch, Sidòbre que m'as raubat la lèbre que sabe, sens comptar lo gibièr que sabe pas, te condamne a l'una de las tres penas que vejaicí: o me bailaràs cinc sòus d'argent, o manjaràs davant tot lo mond cent alhs cruses, o reçaupràs cent còps de vedigana sus las ancas.
--N'ajatz pas paur que causiga l'amenda, diguèt Casòta. Es ben tròp còpatèu.
--Manja los alhs, cridèt a Sidòbre sa femna. Tròbas que n'i a jamai pro dins l'ensalada !