PIETER CORNELISZOON HOOFT (1581-1647) GRANIDA HERDERSSPEL INHOUDSOPGAVE Inhoudt Eerste deel Tweede deel Darde deel Vierde deel Vijfde deel Personagien * Granida * Darfilo * Tisiphernes * Dorilea * Coning * Artabanus * Voester * Rey van Joffrouwen * Rey van Harderinnen GRANIDA HERDERSSPEL INHOUDT Granida eenige dochter, en erf-Prinssesse van Persia, op de jacht afgedwaelt van haren sleep, comt ter plaetsen daer sij Daifilo harder met Dorilea die hij op minne vervolcht, vint coutende dewelcke haer niet en cunnende onderrechten van het spoor der voorgereden jaegers, van haer gevraecht worden nae eenige fonteijne om den dorst te lesschen. Daifilo biedt de Prinssesse te drinkyn wt een schulp met soo heussche genegenheit, dat deselve gehulpen van soo weltepasse dienst, oock nae haer verscheiden van daer, der Prinssesse welgevallen naulijcx wt den sinne gaet.Daifolo ter ander sijden besluit sich ten hove te begeven om de tegenwoordichheit, en diensten wille van soo waerdige Prinssesse. Daifilo sich gegeven hebbende in dienst van Tisaphernes, op hoope dat die als een Prinsse van groote verdienste bij de croon van Persia, becomende het huwelijck van Granida, hij door dat middel van aen haeren dienst mocht geraken, quit hem soo dat sijn heer hem grootlijx vertrouwende, hem seijndt aen de Prioncesse, om haer jonste te hebben int eindelijck versoeck, dat hij nae soo lang vervolgh om haer ging doen aen haeren vader: alwaer hij ontseiit wort van sijn tegenvrijer Ostrobas soone van den coning der Parthen, tegens de welcke hij aenneemt des anderen daechs te vechten. De Prinssesse soo becommert over 't aenstaende huwelijck als beweecht door het nieu sien van Daifilo, comt dien avond aen de venster, op geluck oft eenige passerende musijcke haer quellage wat versachten mochte, onder de welcke sij door 't glas siende, sonder gesien te wesen, hem passeren en hoorende versuchten, neemt het selve op voor teken van waerachtige liefde, haer daeromme beclagende over d'ongelijckheit der staten des werelts. Daifilo verclaert aen sijn heer sijn liefde, en d'oorsake waerom hij in sijnen dienst gecomen is, hem biddende te lijden sat hij in sijn stede, en met sijn wapenen bedeckt tegens den Parth moge stijden, tot het welcke hij hem met redenen beweecht. Daifilo verwint en verslaet Ostrobas. Tisaphernes besluit des anderen daecht de Prinssesse te besoecken: maer Daifilo noch dien avondt onder haer venster passerende wort haer bevel geroepen van haer voester. Sij ontdecken elckander haer ondrlinghe liefde. Granida seyt gereedt om met hem te vertrecken, en een harderinnen staet getroost te sijn: welcke aenbiedingen hij nae dat hij haer de swaericheden van sulx voor gehouden heeft, en verstaen de selve van haer al te vooren overwogen te sijn, met groote danckbaerheit aenneemt. De voester van Granida, op haer sijde gewonnen sijnde, comt verclaren voor den Coning, ende Tissaphernes, dat de Prinssesse, met groot spoock, voor eenen Godt geschaeckt is. Tissaphernes siende op 't schoonste sijn hoop te leur gestelt, is om rasende te worden: maer Daifilo, die haestich ten hoof wedergekeert was om quaet vermoeden voor te comen, hem onderrechtende doet sijn gemoet wat bedaeren. Hij nochtans, walgende van de werelt, besluit met luttel geselschaps voortaen door 't lant te reisen, en verclaerende Daifilo warachtige verwinner van Ostorbas te wesen, levert hem sijnen staet over, dewelck hij eerbiedlijck weigerde belooft gaede te slaen, totter tijd toe, dat 's Prinsen gemoet wat gesaedighe. De geest van Ostrobas verschijnt aen sijnen vriendt Artabanus, die met hem in Persia was gecoomen, hem opstutsende, om wrake te nemen op Daifilo, dewelcke den eerste morgenstondt op 't landt met de Prinssesse sprekende, van hem & sijn volck, beijde gevangen worden om opgeoffert te sijn aan het graf van Ostrobas; maer Daifilo siende d'overlast van banden diemen de Prinssesse aendede, breeckt de sijne, te weere rakende tegens sijn vianden; op welck gerucht Tissaphernes, die bij geval niet verre van daer sijnen wech volchde, de gelieven comt ontsetten, dewelcke bekent sijnde, beclagen haer deerlijck dat d'eene ramp d'ander jagende, het Geluck wel hardneckelijck scheen besloten te sijn tot haer bederf. Maer d'eedelhaetighe Prinsse in plaets van hem tegens haer te verbitteren, verwondert sich over haer selsaeme liefde, en gebiedende haer goeden moedt te hebben, belooft en vercrijcht haer haeren soen van den Coning, diese beijde met blijen wellecoom onthaeldende te saemen huwt. EERSTE DEEL Dorilea. Het vinnich stralen van de Son Ontschuil jck in 't bosschage; Indien dit bosje clappen con, Wat melde 't al vryage! Vryage? neen. vryagie? jae, Vryagie sonder menen; Van hondert harders (ist niet schae?) Vindtm'er getrouw niet eenen. Een wullepsch knaepien altijt stuirt Nae nieuwe lust sijn sinnen, Niet langer als het weygeren duirt, Niet langer duirt het minnen. Mijn hartje treckt mij wel soo seer, Soo seer, dorst jck het wagen, Maer neen, jck waeg' het nemmermeer, Haer minnen sijn maer vlaegen. Maer vlaegen, die t'hans overgaen, En op een ander vallen; Nochtans jck sie mijn vryer aen Voor trouste van haer allen. Maer of 't u miste domme maeght, Ghij siet hem niet van binnen. Dan 't schijnt wel die geen rust en waeght, Can qualijck lust gewinnen. Oft ick hem oock lichtvaerdich von, En 't bleef in dit bosschage, Indien dit bosje clappen con, Wat melde't al boelage! Dorilea, Darfilo. Dorilea. Daer is hij, och hoe ben ick inde saeck beladen! Best dat jck mij versteeck onder de bruine bladen, In 't diepste van het bosch, al eer dat hij mij siet. Best is het, best ist. Jae, maer vondt hij mij dan niet? Weet jck wel wat ick wil? jck ben vervaert voor 't minnen, Ontschuil mijn lief, en vrees dat hij mij niet sla vinnen. Neen, beter blijfdij hier dan of ghij verder gingt, Hier comt hij doch voorbij; maer luister wat hhij singt. Darfilo. Die geboden dienst versmaet, Wenscht'er wel om als 't is te laet. Windeken daer het bosch af drilt, Weest mijn brack, doet op het wilt Dat jck jage, Spreyt de hagen, En de telgen van elckaêr, Mogelijck schuilt mijn Nymphe daer. Nymphe soo ras als ghij vermoedt, Dat mijn gang tot uwaerts spoedt, Loopt ghij schuilen, Inde cuilen, En het diepste van het woudt, Daer ghij met reên vervaert sijn soudt. Vreesdij niet dat de Satyrs daer U eens mochten nemen waer, En beknellen, 'T sijn gesellen, Die wel nemen t'uwer spijt 'T geen daer een harder lang om vrijt. Sonder te dencken, dat in 't cruidt Dickwijls slangen gladt van huidt Sijn verholen Loopt ghij dolen, Maer nochtans toe seer ghij vliedt, Dat ghij mijn haet, en dunckt mij niet. Want doe wij laest van 's avonts laet Songen tot den dageraedt, Met elckander, En wt d'ander, Tot den dans jck u verkoos, Bloosden u wangen als een roos. Mompelen hoord' jck op dat pas, Dat dat geen quaet teken was, En wanneer,, jck Heelbegeerlijck Kussen quam u mondtjen teer, Repten u lipges, docht me, weêr. 'T weigeren, en d'afkeericheit Voecht soo wel niet, als men seyt Voor de vrouwen, 'T can haer rouwen, Die geboden dienst versmaedt, Wenschter wel om als 't is te laet. Sus, sus, wat of ick daer mach hooren Ritselen in de hagedooren? Dorilea. Daifilo, seg ick, ghij sult het te gróf,, maken Daifilo, laet mij staen. Daifilo, laet mij gaen. Daifilo. Maer Dorilea, moochdij soo afkerich,, sijn Van 't geen daer alle menschen nae begerich, sijn? En vlieden stuirs van sin? Dorilea. Wat doch? Daifilo. De soete min. Dorilea. Ghij noemt het soet min, en segt dat gene lieden Behalven jck alleen, de soete minne vlieden, Voor hoor jck van de min soo veel quaets, dat jck gruw, Van yder een, en die geloof jck bet als u. Dus Daifilo, van nu, Laet mij voortaen te vreden. Daifilo. Ach suldij dan dus schuw U groene jeucht besteden? Dees teder schoone leden En sijn u niet gegunt, Dat ghijse sonder vrundt Afgunstich soudt verslijten, En een te laet becrijten, Dat ghij, om niemandt jonst, of wellust te doen aen, Versuimelijcken hebt u selfs te cort gedaen. Wilt rekeninge maken Dat dese rose-laken, En dese lippen varsch, Die gloeyen als een kars, Die nu een yder wenscht te kussen en te stroocken, Sullen van ouderdoom verwelcken, en verschrooken. Dit effen voorhoofd net De diepe rimpels met ter tijt sullen ontslechten; En dees welige vlechten, Die met veel strickjens gail, soo dartel sijn vertuit, Sullen haer gouden rock allensgens trecken wt; En 't geen ghij voor fijn goudt mogelijck hielt voor desen, Suldij bevinden maer silver vergult te wesen. Dees wacker oogen blij, Verleeren sullen sij Haer lodderlijcke treken, Die soo veel brandts ontsteken. Dees vlugge gauwichheit, Daer grijse' aelwaricheit Gaet sonder reên op gnorten, Dien zal den ouderdoom Die 't al maeckt suf, en loom, Sijn vleugels dapper corten. Dan compt onnut berouw, als betrens tijt ontbreeckt. Dorilea Daifilo' jck weet niet van wiens schoonheit dat ghij spreeckt. Nae dat jck van bevijnen En ist niet vanden mijnen Want onlangs heb jck dien Inde fontein gesien; En t beelt in 't water stil mij op dat pas verschenen, Quam met u seggen niet al te wel overeenen. Maer siedij 't groene woudt, hoe lustich dat het staet, Hoordij de vogeltjens die voor den dageraet Danckbaerder sijnd' als d'onvernoechelijcke menschen, De wellecome Son met sang goemorgen wenschen. Siedij dees heuvels blondt, en het begraesde dal Met bloempjes veelerley gemarmort overal. 'T wellustige banket van de ruischende bijen? Hoe vrolijck lacht het al in dese somer-tijen? Maer als de guiren herfst comt met sijn buyen aen Sal desen dingen al haer vrolijckheit vergaen, En dees bloeyende jeucht des werelts, sal verkeeren In dorren ouderdoom, en haer cieraet ontbeeren. Nochtans indien dat al De bouwliên spanden 't'samen, En met een groot geschal, De goden bidden quamen Dat donder, blixem, windt, en hagels groot geweldt Mocht comen metter ijl vrijbuiten over 't veldt, Beroven d' Aerde van haer gespickelde rocken De bergen van haer cruin, de boomen van haer locken, Om dieswil, dat doch eens d'aenstaende winter wreedt Het Aertrijck plagen zou met diergelijcken leedt; Soudij niet seggen, 't was haer nutter dat sij baden Om redelijck verstandt? Daifilo Jae, trouwen. Dorilea. Soudij raden Dat jck door Min een buy met sonneschijn vermomt, Die lichtelijck vernielt wie dat sij overcomt, Dan crencken sou mijn jecht, om dieswil dat de jaeren Dese schoonheden mijn (genomen datse waren Gelijck als ghijse maeckt) mij souden maken quijt? Soud' jck de schae des tijts gaen soecken voor den tijdt? Daifilo. Dit doedij vast, want jck, O Drilea, reken De lelijckheit soo goedt als schoonheit onbekeken; En al bekeken, onbelonckt; en al belonckt Noch ongenoten van den minnaer dien sij' ontfonckt. Wat's jeuchde sonder min vol onbeweechde coutheit Doch beter als versuft' en stijf bevrosen outheit? En dat de soete min van u beschuldicht wort Als die de schoonheit crenckt, daer doedij hem te cort: Want noyt en sachmen hem het suivere besmetten, Maer wel recht anders, 't geen dat saluw was, blanketten, En leggen blosend root op tedre wangen bleeck, En 't hayr vergulden, dat te vooren vael geleeck: En geene sachmen oyt, het geen dat sij beminden Lelijker dan het was, maer wel veel schoonder vinden. Maer segdij yder een Beclaecht hem met geween, Over de min vol swaerheit? Sij spreken buiten waerheit; Al wort de min bescheldt, 'T is onmin die haer quelt, Onmin van lief vercoren Want quam haer min te vooren Van haer bemindes sij, Sij wierden 't eens met mij, En souden ras bekennen Dat minne niet can schennen, Maer dat gebreck van min alleen den minnaer crenckt, Die minnes honich soet met bittre galle mengt. Dus Dorilea, denckt Dat min van beyde sijen, Niet anders voort en brengt Als wellust en verblijen. Daerom in dese tijen, Schint dat de werelt dus blijgeestich opgepronckt In 't harte min gevoelt, en t'eenmael verjongt. Den Hemel schijnt verlieft; de visschen in de stroomen, De dieren in het cruidt, 'tgevogelt inde bomen, De Nymphen in het bosch natuiren van de min. Dat vogeltjen, dat nu vliecht wt den dennen, in Den boeckeboom, en schijnt onmoglijck om vermacken, Dan wt den boeckeboom weer inde myrte-tacken, En hippelt quelende soo licht soo wilt soo wuft, Waer 't van Natuir begaeft met menschelijck vernuft, Het soud seggen jck brand van min - jck brand van minnen, Tjilpende door het woudt; maer wel brandt het van binnen, En singht in sijne tael op lieffelijcke maet Dat het sijn soete lief, sijn lieve lust verstaet. En luister, juist of sij 't om u te leeren dede, Antwoort sijn lieve lust; van minnen brand ick mede. De min het al verwint, Hemel en aerde mindt, Sal Dorileas siel min crachten groot van waerden Alleene wederstaen, in hemel, en op aerden? Neen; van een yder mensch wort van de min geraeckt, En diese jong ontgaet bejaert sijn crachten smaeckt: De minne wil doch eens doen blijcken in ons harten Hoe veel dat hij vermach: dus vreest hem vrij te tarten, En weet dat grooter smart noyt yemand overquam, Als jeuckering van min in ouden leden stam. Het jonck hart, dat hy quest, geneest de minne weder, En hoop hellept het op als 't leyt van pijne neder Maer d'oude minnaer is geplaecht met dobble rouw, Die willend niet en mach, en mogend niet en wouw. Drooch hout ontsteken, brandt feller als groene spruiten. Dorilea. Ghij ander vryers kent dees praetjens al van buiten, En brengt'er veel in't net; Maer jck heb wel gelet Op 't geene dat ghij seyde Dat als de Min van beyde De sijden is geplanct, Soo valt het soete brandt. Oft jck dat schoon toestonde, Verclaert mij met wat vonde Soud' jck doch kennen mij Versekeren, dat dij De vlammen 't harte blaecken, Die ghij mij diets wilt maecken. Of als dat al soo was, Dat ghij niet soudt, soo ras, Ghij weermins jonst mocht voelen, Verkeeren, of verkoelen? Gelijck wij vrouwen slecht Vaeck worden wtgerecht, Dewijl geveinsde Min, en lichte wispeltuiricheit Ons troonen met het soet, en loonen met de suiricheit. Daifilo. Granida. Dorilea. Daifilo. Nymphe, maer. Granida. Schoone nymph' en hebdij niet gesien Met breydeloose ren, hier eenige edelliên Vervolgen een wildt swij? Weet ghij niet of sij 't wingen? Of werwaerts reên sij op? Daifilo. Jagers, noch hovelingen En hebben wij gesien, maer wel gehoort gerucht: Dan 't scheen soo ver van hier te wesen dat jck ducht, Edele maecht ghij sult haer swaerlijk rijden inne; Sijdij een aersche maecht, en anders geen Godinne, U aenschijn noch u stem geensins de menschen slacht. Granida Soo grooten eer voorwaer jck mij niet waerdich acht. Ick ben Granida', indient u lyên bekent is, hoemen - Ten hove hoort de Princes, de Coninx dochter noemen. Dewijl 's geselschaps spoor u niet en is bekent, Soo bid jck, wist mij doch waer datjck hier optrent Om 's heten middachs brandt een weynich te verfresschen, Wt coele beeck, of bron, mijn drooge dorst mach lesschen, Dat Ceres u gewas, en Pan u vee behoe. Daifilo. Het bidden laet voor ons, t' gebieden comt u toe, Alderheuste Princes, siet hier om u t' ontladen: Diana moegejaecht en soude niet versmaden Dees suivere fonteyns cristallinige vloedt. Al sijn wij harders slecht, eenvoudich opgevoedt, Noch onse sorgen laech, door hoger vluct te kiesen, Ons aengeboren bosch wt haer gesicht verliesen: Wij weten lijckewel dat wij dees groene laen, Dat wij de schaduw coel van dees dienstige blaên, Dees vrolycke heuvels, dit heldere waters vlieten, En al ons levens lust van 's Coninx handt genieten. 'T en waer die 't wijsselijck al te versorgen wist, 'T verwoeste metter haest, door verquistende twist. 'T is hij, die de begeerten van sijn ondersaten Maticht bescheydelijck in soo verscheijden maten, Dat niemandts minders list sijn meerder yet ontruck, - Dat niemandts meerders macht sijn minder en verdruck. 'T is hij die sorge draecht alleene voor ons allen Dat vreemdelingen wreedt ons niet en overvallen Met vernielende crijch en schennen in een wr De dracht van menich jaer door 't yser en het vuyr. Danckbaer behoortmen voor een aertschen Godt te eeren Dien 't lust om anders lust sijn eygen lust t'ontbeeren: Maer ons eerbieden is te laech nae sijn waerdij. Granida Beleefden harder, noyt eenige wijnen mij Boven den frisschen dauw van dees fonteyn gevielen. Ach geluckige rust van licht-vernoechde sielen, Die nijt noch spijt des hoofs versteurt haer soete vree! Wiens sorgen wijder niet en weyden dan haer vee. De lusten daer sich 't hof met moeyten om beslommert, Werpt u nature toe en is voor u becommert. Ghij treckt door honger, en door dorst wt dranck, en spijs, De lust van 't hof gelockt door soo veel leckernijs; Het hof door drincken dorst, en honger soeckt door 't eeten En jaecht de lusten voor, u sijnse toegesmeten; 'T lustsoeckend hof ontvliên de lusten daer 't om slóóft; Ghij vollicht de natuir, wij sien haer over 't hóóft. Eer sal dit lichaem in een duister graf vernachten Beleefden harder, als mij gaen wt de gedachten U weltepasse dienst, en of 't gebeurden, dat - Mijn hulp u nut mocht sijn in 't hof, of inde stadt, Vertrout dat mij geen saeck soo wichtich sal verletten, Of ick en salse' om u wel aen een sijde setten. Nu voecht mij wederom te keren daer ick acht Dat mij 't geselschap van mijn staetdochters verwacht, Welck ick gebood, van haer vermoeyde tellen, neder Te sitten in het gras, tot dat ick keerden weder; Dewijl mij niemandt van haer allen volgen mocht, En mij de lust des jachts niet te versuimen docht. Den hemel die bedauw u jaren menich-vuldich Met geduirige rust. Dairfilo. Wij sijn 't u alle schuldich Alwaerdige Princes. Helas! hoe leedt is mij Dat ons vermogen min als ons begeerte sij! Den hemel wil u staet in eeuwicheit behouwen. Granida. Vaert eeuwelijcken wel. Daifilo. Is onder d'aertsche vrouwen Dan een, die waerdich is dat om haer dienst alleen Al d'ander men versweer? Dorilea. Hoe coel gaet hij daer heen Sonder dat hij van mij sijn afscheidt heeft genomen! Best volge jck hem, en sie wat hem mach overcomen. Granida. Hoe vrolijck is de geen die danckbaerlijcken leeft Bij d'ondackbare mensch die geen venoeging heeft! Dees harder toont meer dancks voor not van bosch, en boomen, Dan menich eelman voor geschoncken vorstendoomen, Die vaeck sijn Prince danckt met oproer oft verraet, En acht maer elcke staet, een trap of hoger staet. Met welckeen ijver comt mij dees sijn dienste bieden? Al de dienstwillicheit geveinst der edellieden Is mij soo veel niet waert; want dese die betoont Sijn heusheit, niet wt hoop van die te sien beloont: Ten hoof op hoop van loon is 't aenschijn vol genegenheit, Maer het onheus gemoet vol onwillige tegenheit. Ghij grootsche Proncen, die door u wtheemsche pracht Verwondring soeckt bij 't volck, om van het hooch geslacht Der Goden afgedaelt te schijnen, u cieraden, U scepters, croonen, en u purpere gewaden En maken u niet soo grootachbaer aengesien, Als de natuire maeckt een laech-geboren, dien - 'T haer lust, om lieffelijck de werelt te verbasen, Een eedel geest int hart en in't gesicht te blasen: En cieren het aenschijn vol vrolijckheden soet Met defticheit gemengt, van hoofde tot de voet Besprengend' overal de welgemaeckte leden Met goddelijcker glans als princelijcke cleden. Gelijk d'eerwaarde Son is bij ons aertsche vuyr, Sulx is bij d'arm kunst, de kunst-rycke natuyr. Wat handt heeft oyt haer soo vernuftich mercken, laten Dat sij, bootseerende de conincklijcke vaten, Vormde 't gewrochte goudt in aerdiger manier, Als de natuir den sculp, daer ick wt dronck alhier? Dan 't hof en siet niet schoons in dingen licht-vercregen, Natuirs geboden dienst is het onwaert en tegen; Maer ghij eenvoudich volck ontfangt haer gaven rijck Met open armen, en gebruicktse danckbaerlijck. Rey van Jofferen. Ghij lodderlijcke Nymphen soet, Die nauwelijx een rosen-hoedt Om gouwen croon soudt geven, Hoe wel lust u, uw leven! Uw lusten is u als een wet, Uw loncken is een tij-geset, Uw couten is vryage, Uw minnen is boelage. De schaduw die de cuilen heelt, Waerin ghij u genoechjens steelt, En soudt ghij niet verwinssen, Om schadu-throons van Prinssen. Wanneer ghij aen de reye gaet, En dat het schalcke lietjen raedt Het diepst van u gepeinsen, Hoe qualijck cundt ghij veynsen? Maer soo 't lief niet beter can, En toont u dat sijn harte, van - Uw hartjen is gedreven, Wat isser om te geven? Soo ruilden ghij dat deuntjen niet Om avondt-spel, of morge-liedt, Dat, voor princessen deuren, Haer dunne slaep comt steuren. Een appel, die met jonste groot U boeltje werrept in u schoot, Daer om soudt ghij versmaden 'S hofs tafel-overdaden. Als van u lief gemeldet wert. Sijn t'uwaerts overgeven hart, Soo sijt ghij bet te vreden, Als prinssen aengebeden. 'T eenvoudich leven haylich,, leidt Ghijliên in vreed' en vaylicheit, Uw vrijheit gaet te boven De schijn-wellust der hoven. Rey. Granida. Rey. Mijn vrouw, God sij gedanckt dat ghij ons hier ontmoet. 'T geselschap is een deel te paerd, een deel te voet, Verstroyt om soecken naer u op bysondre straeten, En haer by-eencoomst is daer ghij ons hadt gelaeten, In 't naeste dal, en sijn int keeren al misschien. Granida. En 't wilt? Rey. Gevangen is 't, mijn vrouw, en sult het sien. Dorilea. Daifilo. Dorilea. Daifilo, beydt wat, hoe? 'T en gaet ten hoof niet toe Gelijck ghij u laet veurstaen. En wilt soo licht niet deurgaen Met dat u wel gevalt; Hoort hoe Palemon calt, Die seyt dat hij verdoorde, Doen hem de lust becoorde Van 't hof te volgen; hij Meende, gelijck als ghij, Dat heusheit soet van zede, Vrientschap, en weelde meede Daer was in overvloedt, Gelijck de rijckdoom doet. Daifilo. En als hij 't quam te proeven? Dorilea. Doe vandt hij met bedroeven, Dat daer die dingen sijn Niet anders als in schijn, Wat sneuvel (seit hij) och wast voor mijn groene jaeren, Als jck mijn soete buirt, en vrijheit liete vaeren! En dienen ghing ten hoof; jck meende 't was al claer - Goudt datter blonck, maer 't is een momme-vollick daer; Het aenschijn vol sachtmoedicheits, 'T gemoedt vol felle woedicheits, Een minnelijck gelaet, 'T hart vol van nijdt en haet; Saechdij de visschers oyt om lichst de visch te trecken, Den scharpen angel-hoeck met lockend aes bedecken? Recht gaet het soo ten hoof. De dienstbaerheit, die sij Soo mildt u bieden aen, is lockbedriegerij: Haer dienst, en hullep streckt maer om u te verrassen Met onvermoede slach, en door u val te wassen. Oprechte vrientschap, Godts-vrucht, onbevleckte trouw, Veilige' onnoselheit, rechtwtheit sonder vouw, Waerheit van woorden, goedicheit, Worden dar voor cleinmoedicheit, Voor slechtheit ij veracht, Beguichelt, en belacht. 'T is al geveinst ten hoof watmen 'er siet vertogen, Geveinst is haer gelaet, geveinst haer mondt, haer oogen, Geveinst haer Godsvrucht, jonst, haer vrientschap en haer vree, En g'lijck haer deuchden sijn, soo is haer weelde mee. Wanneer de hovelingen Een vrolijck liedtjen singen, 'T en is van vreuchde niet, Maer 't is, om het verdriet Daer 't hart af wort verbeten, Een weinich te vergeten. Haer lachen is van spijt, Of 't duirt de corte tijdt Als 't hart niet is gerust? Hierom, Daifilo, staeckt u opset voorgenomen, Ghij weet waer dat ghij sijt, maer niet waer ghij sult comen. Die wel is, blijf. Daifilio. Jae, maer Of ick niet wel en waer, Of of jck beter wiste? Dorilea. Soo soudij doch ten minste Het hof niet volgen, dan Slaet yet wat anders an Sonder het groene woudt en dees landouw te laten. Daifilo. Jae Dorilea, ghij noch al Palemons praten En sult mij meer sijn raedt doen volgen dan sijn daedt. Dorilea. Soo mocht het u wel gaen gelijck het hem nu gaet, Die nae 't verdrach van soo veel slaevernij en snóótheit, Als hij verwachte 't loon van ingebeelde gróótheit, Is wijs geworden dat sijn hoop niet was dan windt; En claecht, nu 't ommecomt, dat hij sich selven vindt In plaets van een jonck hoveling Geworden een oudt schoveling. Eindt eerste deel. TWEEDE DEEL Daifilo. Hoe aengenaem is in een schoon lichaem de deucht! Hoe lieflijck heusheit in de geen die mach gebieden! En ghij die 't goedt doen lust, daer ghij wel quaet doen meucht, Hoe heerlijck is den strael des goetheits in uliêden! Hoe veel schoonheden heeft de schoonheit t'saemgeveucht Eer s'haer vernoeghen liet aen 't schoon van een Granide! O schoone Son, als ghij verscheent in mijn gedacht, Doe leerde mij den dach dat jck in duistre nacht, Met vliesen overschaeuwt sijnde mijn oogen beyde, Bij 't rookrich licht eens lamps mijn dromich leven leyde. Want als begeerlijckheit in eigen lust verblindt, Die schoonheits lichaem meer als lichaems schoonheit mindt, Mij tot vereeniging van aertsch met aertsch dee póóghen Doen suiverde uwe glans de dickheit van mijn óógen, Optreckende' haer gesicht tot uwaerts, waer door mijn Siel kennende' haer waerdij, poocht met haer een te sijn; Als sou sij cleene mug, om in glans te verwanderen, Vliend' in de Son met die vereenen door 't veranderen. Maer belcht u schoone siel haer dat mijn siele cleen Altevermetel poocht met u te wesen een, Soo sal de wil mijns siels in als met d'uw gemeen,, sijn Sij wil al willen dat ghij wilt, dat can sij niet, Sonder hear eigen doodt, soo lang ghij 't haer verbiedt: Maer gaefdij haer verlof, en wilde ghij dat mede, Soo maeckten liefd, en weerliefd ons vereende vrede; Dat sou de vriendtschap sijn waer nae mijn liefde tracht; Dan ving ick dat jck jaegh; doch alhoewel mijn jacht Is sonder hoop van vangst, nochtans mij lust te talen,, van - Naebij te volgen 't geen dat jck niet achterhalen,, can. Hoe qualick van jck selfs mijn eigen siels beroer! Ick heb de waerheit maer ick heb haer aen een snoer, En sij vliecht ommendom met haer snorrende vlerken, Toonende' een ander sijde', eer jck wel d'een can merken. Tisiphernes. Daifilo. Daifilo. Houdt Daifilo te hooch. maar siet hier comt mijn heer. Hoe onbekent voor mij was dese naem wel eer! Maer om aen 't geen dat mij behaecht weer te behagen, Moet jckse leeren, met dienstbaerheit te verdragen. Een ander soeckt om winst te dienen, en jck lij Om gaerne dienst te doen ongaerne slavernij. Ick soeck geen ander loon van dienst, als dienst; mijn leven Granide, tot u dienst jck over heb gegeven: Dees Prins te dienen schijnt om daer te raken an Het naeste middel want wort hij u echte man, Ick word' u staege slaef, en crijgh mijn hoop door desen; En mach jck U niet sijn, jck sal dan d'uwe wesen. Tisiphernes. Siet hier de dienaer daer jck mij best op vertrouw. Daifilo' hoort hier. Daifilo. Mijnheer. Tisiphernes. Gaet knielen voor mijn vrouw Wt mijnen naem, en meldt, dat jck door 't vuyr gedreven 'T welk staech hoochaerdich climt, en wallecht vanden dael, In dese borst ontfonckt van haere schoonheits strael, Den croon van Persen eisch voor mij, om haer te geven, Indien dat sij, dewijl jck eindelijck bescheyt Op mijn versoeck verbid, van 's conings mogenheit, Een windeken van jonst liet in haer harte waeyen Tot mijwaerts, 't waer een wenck voor 's hemels Goden blij, Waerop sij passende souden 't geluck tot mijn Vam duisent aengesichten 't lachenste doen drayen. Bidt haer ootmoedelijck, dat sij daer 't al aen staet, Van mijn vernedert hart haer dit ontsmeken laet. Gaet heen jck gae ten hoof terstondt den Coning spreecken. Daifilo. Aen mij dienstwillicheit mijn heer salt niet gebreecken. Tisiphaernes. Mijn ijverighe moedt, door moeylijcke quel Van lang vertoef, is sadt van wtstel op wtspel; En mijn gedachten, die ten top van eeren strecken, Cunnen wt ydel hoop niet langer voetsel trecken; Dat dese dach den draedt mijns hoops in stucken cort, Of mij vergelde 't bloedt met ruimten wtgestort In dienste van het rijck; voor soo veel swaricheden, Voor arbeidt, lijfs-gevaer, voor hoogh en laegh geleden, Mijn loonende (naer eisch van saken wtgerecht) Met 's Conings hoochste jonst, en de Prinsses ten echt; Opdat de Persen sien, wie, als des Conings daghen Verloopen sullen sijn de groote croon sal draghen. De raedt is al vergaert, 't is tijdt om in te treên. Darfilo. Ayme wat soeticheit vloeyt mij door al mijn leên! Mijn voorbarige siel haer wentelt in 't verheughen, Al eer de sinnen haer dat mededeelen meugen, En loopt haer boôn voorbij onlijdsaem van vertoef, Waer door jck vreuchd geniet al eer dat jckse proef. Hemelsche Venus, drijft mijn tong door uwe goedciheit, Dat jck wtdrucken mach het minst van mijn ootmoedicheit, Van d'overgevenheit mijns harts tot haer, en van D'eerbiedicheit, die niet als haer verwondren can. Coning. Ostrobas. Tisiphernes. Coning. Loflijcke Prinssen, tot noch toe heb ick gelaeten Yemandt te noemen, die mijns dochters huwelijck Waerdt sijnd' aenvaerden mocht de breydel van dit rijck, En heerschappie van soo veel verscheiden staeten; Om d'ingeseten door voorsichtich cloeck beleyt Tegen wtheemsch gewelt sorchvuldich te bewaeren, En voor mij nae 't verloop van mijn slippende jaeren, Te stieren met ontsich, en met lieftallicheit. D'oorsaeck. O Tissiphernes, dat ghij niet en trouden Te saemen overlang, naer u verdienst en wins, Is niet dat jck ontken, mijn grootmoedige Prins, Hoeveel dit coninckrijck is in u deucht gehouden; Mar 't is dat Ostrobas van hoochverheven stam, Wiens vroomheits lofgeclanck verdooft al 's werelts canten, Dit oock door brief op brief, gesanten op gesanten, Versocht heeft tot nu to dat hij hier selve quam. Ons deucht-vructbaere tij heeft, schijnt het, willen draegen Twee mannen even groot van achtbaerheit bij mij, Den eenen in verdienst, den andren in waerdij, Den welcken even seer jck wensche te behaegen; Maer dat en can niet sijn; nochtans ick boven al Niet meer op d'eene sijd', als d'ander sijd sal hellen, Maer jck begeer dat ghij in 't vryen meegesellen Comt voereen wie dat den andren wijcken sal. Een yder doe den andren blijcken sijne reden. De bestgegrondste win, de swackste willich wijck, Of dat het lot u schey' sijn uw reên gelijck; Soo blijft binnen het rijck in rust, buiten in vreden. Ostrobas. Hoe nu? een onderdaen, een slaef dien de voochdij Van hooger wetten dwingt, gelijcktmen die bij mij? Bij 't bloedt van Arsaces? wiens grootheit hooch geresen De Parthen 's werelts vrees alleen ontsien en vresen; De Prins voor wiens gewelt d'opgaende Sonne swicht, En nau sijn vrees ontslaet als hij sijn hielen licht. Den donder het siet en voelt, de blixem van mijn daden? Ick wijcken? Jae soo wijckt de Nijl wanneer hij vliet? Met onbetoomde loop, noch letsel aen en siet Wat hij vindt inde weech, versleept boschage' en dijcken. Puinbergen opgehoopt van wtgeroyde rijcken Die sullen mij den wech banen tot hoocheits top Daer mijn gemoedt nae staet, en om te climmen op Den throon van mijn opzet, sullen dat sijn de trappen. En of den Hemel viel? Ick salder overstappen, Eer sijn getuimels drang mijn strenge moedt verdruck: Hij spuw sijn crachten wt, en 't buldrende Geluck Clatre vrij met sijn sweep, 't sal mij geen vrees in prenten; Ick trots sijn gewelt, en puf sijn dreygementen. Maer ghij O tedre Pers, wat stadij mae mijn eisch? Die niet een senu taey hebt aen u weecke vleisch, Ghij halve-vrouw laet mans d'oefning van 't heerschen houwen. Maer 't is u om de vrouw: Ghij vindt wel ander vrouwen Waer mee ghij oeffenen de troetel-cunste meucht Daer ghij u op verstaet, en die ghij van u jeucht Met geyle zeden leert bedampt van wijn en róósen. Sardanpalus comt en wil Atlas verpóósen, O Goden wacht u hals! Gelijck 't oneedel boedt, Sulck u hantering is. Maer jck ben opgevoedt Onder 't gekners van't stael, 't geberst van helm en swaerden, 'T gekrijs van't oorloochs-volck, en 't briesschen van de paerden; De dulle trommel, en d'opstokende trompet Sijn mijn dertelste spel: d'hard' aerd', als 't nauwt, mijn bedt. Aensiet u swackheit om u selven te verschoonen: Ghij 't rijck van Persen? hoe? de last van soo veel croonen Kneusde' u het beckeneel; het pack van sulck gebiedt Druckte' u de schouders in, geeft u daer onder niet: De voorstandt van soover 't'samen-gegroeyde landen Vereischt een cloecker borst, en clem van grover handen. Voorts die sich wil bij mij gelijcken in waerdij Moet daer geen proef van doen door lot of praterij, Maer door de deucht alleen: dat vroomheit in het vechten Sich tegens vroomheit stel om ons geschil te slechten, Het rijck en de Prinsses sij des verwinners prijs. Dan ghij sult, mijnen raet volgende, sijdij wijs, (Hoewel een onderdaen geen dienst soo menichvuldich Can doen, of en blijft noch veel sijn Prinsse schuldich) U laten loons genoech voor u verdiensten sijn Dat u de Coning hier geleken heeft bij mijn. Tisiphernes. Wanneer 's moeds buyen dul des redens toom ontslippen, Gelijck den storm, dien ghij blaest wt verwaende lippen, Ist onbesuisde windt die vaeck het minste schaedt, Maer schert sijn eigen cracht op onbeweechde clippen; Soe doet u rasernij op Coning, Mij, en Raedt. De rij van Prinssen oudt, wt velcker brave saedt Ghij u gesproten roemt, en wort hier niet versmeten; Maer dat ghij d'eer van mijn doorluchtich huis versmaedt, Om dat een oppervoocht is boven mij geseten, Ick en dees Persen al u bittren ondanck weten. Want onse Coning valt ons niet soo wreedt en wrang, Noch wij den onsen, als ghij, die trots en vermeten U verblufte gemeent in slavernije strang Ondrachelijck verheert met hart gewelt, en dwang: Waer door u moed verheft dat ghij 't met u braveren Den Goden, soo ghij waendt, des hemels, maeckt te bang, Die, (lachens' er niet om) 't u ras sullen verleeren: Maer ons bijsonder volck rechtvaerdich wij verheeren, En met bescheidenheit de Coning 't algemeen: Dees deuchden houden wij op 't alderhoochtst in eeren, Die ghij verkeert, vervreemt van alle recht en reên, Soo smaedelijck gewoon met voeten sijt te treên, En moedeloosheit noemt een ondeucht in den helden: Waer door te aensien van u overdwaelsche zeên Ghij mij en dese, comt voor halve vrouwen schelden. Maer niet meer als uw dulle gramschaps ij-gewelden, Vrees ick sonder belul uw groove lichaems cracht; En 't viel licht dat ghij noyt tot uwent nae vertelden De troetelingen van dees halve vrouwen sacht. Dan op 't gebeurde, dat ghij mij al ommebracht, Soo souden u nochtans dees Persen cloeck, en moedich Niet kennen voor haer Prins, (ken ick haer) maer verwacht Van al het rijck, en elck bijsonder wraecke bloedich: Want sijliên nemmermeer sullen het heerschen woedich, En u wtheemsche trots lijden in plaets van mij, Noch laten wraeck te doen over een Prinsse goedich, Van wiens verdiensten en loflijcke daden sij Gunstiger oordelaers en kenners sij als ghij. Ostrobas. Een lecker trotst mijn cracht, (wat sal mij noch ontmoeten?) En hij leydt niet vertreên aen mortel van mijn voeten? Ostrobas wat u beurt? Ghij dreicht mij met gevaer Van uwe wraeck; jck tart de Persen allegaêr. Daer leydt den handtschoe, d'eerst van soo veel onvervaerden Tast sonder beven aen, en hef hem van der aerden. Soo lang 'er een sal sijn, die mij darf tegenstaen Van allen, en sal jck niet weygeren te slaen. Ghij meucht u vrij met keur van wapenen versorgen. Tisiphernes. Mijn is dan d'eerste beurt. Nu dat dan tegen morgen Rechtvaerdich Coning, ons een plaetse werd bestelt, Op dat de bleecke doodt in een besteken veldt, Een van ons beyden die sijn stijf opset vergeten. Coning. Sijn u gramschappen op elckander soo gebeten, Dat sachter middel niet can einden u crackeel, Soo laet ten minsten u de roof van 't afgereten Harnas uws vyants, sonder hem te moorden heel, Volle verwinning sijn, en slechting van 't verscheel. Granida. Wanneer het aertrijck van des ruwen Winters plagen, En sijn ontijdich coudt omhelsen wort ontslagen, Gevoelt sij in haer hart oprekenen de schier Heel wtgedoofde cracht van haer begraven vier: Door dien de Lenten soet, in sijn verliefde weecken, Haer streelt, en ondergaet met minnelijcker treken, Wanneer dat hij vernieuwt den outsbekenden brandt; Levende ritseling doorcruipt haer 't ingewant; Alsoo gevoel jck veel gepeisen in mij wecken Wt haeren diepen slaep, en door mijn leden trecken, Die oorspronck naemen in mijn teer-beweecde geest, Als ick eerst wierd gewaer het schoone, dat mij meest Behaechde van al 't geen dat mij oyt is verscheenen; Want nae 't verlies van dien, allensjens sij verdweenen, Met de gedaente, die mij in den sinne lach, En nu door dien jck 't eens behaechde schoon hersach Met meerder hefticheit sij op een nieuw verrijsen, Om mij de schoonheit van een harder aen te prijsen. Maer sacht Granida', houdt op, houdt op, want waer toe dient Dus hooch te setten een dien ghij tot heer, en vriendt Geenzins verkiesen meucht? maer leyden moet u leven Met, dien u andren keur wt weijnige sal geven. Wat leyder boodtschap, wt wat aengenaemer mondt Helas! was, Daifilo, die jck van u verstondt? Ayme! wat vriendtschap in u voorhooft stondt geschreven? Helas! het schijnt dat op de staten hooch-verheven Wij sitten met gebiedt, maer die 't wel ondertast, Vindt ons verheert verdruckt onder haer overlast. Helas! meer droefheit vreest mijn hart dan 't hoopt verblijding: Ick gae vernemen doch nae de verlangde tijding. Ray van Jofferen. Wat stort al gaven groot, Bewoonders vander Aerden, Den Hemel in u schoot, Als ghijs' ondanckbaer snoodt Niet met de voet en stoot, Maer vorder sorgen doodt, Om 't aengeboôn t'aenvaerden. Marn, starren 's nachts cieraet, D'eerwaerde Sonnestraelen, 'T Aertrijck met vloedt doorwaedt, Daer cruidt, en boom beblaedt, Bij blije bloemkens staet, 'T schoon menschelijcke saedt Met lust u 't ooch onthaelen. Het braef of soet gespeel Van windt, of tedre snaeren, Het lieffelijck gequeel Van mensch of vogels keel, Spel en sang-menging eel Door 't oor, met lust, geheel Ter sielen innevaeren. De Wieroock, diemen met De Mirrhe plach te veugen, Musc, Ambre, scharp Civet, Groen cruidt, en bloemkens net Roos, Lelij, Violet Met reuken onbesmet Verstercken, en verheugen. Een vollen overvloedt Van veele dranck, en spijsen, Des menschen lichaem voedt Als hij met lusten soet Sijn gragen honger boet; Maer bruickt hij 's meer, daer moet Gebreck, en last wt rijsen. Van alle 's werelts lust Is soete brandt van Minne Voor d'heftichtste bewust, Wanneer sij wort geblust Als lief bij lieve rust; Daer aertsche mondt gekust Voldoet voor een Godinne. Dees lusten allegaer, En duisent van gelijcken, Als ofnen, aesmen maer, En d'ongetelde schaer Van al ons handtgebaer, Voor Lief' oprecht, en waer, Nochtans in vreuchde wijcken. Sij doet dat vreuchd' ontspring, In twee verbonden harten; En maeckt dat yder ding. Dubble lust in bring, Door haer vereeniging; Jae 't draegen onderling Treckt soetheit wt de smarten. Dees saligende deucht Op Aerden con doen smaken Een goddelijcke vreucht, Die luttel liên verheucht, Want meest een yder veucht Sich omme sijn geneucht Van leur, of niet te maken. Och hoe swaer ist te raken Aen vrientschap onbevleckt, Daer vrienden keur ontbreckt! Dien lust tot staet en eeren Boven de maet verheft, Moet deze lust ontbeen Die 't alles overtreft. Want onder luttel lieden Daer hij wt kiesen gaet, Can 't swaerelijck geschieden, Dat een hem annestaet. Want vrientschap vol van trouwen En van geneuchten blij Can Liefd' en Minne bouwen, Daer geen behagen sij? De nacht comt opter Aerden Gevallen met haer schim, En met haer bruine paerden Berijden onse kim. Morgen 't gevecht sal maken Mijns vrouwen huwlijck claer, En in soo grooten sake Kiest het geluck voor haer. Granida. Daifilo. Granida. Ach wat becommeringen Comen mijn siel bespringen! De nacht, die 't al ontlast, Maeckt dat mijn sorghe wast. De swaricheit genakende Houdt mijn gedachten wakende: Villicht dat hier voorbij Coom sang of spel, om mij Wat wt den sin te stellen De sorgen die mij quellen. Maer wie comt gins gegaen Bij 't schijnen van de maen? Wat soudt Daifilo sijn, ick sal de venster sluiten, Van binnen can ick sien door 't glas, hij niet van buiten. Daifilo. Kond 't lichaem als de siel vervolgen daer 't nae staet, 'T was nu bij mijn Godin, en niet hier op de straet. Maer 't soeckt, nae sijn vermeugen, Sich, volgende te veugen Daer 't van sijn leitsman 't hart Henen getrocken wert. Ayme Granida! doel van mijn genegentheiden, Hoe nood' is Liefde van haer lieve lief verscheiden? Maer wat vertoeve' jck lang? best ist dat jck vertreck, Eer yemandt mij gewaer hier wordende, begeck Mijn lieven als verwaent, en sonder grondt verheven Castelen inde lucht. Dan jck ben niet gedreven Door een begeerte van besit gelijck als sij, Nae dienst is dat jck tracht, en niet naer heerschappij. Juppijn, Princesse waerdich, Sij voor u sorrechvaerdich, En 't hayr van 's hemels Goôn De wacht van u Persoon. Granida. Hoe menich claecht van Liefd' een onbeproefde smarte? Dees openbaertse niet daer hijse voedt in 't harte: Maer sij ontdeckt haer selfs, en ongeveinsde vlam Wierd noyt verborgen dat sij niet te voorschijn quam. O rechten sonder reên! o wetten sonder weten! Met recht macht 't opperst recht wel 't opperst onrecht heten: Besit van staet, van landt, van gelts ontelbre som, Dat deilt ghij nae 't geluck, niet nae de reden om, Des vaeck, de slechtste crijght hier van de grootste winste, En die het meeste waert is lijdt hem met het minste: Van d'erfgoên die Natuir ons achterliet gemeen, Deyldij den eenen veel, den andren ganslijck geen. O rechten sonder reên! Verkeerder menschen lust, en snoode schelmerijen Hebben u voortgebracht; want in de gulden tijen, Doen 'swerelts kintsheit soet niet deed, dan sliep, of loech, Doe niemandt vorder als voor noodruft sorge droech, En hadder niemandt veel, maer yder had genoech. Doe waerdij onbekent, maer nu, door boosheits woeden, Sijdij een noodich quaet, om quader te verhoeden. Doe koosmen Lief nae lust, nu dwingt het onderscheydt Van staten, vaken ons te maken Lief van leydt: En d'overvloedt die maeckt den aldermeest van machten Behoeftich van het geen dat aldermeest is t' achten. En wie dat wint, helas! 't verlies is altoos mijn. Want wien mij 't blindt geluck van beyden toe sal leggen Het cost mijns levens rust. Soo luttel heeft te seggen Een Coningin, in saeck, die haer soo seer betreft. De spits is hooch, maer eng, daer 't Luck ons op verheft. Eindt tweede deel. VIERDE DEEL Daifilo. Onder soo veel, soo veel cieraden eel en braef Vant vrouwelijck geslacht, en ist de minste gaef Des hemels niet, dat sij schielijck een raedt versinnen, Die nae veel overlegs, een man nau soude vinnen. Soo ras de voester had haer tegen-reên geseit, Warense van mijn vrouw wel crachtich wederleyt. Soo ras de voester sach dat van verandring spreken In haer voornemen, was voor steene rootsen preken, En ons haer dienste bood, soo hadden sij, om 't stick Lichst wt te voeren, in min als een oogenblick, Listigen raedt bedacht, om soo seer te verblenden Coning, en heele hof, dat sij niet eens haer wenden Souden om ondersoeck nae de Prinsses te doen. De saken sijn bestelt, en niemant sal ver moên Hebben op mij, Neen, watn int west noch niet gedaen,, Sijn, De bruine grijnsen van des hemels vrolijck aenschijn; Scharp 's Uchtens gouden cruin in 't oosten schittert, mit Haer verschgevlochten crans van roosen roodt, en wit. Niemandt van 't hofgesin is weet jck noch geresen, En acht mijn heer sal mee noch bij sijn bedde wesen. Maer later diende 't niet, siet waer hij mij ontmoet, De blijschap steurt den slaep meer dan de droefheit doet. Tisiphenes. Daifilo. Tisiphernes. Spoeydt u eerwaerdich licht om op mij wt te spreyden 'T beginsel, en 't vervul van mijn geluckicheiden; O Blosende' Uchtent boet mijn onrustich gewach, Voorloopster van de Son, vroemoeder van den dach. En ghij glinsterende star deckt u verliefde stralen Wat eer als u gewoont, en om weer te verhalen U tijtverlies soo wilt u 't'avondt liever spoên Wat vroegher, als u licht mij beter dienst sal doen: Stelt u brageeren wt soete Godin tot t'avondt, En neemt soo veel ghij nu te cort comt aen den avondt; Indien jck willich volch der minnen hete brandt, Noch Godtheit boven d'uw verhef in mijn verstandt. Daifilo. Ick wensch mijn heer van daech 't hoochste geluck te proeven. Tisiphernes. Daifilo sijdij daer? gaen wij ten hoof vertoeven, Tot dat de Coning rijs', om dan van stonden aen, Gelijck besloten is voort nae mijn vrouw te gaen. Maer siet haer voester. Wat of haer dus vroech mach quellen? Daifilo. Misschien, mijn heer, ist om de staessy te bestellen, Die tegen uwe coomst moet heerlijck sijn bereêt. Tisiphernes. Roept haer, op dat jck yet vande Princesse weet. Daifilo. Voester. Tisiphernes. Daifilo. Mijn vrouw. Voester. O groote Goôn! Daifilo. Mijn heer soud' u yet vragen. Voester. Waer is de Coning? Tisiphernes. Wel? voester hoe dus verslagen? Wats van Granida? He? Voester. O Goden wonderbaer! Waer is de Coning? Tisiphernes. Hoe en ist niet wel met haer? De saeck betreft mij mee, segt wat'er mach gebreken. Voester. Datmen den Coning weck, jck moest den Coning spreken. Tisiphernes. Datmen den Coning weck. Maer geeft ons wat bescheits, Ist qualijck of ist wel? Voester. Qualijck, en wel, van bescheits. Tisiphernes. Qualijck en wel? hoe soudmen hier bescheyt wt merken? Voester. O eeuwichlijcke macht! o wonderlijcke wercken Die d'aertsche sinnen, en vernuft te boven gaen! Tisiphernes. O Goôn wat sal dit sijn? Daifilo. Terstondt suldij 't verstaen, Mijn heer, de Coning is geweckt, en voort geresen. Tisiphernes. Siet of hij comt. Daifilo. Mijn heer, hij sal terstondt hier wesen. Tisiphernes. Daer is de Coning, nu u bootschap, voester doet. Coning. Voester. Tisiphernes. Coning. Voester wat brengdij ons dus schichtich? quaedt of goedt? Voester. 'T believe' u, heer wt mij te hooren de geschiedenis, En selfs te oordlen oft voor quaet of goedt te dieden,, is. De Coning met gedult aenhoore mijn vertreck. Coning. Spreeckt claerlijk, niemandt en sal steuren u gespreck. Voester. Hoewel een eedel hart van wtgenomen sinnen Alle' eedel harten vroom, en deuchtsaem moet beminnen, Soo heeft Natuir nochtans gehecht aen ons gemoedt Een treck, die verre, d'een voor d'ander kiesen doet, Om door vereende liefd daer mee te sijn verbonden. Als sulcken wederpaer getreft wort, of gevonden, Wast liefd' heftich en ras, soo datse, naer men vindt, Geen nieuwe vrientschap, maer vrientschaps vernieuwing schijnt: Recht oft die sielen met elckander onderlingen Gepaert hadden geweest, al eer sij lijf ontfingen. Des Tisiphernes sich niet belge, dat mijn vrouw, Als sij gistr'avondt haer tot slapen geven souw, Om 't aenstaend huwelijck was droevich en t'onvrede, Alsoo 't aen haer gemoedt niet ganschlijck en voldede. De treurighe Prinsses seer veel, en ijvrich badt De groote Goden, haer te jonnen 't geene dat Die beter dan sij selfs voor 't best en schoonste kenden, En conden, was het haer Godlijck believen senden. 'T woelend gedacht had nau van 't bidden eindt gemaeckt, Als sij, en corts daerop, jck ben in slaep geraeckt. Ick lach in diepe rust, mijn leden overgoten Met sachten slaep, en al mijn sinnen toegesloten, Mijn siel gedompelt in een grondeloos vergeet, Soo dat de droomen oock, die buitens tijts met leedt En daechschen arrebeyt des lichaems, comen quellen, Met haer vernieuwing niet vermochten die t'ontstellen; Wanneer een groot geluit schielijck mijn ooren sloech, En overclaere glans mijn vaeck wt d'oogen joech. Ich hoorde soo, en sach, (O Goden leert mij seggen) Dat d'opgetoogen siel 't lijf onbeweecht liet leggen. Siet daer, de camer leeft, en tsiddert op de clanck, En lieffelijcke maet van hemelsch spel en sanck Der Godinnen gecroont met groene laurentelgen. D'ontsprongen vensters op en cunnen niet verswelgen Het helle licht waer van de volle kamer blaeckt, Vloer, want, tapisserij, het welfsel vlammen braeckt En alles sonder brandt, niet om vernielen móórdich, Maer tot erkentnis de Godtheits tegenwóórdich. De sangsters schicken haer int ronde', en midden in Den fraygevoechden ring, verheft haer een Godin; Granid' in als gelijck; van welgeschickte leden, Van eerwaerdich gelaet, van trony net besneden, Van oly-cleurt gesicht, van dichte vlechten blondt, Van bleeckheit des gedaents, en roo coralen mondt. Het hooft, tot teecken van haer mannelijcke luimen, Dat Deckt een blancken helm, en blickert door de pluimen. Haer voorsichtighen arm gewapent schijnt te sijn Met eenen schilt van claer doorsichtich cristalijn; Maer dat sij wijslijck bruickt, en niet en soeckt door desen Als soete vrede, blijckt aen haer besaedicht wesen, En den olijventack, een tegenteecken van 't Crijchsduyend gras, die sij reyckt met haer rechte handt. Sij wendt haer tot Granid' en goddelijcke zeden Ontsluimen haeren mondt, met dus-danige reden; Welck goddelijcke cracht Diep druckt' in mijn gedacht. Granida', ontwaeckt, dat rust u buiten slaepe vinde, Siet heir Minerva die noch inde wiech u minde En haer genaede sandt. Geen mensch valt u te lót, Maer in des hemels throon, de Liefd een eewich G"odt. Uw liefde tot de Liefd, doet Liefd in liefde blaken, Die kiest u tot sijn Lief; jck sal het huwlijck maken, Ghij sult de weerliefd sijn, sijn bruidt, en sijn Godin, Een vrouw van staeghe liefd, niet van de wulpsche Min. U vrijer wacht om hooch, wij sijn u coomen haelen. Godinnen voert haer mee, de doorschijnighe saelen Des hemels sullen haer niet schaemen dit cieraet. Nieuwe godin, u hart van aertsche last ontslaet. Wt hadse. Mit ontsteeckt het wellustige speelen Der negen sangsters, daer sij lieflijck onder quelen: Nu ontslaet u d'Aertsche last, Beter past U de Godtheit aen te trecken. Salige Godinne wij Voeren dij Nae des hemels hoochste plecken, Plecken altijt hel en claer, Plecken, daer Nemmer last can lust bevlecken. Soo ras sij desen sanck met spelen heffen óp, Ontlaskt sich het palais tot boven in den tóp, Het gulde welfsel splijt, en de gemetste dacken. Granida voerens' op olijf en laurentacken, Dus singend' hemelwaerts, al hooch, en hoger heen, Vervolcht van mijn gesicht, tot dat s'er wt verdween. Doe voechden sich 't gebouw en alles in sijn stede, Bedaerend' als jck mee ten langen lesten deede. Suffe verbaestheit van mijn leên allensjens streeck, Ick rees' en 't geen ick wel besien had overkeeck. Granidaes lege coets tuicht dat der oude vrouwen Gesichten niet altijt voor droomen sij te houwen. Hier is mijn geest af vol, dit coom ick dienen aen, De coning oordeel nu nae dat hij 't sal verstaen. Coning. Mijn dienaers, gaet terstondt wa'er af is bespooren. Tisiphernes. Mijn heer de vrouwe raest. Coning. Soo deed sij noyt te vooren. Tisiphernes. Voor seker raestse nu, al raesde noyt misschien. Voester. Noch oyt, noch nu. Coning. 'K en weet. Tisiphernes. Men salt haest cunne sien. Ick spoey mij derwaerts heen. Coning. Doet daerin u behagen. En laet op 't rascht aen ons de tijding herwaerts dragen. Coning. O Goden groot, soudt ghy mij wel hebben gespaert Tot 't alderlaeste van den ouderdoom bejaert, Op dat jck troosteloos daerin soude versmachten, Berooft van 't geene dat alleen haer leedt kon sachten? Mar hoe? indien alsoo de saken sijn gestelt, Als ons de voester voor de waerheit heeft vertelt, Soo loov' jck danckbaerlijck uw goedtheit hooch van waerden, Hoewel jck eensaem blijv' en mis mijn lust op aerden. Want als ghij mij onttrockt dit eenich pandt soo soet Door ongeval of doot, gelijck misschien ghij doet, Soo soud' jck tegens u en mij misdoende dwalen, Indien jck op u wil, en wetenschap ging smalen, Mij steurende dat ghij quaemt wedereisschen 't geen Dat jck soo lang van u genoten had te leen: Recht of jck bet als ghij wat orbaer was verstonde, Recht of jck mij en haer meer goets, als ghij ons, jonde. Men soeckt; en soomen haer noch doodt noch levend vindt, Soo neem jck 't blijcklijxt aen, en houd dat sij besint Van een verheven Godt ten hemel is gevaeren: Want de bescheiden reên, en 't deftige verclaren Des voesters brengen 't mee, wiens trou-bevonden mondt Noyt spreken was gewoon versuft of ongegrondt. Maer siet de vrouwen daer, die brengen nieuwicheden. Rey van Jofferen. Coning. Rey. Grootachtbaer heer het slot, van boven tot beneden, Hebben wij heel doorsocht, en omgekeert ter vlucht, Granida' is nieuwers, maer een lieffelijcke lucht, Met goddelijcke reuck vervult haer gansche camer. Coning. O gróótte Pallas, moyt was mensch u aengenaemer Als Perseus door u jonst gesegend wonderlijck; En noch ter tijdt op sijn naesaeten in het rijck 'T welck van hem naeme voert, Godinne wijs van raede, Ghij duiren laet u jonst, en anhoudt u genaede. Lof seechbare Godin, Lof hoochverheven Gódt Eewige Liefde, die van aertsche bruiloft, tót Een hemels huwelijck Granida comt verheffen, Geen danckbaerheit, geen lof u prijs can overtreffen. Rey. Lof, eewige Liefde, wij Geven dij, Door de dicke wolcken heen, Al beneên, Laet tot opter aerden daelen. Die op uwe crachten let, Ende set Boven al op u het óóghe, Treckt u goetheit overschoon Inden throon Des besonden hemels hóóghe. Heilich, goedertieren, eel Sijdij heel. Die in uwe vlammen blaken, Cundij oock op aerden hier, Door uw vyer, Met een hemel salich maken. Soo, wie dat u lieven sal, Suldij al, Niet alleen Granida schaeken. Tisiphernes. Daifilo. Coning. Rey van Jofferen. Tisiphernes. Daer leyt mijn throon in d'asch, en de beloften mildt Van 't schoonpratich Geluck, en te vergeefs gespilt Soo veel moylijcke last ter nauwer noot deurkropen, Soo veel gevaers, soo veel te leurgestelde hoopen, Soo veel' anxstige vrees en arbeyt wtgestaen, Soo veel treffende sorch en soo veel weers gedaen, Soo veel gesochte ramps, soo veel verdriet geleden, Soo veel verbeten smarts, soo veel vertwijfeltheden. Ay dul geluck, ick ken u onbescheyden cracht! Daifilo. Maer op een vroom gemoet, mijn heer, heeft sij geen macht. Tisiphernes. Niet langer dan het selfs haer overlast wil lijen. Dit sal mij 't laeste sijn, Mijn handt sal mij bevrijen, 'T is lang genoech geleeft. Gaen we. Mijn hart verstout U tot een cort verdrach. Daifilo. Mijn heer, besindt, u, houdt. Coning. Houdt Tisiphernes. Rey. Ach. Daifilo. Heer geeft de reden plaetse. Tisiphernes. T Geluck en geeft haer geen. Daifilo. Jae 't. Coning. Hoe? Daifilo. Bedaert, en vaetse. Cining. Hoe nu toe brave Prins? Tisiphernes. Gelijck mijn ramp mij jaecht. Coning. Is dit de liefde die ghij tot Granida draecht? Tisiphernes. Ick liefde' haer niet, 't en waer jck mij 't verlies liet rouwen. Coning. Niet haer verlies, maar t' uw, want sij is hooch-behouwen. Tisiphernes. Soo spuwt het wreedt Geluck op mij haer crachten wt. Daifilo. 'T Geluck en steunt u niet maer dat ghij 't qualijck duidt. Coning. Misjondij aen u lief Granid' een hemels houwelijck? Tisiphernes. Neen maer jck vlie de smert van mijn misvallen grouwelijck. Daifilo. Liefde ghij haer, mijn heer, 't geen dat u is geschiedt, Soud u om haer geluck, lief sijn, en rouwen niet. Tisiphernes. Haer ben ick quijt, en sie voort al mijn toeleg slechten. Daifilo. De Goden vinden 't goet, wie sal haer onderrechten? Tisiphernes. Sij vinden 't goet; maer dat jck door het sterven, mij Bevrij, dat sullen ook geensins beletten sij. Ghij cunt leven dat u 't geluck soo seer niet hinder. Tisiphernes. Het is te wanckelbaer, en licht. Daifilo. Vertrouwt het minder. Tisiphernes. Vertrouwen? jck vertrouwt nae desen nemmermeer. Ick sie wel 't verheft maer, om van boven neêr, Met ijsselijcker slach 't verhevene te smijten; Gelijck den Arent trots, die niet in stucken rijten Den schiltpad ijserhardt met felle claeuwen con, Hem strengelijck om hooch, schier voert tot in de Son, Van waer sijn scharp gesicht kennende berch en dallen, Hij dan op rootsen hardt, hem laet te berste vallen. Mij wallecht van de werlt; en sal jck nu voortaen Leven, soo sal jck mij die levendich ontslaen. De last, en het gebiedt van mijn beseten landen, Daifilo, lever jck van nu af in u handen. Sijt ghij voortaen de Prins. Ick levers' u, door dien Daermede niemandt can waerdiger sijn versien. U trouwe dienst is meer dan yemandt can versinnen; 'T heeft u belieft voor mij uw eygen lief te winnen. Dese versloegh den Parth, en gaf hem in gevaer Des vreesselijcke doots, willich om mij en haer. Grootachtbaer heer, wilt hem in mijnen staet bevesten. Coning. Owonderlijck beleydt! maer 't is beleydt ten besten. Tisiphernes. Voor mij, jck ben terstondt het hof te laten, ree, Mijn peinsachtich gemoedt wil geen blijvende stee; Maer mijn voorneemen is van d'eene tot den anderen, Met eensaem selschap clein te reisen en te wanderen. Ick bid om oorlof voorts, want hier vertoev' jck niet. Daifilo. Ick danck mijn heer, die mij soo grooten eere biedt. Een hooch en waerde gaef wort mij van hem gegeven; Maer hij weet tot wat eindt jck coos' het hoofsche leven, Te weten om den dienst van de Prinsses, geensins Op hoop van voordel, min van selfs te worden Prins, Welck pack voor mijnen hals sijnde te swaer om dragen, Een lagen harders rust mij beter doet behagen. Maer wal sal jck, mijn heer, blijvend uw trouwe knecht, Uw dingen gaede slaen nae mijn bequaemheit slecht, Tot dat ghij wat ontlast vant schielijcke beswaeren, Met hulpe vanden tijt sult comen te bedaeren, Om met vernoeging weer te keeren tot den staet, Die 't lusteloos gemoedt door tegenheit verlaet: Mijn heer, soeck het, gelijck hij 't goet vindt, te besaedigen. Coning. Ach luttel wenschend hart! luttel can u beschadigen. Ach wat onttreckt ghij, met begeerlijckheits verhoên, Het speelsiecke Geluck, al stofs om quaet te doen? Dats Prinslijck, Difilo, geen prinslijckheit begeeren. Tisiphernes. Ick bid u oorloof, heer, om tot mijn reys te keeren. Coning. Vaert wel, mijn Prins, vaert wel, en sijt getroost. Tisiphernes. Ick tij Van stonden aen op reys; vaert wel mijn heer, en ghij Daifilo wel. Daifilo. Ick sal mijn heer tot huis versellen, Om 't reddeloos gesin verbaest in rust te stellen. Eindt vierde deel. VIJFDE DEEL Ostrobas. Artabanus. Ostrobas. Artabanus, siet hier uw Prins soo braef vernaemt, Maer, hey, geweest! met wien ghij hier in Persen quaemt, Wien, doen hij leefde, ghij getrouw pleecht aen te cleven, En nu versuimt sijn wraeck te nemen nae sijn leven. Artabanus siet hier uw Prins soo braef wel eer Vernaemt, wiens hoge roem nu leyt gevelt ter neer, Gevelt, niet van een Prins, (ay spijt!) (en cundij slapen?) Maer van een harder slecht vervalscht in Prinssen waepen. Hey laster! hey! flux rijst Artabanus, en boet Mijn wraeckrasenden dorst, ten minsten, met sijn bloedt. Artabanus. Wapen! Ick volch mijn Prins, 't gebodt dat gij verclaerde, Ick volgh, mijn Prins, Ick volgh, al waer 't tot inder aerde. Ghij sijt vertrocken, maer inwendich jck aenschouw Uw beeldt, en vast geprent in mijn gedachten houw U hayr t-samengegroeyt met bloedt, u bleeckgeschonden Trony, u cranck gesicht, en u gapende wonden. Hey wapen! wapen hey! mijn Prinsse roept om wraeck. Flux op Artabus verhaelt terstondt de saeck Aen u geselschap, en ontsteeckt haer met uw woorden, Om op gelegen plaets den moorder te vermoorden. Daifilo. Lang over middernacht jck 't al te wesen gis, Het licht dwerrelt gemengt onder de duisternis, Den blonden dageraet met haer blosende kaeken, En d'yr dat mijn Godin mijn coomst verwacht, genaecken. Want, doen icks' op het landt gebracht had, liet jck haer In het geselschap van mijn trouwe suster daer, En soo de corte tijt ons haestich dwong te scheyden, Besloten wij, dat sij mijn weercoomst souw verbeyden, Eer dat de tweede Son soud' aen den hemel staen. Siet heir den naesten wech dit dient mij inteslaen. Granida. Vaert wel scepters, Vaert wel, vaert wel verheven thróónen, Verheven soo, dat mij van uwe steylheit ijst, Vaertwel dwingend gewaedt, en al te swaere cróónen, Afgoden die met windt uw ijdle dienaers spijst. Uw ijdle dienaers ghij duisenderleye noot,, breyt, Door uw beloften loos die ghij soo qualijck houdt, Want sij, besietmen 't wel, verkleenen inde grootheit, Slaven in d'heerschappij, verarmen in het goudt. Een laeghe' en diepe rust mij beter mach verquicken Die mij te saemen smelt met een lief ander-Ick: Ick laet u warrich hof, en kies voor soo veel stricken, Een als veel strenger, maer Och hoe veel soeter strick! Bedauwde bloemkens versch, en ghij bloosende róósen Die uwen mantel groen nu effen open doet, Welcoom, en danck dat ghij verquickt mijn amelóósen, En afgepijnden geest met uwen aesem soet. Nu biggelt op het gras, en cruidtjens onbetreden, Mijn laeuwe traentjens die den dauw soo wel gelijckt: Traentjens niet meer van smart, niet meer van bitterheden, Maer van een teêr gemoedt, dat schier van vreucht beswijckt. O boomen schaduw-mildt, ootmoedelijck laet daelen Uw nijgend hooft als ghij 't eerwaerdich aenschijn siet, Leydstar en Morgenstar met weerlichtende straelen, Indien mijn blijschap slaept, waerom weckt ghij hem niet? Vrolijcke vogeltjens, die nu 't begint te daeghen, Met wtgelaeten sang het stille woudt ontrust, Ghij nachtegael voor heen, vlied wt de bootschap draeghen, Dat hij sich haest, jck wacht alhier mijn lieve lust. Daifilo - Granida. Daifilo. Ach, op mijn vliegend hart snelijcker te doen spoeyen, Hoeftmen geen vogeltjens noch nieuwe boôn te moeyen, De liefde port dat staech, en drijft tot sijn Godin Mijn eerwaerdige vrouw. Granida. Uw dienstmaecht, uw slavin, Die 't nemeermeer aen u te slaven sal verdrieten, Die om uw minste dienst haer leven souw vergieten, Handelt en leeft met mij naer uw sin, hoe ghij doet, Vercoopt mij, doodt me', ick wil't. Daifilo. Mijn vrouw, en al mijn goedt. Hoe onlangs noch soud' ick niet hebben darven dencken De vreuchd die 't u belieft genadelijck te schencken Aen die 's onwaerdich was, die niet en had verdient Uw dienst, jck swijge' uw jonst. Granida. Ayme, mijn groote vriendt, D'onwaerdeerlijcke prijs, en wtgenomen crachten Van uwe deuchden deên, dat noyt wt mijn gedachten O Daifilo u gedaent van siel en lichaem ging, Tsint jck door 's hemels jonst daer kennis af ontfing. Het sal voor uw waerdij altijt te luttel vallen, Wat jck u geven can. Daifilo. En jck u niet met allen, Al 't mijn van recht, en reên u toegeeygent wert. Ach mijn Godinne' hoe vol is van u al mijn hart! Granida. Mijns hartsen bloedt. Daifilo. Mijn Son die boven d'ander claer,, is, Ick houdt' u in mijn arm, en twijfel oft het waer,, is. Mijn sie is soo beroert, (ayme!) dat jck daer van De grondelose vreuchd niet vol genieten can. Ick en gelove nauw mijn staet dus hooch geresen, En denck vast of jck wel Daifilo niet sou wesen. Artabanus. Granida. Daifilo. Artabanus. Nu toe gesellen, maer dat ghij niet dootlijck crenckt Den valschen moordenaer, die noch op boelen denckt; Val aen gelijck, en crijcht hem levendich in handen. Ghij sijt gevangen. Stae. knoopt hem in vaste banden. Granida. Ach, ach! Daifilo. Hoe nu toe? wat wort'er vereyscht op mij? Artabanus. Het leven. Granida. 'T leven? och! dat het geen onrecht zij. Draecht beter kennis van uw vyandt, eer gh'u verder Vergrijpt. Artabanus. Kennis genoech, het is de valschen harder, De moorder van den Prins der Parthen wijt-vermaerdt. Daifilo. Verwinner. Granida. De tyran was sulken straffe waerdt. Daifilo. Wie eischt mijn leven? dat hij coom alleen en maeck,, strijdt. Artabanus. Dat's Ostrobas, wiens bloedt, en bleecke schim om wraeck,, krijt. Wij sullen, hem voldoende' u offren aen sijn graf. Granida. Laet hem, hij heeft geen schult, en keert op mij de straf. Siet hiet Granid', om wien den Prinsse leyt verslaghen, Dees Godt heeft mij geschaeckt, en willich wech gedraeghen. Verschoont hem, woedt op mij den oorspronck van het quaet. Artabanus. Granida? jae Granida'. O wonderlijck verraet! Wij sullen, (wilt haer oock met banden vast belaeden,) De Princelijcke siel met beyder bloedt versaeden. Daifilo. Daifilo wat ghij siet, Granida lijdt, sij lijdt, En staet het aen een coordt dat ghij haer niet bevrijdt? Dat's stucken. Goden nu, nu crachten, nu cloeckmoedicheit, Nu arbey al wat mach. Granida. Och 't is vergeefsche woedicheit! Artabanus. Gef hem maer, gef hem maer, doot beter als ontvloôn. Granida. Och laet mij voorgaen! Tisiphernes. Artabanus. Daifilo. Granida. Tisiphernes. Houdt, houdt op wert u geboôn Houdt op, houdt op 't gecrijs, vechters, en scheydt u drangen. Artabanus. Vlienwe sij sijn ontset, vlienwe. Tisiphernes. Ghij sijt gevangen. Artabanus met wien ist dat ghij twistich sijt? Sijdt ghij hiet Daifilo? hebdij alleen den strijdt Tegen soo veel? Artabanus. Verstaet, Prinsse de valsche treken, En wilt u ongelijck nevens het onse wreken. Tisiphernes. Hoe dat? Daifilo. Ach ramp! wt d'een in d'ander last! Granida. Och 't scheen ontset, maer las! Daifilo. Een meerder vyandt wast. Granida. Ach hard Gelux besluit! Artabanus. Prinsse ghij sijt bedroghen, Siet hier Granida', en al des voesters reden loghen. Siet heir den valschen Godt van wien sij is geschaeckt, En trouwheit daer ghij soo veel wercks af hebt gemaeckt. Sij kiest een boer voor u, tot haer en uw verminderen, Een boer den adel hoont, en schaeckt der Prinssen kinderen. Ick quam om Ostrobas te wreecken, wreeckt ghij nu, Op beyde, beyder leet van onsen Prins en u. Tisiphernes. Wat's dit? Daifilo. Ach wilt u leet op mijn alleen vergelden! Granida. Sijn trouw is onbevleckt, hem canmen niet beschelden; Maer u op mij verhaelt, en coelt uw grammen moedt, Met wraecke, niet van t quaet dat u Granida doet, Maer van het welck, op dat de doodt haer 't ooch souw luicken, Den Goden 't heeft belieft tot oorsaeck te bruicken. Tisiphernes. O liefde'! O vreemt beloop! Daifilo segt mij hoe De dingen wonderlijck dus sijn gecomen toe; Mijn geest en can 't beleyt noch het vervolch niet vaeten. Daifilo. Mijn heer, den laesten nacht, passeerd' jck bijder straten Onder de venster van mijn vrouw, gelijck ghij weet, Dat ver van haer te sijn mij was het meeste leedt, En om haer bij sijn, jck ten hove was gecomen, En om haer dienst, vanu jck hadde dienst genoomen: Mijn Vrouwe stondt voor 't glas, en soo sij mij sach gaen, Sondt sij haer voester af, om mij te roepen aen. Mijn Vrouw vernederde' haer, en quam mij selve vraeghen, Wat oorsaack inder nacht mij daer ontrent mocht jaeghen; Gevraeght heb jck ontdeckt van mijn gemoedt den grondt, Waerop, O mijn Godin, ghij blijcken liet terstondt De jonst die ghij mij droecht, door dien ghij van te veuren De róóck van mijne vlam wel hadt cunne bespeuren. Te laten, boodse mij, haer coninclijke staet, Om met mij naer het landt te trecken op ter daet; Onwaerdich kend' ick's mij, en hiel de swaricheden Van sulck bestaen, haer voor: maer haer gegronde reden Vertoochden mij haer Liefd', en dat sij bet met mijn Soo cleenen staet, als met een Prins vernoecht souw sijn. Den Hemel zij getuigh van'tgeen dat jck oorkonde, Dat jck, tot die tijdt toe, Granid' aen niemandt jonde, Als u, mijn heer, want mijn gedacht dus hóóch niet steegh. Maer, doen jck onderrecht van haer, 't gevoelen creech Dat dit haer best sou sijn, bestond jck het ten lesten, (De Goden weten't) meer om haer, als mijnen besten. Maer, ach verblende mensch, hoe luttel kundij sien! Of uwe wijse raedt tot schaed' of voordeel dien! Granida. Prinsse dus is't mijn schult, straft mij 't wert u gebeden. Daifilo. Neen eedel Prins, maer sijdt met mijn alleen te vreden. Tisiphernes. O wonderlijck beloop! o raedt der Goden rijck! O liefde gansch volmaeckt, en sonder sijns gelijck! Om haer getrouwe lief een groote Coninginne Verwisselt haeren staet, en wort een harderinne. Een harder weigert, om sijn lief te laten niet, Een prinsselijcke staet diemen hem annebiedt. 'T geen om elckanders wil ghij sijt 't ontbeeren vaerdich, Bet met elckander ghij sijt te besitten waerdich. 'T is recht dat ghij geniet, Daifilo, dat ghij wont, En ghij Granida' uw Lief dein ghij de waerdste vondt. Den hemel u vereent, den Hemel deed bereyden Den wech tot u geluck. Neen ick en sal niet scheyden Het echtste paer dat oyt ter werelt is gesien. Gelieven sijt getroost, u sal geen leet geschien. Prinssesse rijst, en ghij Daifilo van der aerden. Granida. Ach eedele gemoedt! Daifilo. Ach heuschheit hooch van waerden! Granida. Ach onverwachte troost! recht Prinslijck, eedel bloedt, Wie sal dese deucht loonen, als uw gemoedt? Dat sal u lof en loon nae Deuchts waerdije geven. Tisiphernes. Dits niet genoech dat jck u hier behoude 't leven, Maer jck begeere dat de Coning selfs volvoer Ulieden huwelijck naedien 't den Hemel swoer. En op dat hij daer toe sich lichtelijcker leyde, Soo schenck jck u noch eens den staet die ghij ontseyde. Ick weet jck sal van hem verwerven ulie vree, En dat hij u verhef tot swaegher in mijn stee. Mijn vollick wilt voor heen u gang nae 't hof versnellen, En aen den Coning al dit vreemt beloop versnellen, En mijn begeerte mee; want valt het mij niet swaer, Ick acht het min voor hem sal sijn een droeve maer; Dat mijn gemoedt beweecht sal sijn gemoedt beweghen. Wij volgen sachtelijck. Granida. Ach groote troost! vercrechen Op 't aldertroosteloost! Lof Prince die 't dus veucht. Tisiphernes. Het lust mij dus te doen. Daifilo. Mijn Heer, u lust de deucht. Maer al verheft ghij mij boven uw eyghen saeken, Ghij sult mij nemmermeer meer als uw dienaer maken. Rey van Harderinnen. Grote Goden, niet om raken Is de grondt van uw besluit, 'T was uw lust dit huwlijck maken, Comt en voert de bruiloft wt. Harder die in lasten druckich Van 's Gelux genae bestort, O geluckich! overluckich! Hemel-hooch verheven wort! Niet dat u een staf van gouwe Soeter voorstaet als een bloem, Maer dat ghij vereent in trouwe Met u waerdich hartsen roem. Liefd koos, doen ghij wiert gebooren, u voor eygen wtgesocht, En den Hemel, al te vooren, Had sijn jonst u toegedocht. Alsmen bij u wiech quam queelen, Soo bevallijck loecht gh'er in, Dat u, vaeck, om mee te speelen, Staelen watr' en bosgodin. Corts daer nae begon te blijcken, (Want de tijdt haest henen vaert,) Dat ghij van uw tijts-gelijcken Meester, geen gelijck en waert. T'hans als d'eerste wol u kaeken Vanden baert beschaeuwen dee, Harderinnen en onstaeken Niet alleen maer Nymphen mee. Duisendt wenschten op uw paeren, Duisendt quinden om uw min, Maer den hemel wild' u spaeren Voor een groote Coningin. Groote Goden niet om raken Is de grond van uw besluit, Luste't u dit huwlijck maken? Voerdt met jonst de bruiloft wt. Rey van Jofferen. Liefd en Min aen een vertuyt, Beude siel en lichaem-mengers, Heilighe' oppervrientschaps-strengers Salicht bruidegoom en bruidt. Boven de gemeene maeten Wild' hij sien een lievend paer, Des den hemel keurich haer Las wt soo verscheyen staeten. Dat ghij twee vereenicht blijft Blijckt de Goden te begeeren, En de Coning wil niet keeren 'T geen den hemel mercklijck drijft. Lang, al lang genoech geleden, Blijx genoech van vaste tróuw; Dat uw overleden róuw Dien tot meerder vrolijckheden. O Geluck sijdt eenmael sadt Van ellenden op ellenden, En ten laesten moe van wenden Schut den loop hier van uw radt. God en Coning willen staeken Der gelieven tegenspoedt, Liefd' en minne lof u gloedt, Die nu sonder smart sal blaeken. Liefd en Min aen een veruyt, Beyd siel, en lichaem-mengers, Heilighe' oppervrientschaps-strengers Salicht bruidegoom en bruidt. Tisiphernes. Granida. Daifilo. Coning. Rey van Jofferen. Rey van Harderinnen. Tisiphernes. Verheucht, met blij gelaet comt ons het hof te moet. Siet daer den Coning selfs. Granida. Dat jck hem val te voet. Ach vader! Coning. Wellecoom, mijn dochter, staeckt u vreesen; En ghij die mij voortaen een waerde soon sult wesen; Der Goden wille volch ick. Tisiphernes. Heer, houdt dese voor De schoonste tempels, die de liefde sich vercoor Om eens voor al ten toon sijn heerlijckheit te stellen. Gunt, heer, dat eewelijck elckander sij versellen, En dat den Hemel bindt, mijn Coning, niet en scheydt. Dit loom eisch ick alleen van uw grootachtbaerheit, Voor al de diensten die mijn leven haer oyt deede. Daifilo. Ach eedel Prinsse. Coning. Nu stelt u gemoedt in vrede, Ach twijfelt langer niet, mijn kindren! niet soo blindt En ben jck of ick sie, dat sonderling bewindt Der Goden besich is met u te samen hechten. Granida. Ach onverdiende troost! Coning. Dochter, u op wilt rechten, En ghij Daifilo rijst. Daifilo. Laet, Goden, het geluck, In tegendeel van dit, met den voorgaenden druck Vernoeghen, oft, en ist daermee niet te betaelen, Laet het de rest op mij, niet op mijn Lief verhaelen; Soo 't sijn can dat jck smaeck het geen sij niet en smaeckt. Ach Coning! Coning. Daifilo, mijn dochter is geschaeckt Van wijsheit en versocht verstandt, die haer bereyden Den alderhoochtsten wech, en tot de Liefde leyden. Sij liet om uwentwil het overladend rijck, Besit het nu met haer voortaen min commerlijck; Dits mijne, dits de wil der Goden wijs van rade. Daifilo. Cleen souw de danckbaerheit, en lof van u genaede O Coning bij mij sijn, indien dat jck verstondt Datse verclaerbaer waer met menschelijcke mondt: Des ick het minste niet bestaen mach wt te spreken. Coning. Een soon van Persen can 't aen genen staet gebreken. Des, Tisiphernes, niet u heerschappij verlaet. Wij dancken u dat ghij u selven, noch uw staet Verschoont en hebt, om dees gelieven t'saem te veugen: Ghij hiellept int verdriet, nu hellept int verheugen. En ghij gelieven comt, verquickt u van u moeyt. Tisiphernes. Ick sie mijn wensch. Den Parth gevangen, en geboeyt Vergeeve' jck sijn misdaet, wil't Daifilo vergeven. Daifilo. Sijn voorgenomen moordt ons diende tot het leven, Jae trouwen, jck vergeef 't; en Prinsse doet u sin. Granida. Lof Goden wonderwijs! Daifilo. Lof groote Liefd en Min! Rey van Jofferen. Godt en Coning willen staecken Der gelieven tegenspoet, Liefd en Minne lof u gloedt Die sij sonder smarte smaecken! Rey van Harderinnen. Groote Goden, niet om raeken Is de grondt van uw besluit, 'T Was uw lust dit huwlijck maken Voert met jonst de bruiloft wt. Rey van Jofferen. Liefd en Min aen een vertuyt, Beyde siel en lichaem-mengers, Heilighe' oppervrientschap-strengers Salicht Bruidegom, en Bruidt. Eindt. Al waelt het. 3 1605 1