NONSIAMEN DEÚ DRET DEÚ Z-OMEI PĀ LĀ TARĀ TENTEIRĀ
Badazou
En pezâ que couvenī de lā dīneto lījadā bei ta la proussouna de lā famīlhā ome é de lhu dret parer moé dezeutruver solā lā lībiarto, lā jutīssā moé lā poé pā lā tarā,
En izamenâ que meicouneisse v-ou meiprezâ leų dret deų z-omei eucaziunę nā barbaio que seulouvā ta la cousiensa é qu'én moude ente toutei son lieurei de parlâ moé creî, deilieurad de l'eijiau moé de lā mezirā z-ei engueitād mo le dezeî le pu fuo(rt) deų z-omei,
En gardiâ que fau tā fuorsā parâ leų dret deų z-omei pā nā relhā de dreit, de tau biaé que sidiesson pa eublejad, fautā de mîer, de s'arvīrâ coutre lā tīranio moé lā cachazou,
En gardiâ que fau tā fuorsā eivalentâ le deivourpamen d'arlasieu d'amītio entremeî la nasieų,
En izamenâ que dīn lā chartā leu publei de la Nasieų-Junīda z-on tournād feurtī lhu fë dīn leų dret de solā deų z-omei, dīn lā dīnessā é lā valou de lā proussounā ome, dīn lā pariressā deų dret deų z-omei moé de la fenna, peų que se nonsion deitarmenad pā favourizâ le pourgreî seusiau moé pā gambī de la condesieu d'eitansā melhu bei nā lībiarto pu grendā,
En pezā que n'enjinamen quemun z-ei de pourmeirā valou pā coumpī quelā engatā, [feurtisson] 
le Nonsiamen prizent deų dret deų z-omei pā lā tarā tenteirā 
eideiadā de quemun dezâ pā tā leų publei moé ta la nasieų; pā que tā leų partītüler moé ta leų z-alachou de lā seusieto, en vî queu Nonsiamen tejou dīn l'eime, se fanon d'ensenhâ, d'endücâ, de deivourpâ le raspę de queų dret; de nen feurtī l'arcouneissensā moé l'aplecazou ente que sio mai pā de vrei, pā le biaé de dīsizieų segada nasiunera moé entrenasiunera, to entremeî leų publei deų z-Eitâ parsouner mo entremeî queų de la z-eirada rejentada pā ilh.
Artīclhe vun (1)
Ta la proussouna neisson lieura moé parira pā dīnessā mai dret. Son charjada de razou moé de cousiensā mai lhu fau arjî entremeî lha bei n'eime de freiressā.
Artīclhe dou (2)
Chatün se puod privaleî de tā leų dret moé lībiartâ feurtīda dīn sai, sen pavun deiparsiamen, nieu be de rassā, coulou, teirā, līngā, arlejieu, d'eivī peuletīque v-ou eutremai, d'eurejinā pā nasieu v-ou clhassā, de rechessā, de neissensā v-ou sitiazou de ta sorta. De mai, soularon pavun deīparsiamen bei lā sitiazou peuletīcā, juredeirā, entrenasiuneirā deu paī v-ou de lā countradā partenenser, siache queu paī v-ou countradā sio endeipendent, sio tütelād, sen dreit sieu v-ou seumetüd bei cau que sio devīza de soubranessā.
Artīclhe trei (3)
Chatün partītüleir tę le dreit de vieure, deilieure moé surād de sā proussounā.
Artīclhe catre (4)
Pavunā proussounā siro eiclhavadā v-ou eissarvīdā; l'eiclhavaio moé le coumiarse d'eiclhavei son deifendüd mo que nen sio le biaé.
Artīclhe sin (5)
Pavunā proussounā siro trementadā, nīmai chatiadā d'én biaé bouriaud, loubīd v-ou lütrissouz.
Artīclhe Sei (6)
Chatün tę le dreit d'esse tratād mo nā proussounā de dreit.
Artīclhe sé (7)
Toutei son parer davan lā lei moé tenon dreit sen deiparsiamen d'esse parad pareiramen pā lā lei. Toutei tenon le dreit d'esse parad pareiramen coutre ta leų reboessamen que cheupīssesson le Nonsiamen prizent mai tā leų z-acanhamen v'én reboessamen tau.
Artīclhe veu (8)
Chatünā proussounā tę le dreit d'arcoue sartenād davan leų trebunau nasiuner couvenent endecoutre la fazenta que cheupīsson leų dret de fon arcouneisud bei se pā lā coustetüsieu moé pā lā lei. 
Artīclhe nieu (9)
Narmā puod l-esse lapād, emprezounād v-ou feidīd pā cachā.
Artīclhe dié (10)
Chatünā proussounā tę le dreit tenteiramen pareir de faî argueitâ sa razou dreitürouzamen moé davan toutei p'én trebunau endeipendent moé sen partī prez, que deitarmenaro sio seų dret moé eublejazou, sio lā dreitessā de cau que sio eicourpadā pā chatiâ, menadā encoutre se.
Artīclhe vounje (11)
Chatünā proussounā eicourpadā de mau faî z-ei vedüdā mo sen fautā joucā quelā tī sidiessā eitadā moutradā silan lā lei passan én pourseî badād ente siro eitadā tenteiramen garantīdā de se poudeî jutefiâ. 
Pavunā proussounā siro coudanadā pā de la fazenta v-ou mancamen que z-éron pa én deilī enviâ le dreit nasuneir v-ou entrenasiuneir le men que son eitad coumetüd. Pariramen, lī balharon pavunā penā pu pezantā que lī z-adiesson balhād le men deu deilī. 
Artīclhe douje(12)
Toutei siron parad coutre la fourazou cachouzā dīn lhu vīdā partītüleirā, cha se v-ou dīn lhu letra moé coutre la rechada enviâ lhu eunou moé arnumadā. Chatünā proussounā tę le dreit d'esse paradā pā lā lei encoutre quela fourazou moé rechada.
Artīclhe treje (13)
Toutei se poudon deiplassâ deilieurei moé cheuzî lhu damouransā endīn n'eito. 
Chatünā proussounā puod tītâ cau que sio paī, nieu sieu, peų lai tournâ. 
Artīclhe catorje (14)
Chatünā proussounā tarveladā tę le dreit de sarchâ n'artīradā moé d'esse ratīrada dīn deų paī autrei. 
Queu dreit puod pa l-esse raclhamād si lā proussounā z-ei setütadā pā razou de creme eurdenare v-ou pā vî fazentād endecoutre la fī moé prensipei de la Nasieu-Junīdā. 
Artīclhe tīnze (15)
Chatün partītüleir tę le dreit d'esse sitadoun endacan. 
Poudon enlouvâ bei narmā sā sitadounaio v-ou le dreit de nen channhâ. 
Artīclhe seje (16)
Siteu l'aje d'enjendrâ, l'ome moé lā fennā sen pavunā rastrenhansā de rassā, de nasieu, sitadounaio v-ou arlejieu se poudon maridâ, poudon gambī nā famīlhā. Tenon deų dret parer pā se maridâ, vieure maridad mai dīvoursâ. 
Én maridaje puod mâ l-esse couvendüd bei lā coussentīzou lieurā moé tenteirā de leų maridad. 
Lā famīlhā z-ei lā pessā nadrā mai souladeirā de lā seusieto mai tę le dreit d'esse paradā pā quelā tī moé pā l'eito. 
Artīclhe darassę (17)
Leų partītüler, te sou vou tensen tenon le dreit d'esse proupiatarīei. 
Narmā se puod veî enlouvâ se be de cachā. 
Artīclhe dozieu (18)
Toutei son lieurei d'izamenâ, de ségre lhu cousiensā moé arlejieu. De que razurtā que poudon channhâ d'arlejieu v-ou d'eivejaire te sou v-ou tensen, davan toutei v-ou mâ cha ilh, en ensenhâ, pratīcâ, ségre la dīvousieų, coumpī la seremouniansa.
Artīclhe dazanieu (19)
Toutei son lieurei de lhu eivī moé de lhu parlaio, de que razurtā le dreit d'esse pa coussedüd pā se n'eivī mai queu de sarchâ, rassebre, eiparsî la rensenha moé la z-eideia pā cauque biaé que sio, sen l-esse empoéchād pā la frontera.
Artīclhe vin (20)
Toutei tenon le dreit de se massâ moé vījanâ, mâ que coutürbesson pa. 
Narmā puod l-esse eubjelād de se vījanâ. 
Artīclhe vīntavun (21)
Chatünā proussounā tę le dreit de prene pâ bei lā derijansā mai goarnā de se paī, sio mai de se, sio pā le biaé de dalegad cheuvīd lieuramen. 
Toutei poudon dezâ pariramen la fousieų de rejentamen dīn lhu paī. 
Le vouleî deu puble soulā le coumandamen deų rejentairei. Queu vouleî tę de se faî couneisse dīn de la z-ilesieu euneita que son d'esse tendüda ten pā n'autre, bei lā voutazou de toutei, pareirā, segretā v-ou en poursedâ de tau biaé que lā voutazou damoure lieurā. 
Artīclhe vīntadou (22)
Chatünā proussounā, mo parsouneirā de lā seusieto, tę le dreit de sediouransā. Lī fau garantī la z-arsoursa, leų mia d'arlasieu moé de cutüra que feurtīsson sā dīneto, le deivourpamen lieure de sā proussounessā, pā l'ifuo nasiuneir moé lā couperazou entrenasiuneirā, d'acourdansā bei l'entrencamen moé la z-arsoursa ce chatün paī.
Artīclhe vīntatrei (23)
Chatünā proussounā tę le dreit d'eubrâ, de cheuvī se trabâ deilieure, de trabalhâ bei de la condesieų dreitürouza moé couvenenta mai d'esse paradā coutre lā mencā de trabâ. 
Toutei tenon le dreit d'én salarīe pareir p'én trabâ pareir, sen gro de meipareiressā. 
Cau que sio eubrā tę de dreit nā paiā dreitürouzā moé sufīzentā pā lī garentī, mai bei sā famīlhā, n'eitansā dīnā d'omei. Lhā siro coupletadā, si de bezoun pā tā leų mia de parazou seusialā. 
Chatün tę le dreit de criâ deų sendīcâ bei deų z-autrei mai de se teirâ dīn-t-én sendīco pā parâ seų z-anterę. 
Artīclhe vīntacatre (24)
Chatün tę le dreit de se peuzâ moé de se deivartī, nieu be de pa l-esse eublejād de trabalhâ tro lounten, mai de vî deų counjî paiad tempourer.
Artīclhe vīntasin (25)
Chatün tę le dreit d'én līvę de vīdā sufīzent pā feurtī sā sando, sa beneitansā mai de sā famīlhā, nieu be pā se nürî, se veitī, se ribâ, d-esse gandīd mo fau; tę vun dreit de sediouressā en ca de mencā d'obrā, de maleudio, d'eimangoutadā, de veveto, de velhezizou v-ou mai dīn leų ca autrei de pardā de seų mia de vieure pā ségā d'aferî que lai puod re. 
Lā maî moé l'afan siron judad moé seutendüd de mai. Tā leų fan, sio neisud de maridad, sio de pa maridad, son parad te pariramen. 
Artīclhe vīntasiei (26)
Toutei tenon le dreit d'esse ensenhad. L'ensenhamen tę d'esse pā re, pā le mīn seų z-ilemen moé sā solā. L'ensenhamen ilementare z-ei nā relhā. Fau eiparsî l'ensenhamen fazenteir moé pourfesiuneir. Chatün poudro dezâ l'ensenhamen soubro sen mâ n'autrā argueitā que se merite. 
L'ensenhamen issaiaro d'eipanī le mîer chatünā proussounā moé de pourdialâ le raspę deų dret deų z-omei mai la lībiartâ de solā. Eifavouriro lā couprenezou, le temperanje, l'amītio entremeî ta la nasieų, moé tā leų vījan de rassā moé d'arlejieu mai le deivourpamen de la fazilha de la Nasieų-Junīda pā seuvâ lā poé. 
Leų parent tenon le dreit pourmeir de cheuvī le biaé d'endücâ lhu fan. 
Artīclhe vīntasé (27)
Chatün tę le dreit de prene pâ lieuramen bei l'obrā de cutürā de lā quemunansā, de jeuvī leų z-â moé de partajâ le pourgreî de lā siensā mai la beuvīdā que nen son eisida. 
Chatün eutouz siro parād pā se n'obrā de siensā, letra v-ou â, to meralamen mo de garimentadā. 
Artīclhe vīntaveu (28)
L'odre seusiau moé entrenasiuneir tę d'esse rejid de tau biaé que leų dret mai lībiartâ soubre sai deilarjad pā queu nonsiamen sidiesson garentīd d'īfeî tenteir.
Artīclhe vintanieu (29)
Chatün partītüleir tę deų devę envâ lā quemunansā dīn cau se puod mâ coumpī le deivourpamen lieure é tenteir de sā proussounessā. 
En jeuvī seų dret mai sā lībiarto, chatün z-ei mâ devīzād pā lā lei bei le pourpau te sou de feurtī l'arcouneissensā moé le raspę de leų dret mai lībiartâ eutruver mai pā coutentâ leų bezoun jutefiad de lā meralā, de l'odre seusiau moé de lā beneitansā de toutei dīn nā seusieto dīmoucrasseirā. 
Queu dret mai lībiartâ poudron jamoé l-esse jeuvīd en coutrassâ la fī mai prensipei de la Nasieų-Junīda. 
Artīclhe trentā (30)
Pavunā endīcā deu Nonsiamen soubre sai puod l-esse entendüda mo si balhessā bei n'eito, én vījan, én partītüleir cauque dreit que sio d'arjî v-ou de coumpī de la fazenta menada pā dītreure leų dret mai lībiartâ soubre-sai deilarjad.