HET LIED VAN HEER HALEWIJN - Anonymus

SO WE DER MINNEN IS SO VROET - Heinric van Veldeke (12e eeuw)

DE BLAUWE SCHUIT - Anonymus

GHEQUETST BEN IC VAN BINNEN - Anonymus 

VAN DER MOLLENFEESTE - Anthonis de Roovere (1430-1482) 

AAN VITTORIA COLONNA - Michelangelo Buonarroti (1475-1564) 

SONET - Jan van der Noot (ñ 1539-ñ 1595)

Als ghy vande doodt sult zijn verbeten - Roemer Visscher (1547-1620)

Om beter - P. C. Hooft (1581-1647)

VAN GIJSJEN EN TRIJN LULS - G. A. Bredero (1585-1618)

OP AMSTELREDAM - Joost van den Vondel (1587-1679)

OP MIJNEN GEBOORT-DAGH - Constantijn Huygens (1596-1687) 

AFSCHAFFING DER POEZIE - Hieronymus Sweerts (1629-1696)

OP AMSTERDAM - W. G. van Focquenbroch (1640-1670)

AIR - Jan Luyken (1649-1712)

DE WAERELDSCHE NAR - Jan Goeree (1670-1731)

OP HET TABAKROKEN - Samu‰l Sylvius 

VRAAG - Pieter Langendijk (1683-1756)

OP DE DOOT VAN MYN DOCHTERTJE - H. C. Poot (1689-1733)

BOVEN DEN INGANG DER BANK VAN LEENING, TE AMSTERDAM - Balthazar
  Huydecoper (1695-1778)

DE VORIGE EEUW - Simon Stijl (1731-1804) 

GEDACHTEN - Elizabeth Wolff-Bekker (1738-1804) 

HET VROLIJK LEEREN - Hi‰ronymus van Alphen (1746-1803)

DE LIEFDE - Jacobus Bellamy (1757-1786)

AAN EEN DICHTER - Willem Bilderdijk (1756-1831)

AAN DE MAAN - A. C. W. Staring (1767-1840) 

HET GRAF - B. Nieuwenhuizen (1771-1840)

ZAAGT GE IMMERMEER? - Jacob van Lennep (1802-1868)

SCHOOLMEESTERS - De Schoolmeester (1808-1858)

HOLLAND - E. J. Potgieter (1808-1875)

BONTE ABEELEN - Guido Gezelle (1830-1899)

DE ZELFMOORDENAAR - Piet Paaltjens (1835-1894)




------------------------------------------------------------------------





HET LIED VAN HEER HALEWIJN

Heer Halewijn zong een liedekijn,
al wie dat hoorde wou bi hem zijn.

En dat vernam een koningskind,
die was zoo schoon en zoo bemind.

Zi ging al voor haer vader staen:
"Och vader, mag ik naer Halewijn gaen?"

"Och neen, gi dochter, neen gi niet!
Die derwaert gaen en keeren niet."

Zi ging al voor haer moeder staen:
"Och moeder, mag ik naer Halewijn gaen?"

"Och neen, gi dochter, neen gi niet!
Die derwaert gaen en keeren niet."

Zi ging al voor haer zuster staen:
"Och zuster, mag ik naer Halewijn gaen?"

"Och neen gi zuster, neen gi niet!
Die derwaert gaen en keeren niet."

Zi ging al voor haer broeder staen:
"Och broeder, mag ik naer Halewijn gaen?"

"'t Is mi aleens waer dat gi gaet,
als gi uw eer maer wel bewaert
en gi uw kroon naer rechten draegt."

Toen is zi op haer kamer gegaen,
en deed haer beste kleeren aen.

Wat deed zi aen haren lijve?
Een hemdeken fijner als zijde.

Wat deed zi aen haer schoon korslijf?
Van gouden banden stong het stijf.


Wat deed zi aen haren rooden rok?
Van steke tot steke een gouden knop.

Wat deed zi aen haren keirle?
Van steke tot steke een peirle.

Wat deed zi aen haer schoon blond hair?
Een kroone van goud en die woog zwaer.

Zi ging al in haer vaders stal
en koos daer 't beste ros van al.

Zi zette haer schrijlings op het ros:
al zingend en klingend reed zi door 't bosch.

Als zi te midden 't bosch mogt zijn,
daer vond zi mijn heer Halewijn.

"Gegroet!" zei hi, en kwam tot haer,
"gegroet, schoon maegd, bruin oogen klaer!"

Zi reden met malkander voort,
en op den weg viel menig woord.

Zi kwamen bi een galgenveld,
daer aen hing menig vrouwenbeeld.

Alsdan heeft hi tot haer gezeid:
"Mits gi de schoonste maget zijt,
zoo kiest uw dood! Het is nog tijd."

"Wel, als ik dan hier kiezen zal,
zoo kieze ik dan het zweerd voor al.

Maer trekt eerst uit uw opperst kleed,
want maegdenbloed dat spreidt zo breed:
zoo 't u bespreidde, het ware mi leed."

Eer dat zijn kleed getogen was,
zijn hoofd lag voor zijn voeten ras;
zijn tong nog deze woorden sprak:


"Gaet ginder in het koren
en blaest daer op mijn horen,
dat al mijn vrienden 't hooren."

"Al in het koren en gaen ik niet,
op uwen horen blaes ik niet!"

"Gaet ginder onder de galge
en haelt daer een pot met zalve,
en strijkt dat aen mijn rooden hals!"

"Al onder de galge gaen ik niet,
uw rooden hals en strijk ik niet,
moordenaers raed en doe ik niet."

Zi nam het hoofd al bi het haer,
en waschte 't in een bronne klaer.

Zi zette haer schrijlings op het ros:
al zingend en klingend reed zi door 't bosch.

En als zi was ter halver baen,
kwam Halewijns moeder daer gegaen:
"Schoon maegt, zaegt gi mijn zoon niet gaen?"

"Uw zoon heer Halewijn is gaen jagen:
g'en ziet hem weer uw levensdagen.

Uw zoon heer Halewijn is dood:
ik hen zijn hoofd in mijnen schoot,
van bloed is mijnen voorschoot rood!"

Toen zi aen haers vaders poorte kwam,
zi blaesde den horen als een man.

En als de vader dit vernam,
't verheugde hem dat zi weder kwam.

Daer werd gehouden een banket,
het hoofd werd op de tafel gezet.

ANONYMUS








SO WE DER MINNEN IS SO VROET

So w‚ der minnen is so vroet
dat h‚ der minnen dienen kan,
ende h‚ dore minne pine doet,
d‚ is ein vele minnesalech man.
van minnen komet allet goet,
die minne maket reinen moet,
wat solde ich ane minne dan?

Die scone minne ich ane wanc,
ich weit wale here minne is claer.
of mine minne iet velsche ein cranc,
so ne wirt ouch nimmer minne waer.
ich segge here miner minnen danc,
bi here minnen steit miin sanc.
h‚ is domp deme minne dunket swaer.

HENDRIK VAN VELDEKE








DE BLAUWE SCHUIT

Al ben ik van de schamele gezellen,
Ei, nochtans zo wil ik vrolijk zijn.
Van tienen, van vieren, zo wil ik 't stellen
En drinken de hupse koele wijn.

Hi, laat ons drinken en klinken      (refrein)
En laat ons maken de dobbele haan!
Mijn keelken moet wijnken drinken, 
Al zou mijn voetken baarvoets gaan.

Wel eten, wel drinken, dat doet mij spekken,
Verstaget al minen zin:
Een potteken drinken, een potteken lekken,
Daar staat al mijn leven in.

Met luilijk werken en vromelijk broesen,
Daar hanget al mijn leven an,
En wijnken drinken met dobbelen kroesen, 
Dit doen ik altijd waar ik kan.

Sinte Noywerk heb ik verkoren
Tot minen alderbesten patroon,
Ik heb hem dapperlijk hulde gezworen,
In leegdom eer ik zinen persoon.

Sinte Luiaard heb ik omgedragen
En Sinte Noywerk heerlijk gevierd.
Ik heb ze gediend bi nachte, bi dage,
Sinte Reinuuts heeft mij bestierd.

Dus ben ik vast te schepe gezeten
In 't luzig schip van Sinte Reinuuts,
En metter gilde mijn dagen versleten,
Dus geeft nij elkeen toch wat kruuds.


Oorlof Bacchus, Prinse geprezen!
Ik vaar te platten borse na mijn hol,
Oorlof, lieve Prinse te dezen,
Ik drink zo geerne mijn buuksken vol.
(refrein) 

ANONYMUS








GHEQUETST BEN IC VAN BINNEN

Ghequetst ben ic van binnen,
Doorwont mijn hert so seer,
Van uwer ganscher minnen
Ghequetst so lanc so meer.
Waer ic mi wend, waer ic mi keer,
Ic en can gherusten, dach noch nachte;
Waer ic mi wend waer ic mi keer,
Ghi sijt alleen in mijn ghedachte.

ANONYMUS








VAN DER MOLLENFEESTE

Hoort, ghy goede lieden al ghemeyne,
Edele,onedele, aerme ende rijcke,
Ghy zijt ontboden, groot ende cleyne,
Te trecken in een ander wijcke.
Hy is uutgesonden met zijnder pijcke
Des opperste Prinche messagier!
Maeckt u ghereedt, alle ghelijcke,
Ghy en muecht niet langher blijven hier.

Al in dat lantschap van den mollen
Moetty trecken, sonder waen;
Al wildy daer teghen stryen of grollen,
Ten mach u helpen niet een spaen.
Als de bode coempt, 't is ghedaen,
Hoe jonc, hoe schoone, hoe vroom, hoe wijs,
Als d'Opperste ghebiedt, soe moet ghy gaen
Trecken in 't landt van Mollengijs.

Der mollen Heere, d'opperste prins,
Die de mol schiep, de blinde beeste,
Heeft ontboden haer en gins
Onder 't volck, minste ende meeste,
Dat sy comen ter mollen feeste,
Daer sy hof houden onder d'eerde.
Als dlichaem sal scheeden van den gheeste
Sal men elck dienen nae zijn weerde.

De Paus ende zijn Cardinalen
Moeten alle tdeser feesten sijn,
Legaten, Bisschoppen, Dekens, Officialen,
Prochiepape, Predicare, Jacopijn,
Freermineuren, Vrouwenbruers, ende Augustijn,
Priesters, Clercken ende Meesters wijs,
Dese moeten alle binnen corten termijn
Trecken ter feesten te Mollengijs.

Saertroosen, Monnicken, Regulieren,
Bogaerden, Lollaerden, ende Cluysenaren,
Fratres, wilt u ghereeden schiere!
Nonnen, Baghijnen, wilt mede varen!
Clopsusuters, Susters Bedelaren,
Ende alle die leven nae den gheeste,
Maeckt u bereedt, sonder sparen:
Ghy moet al trecken ter mollen feeste.

Keyzers, Coninghen, Hertoghen, Graven, 
Baenrotsen, Ridders, ende Jonckheeren, 
Ende voort alle rijcke van haven,
Wilt u t' allen duechden keeren;
Want den wech die moetty leeren
Ter feesten te commene te Mollengijs:
Maeckt u ghereet, dat ghy met eeren
Daer muecht ontfanghen lof ende prijs.

Cancelliers, Bailious, ende Souvereyns,
Schouthetens, Amptenaers, ende Dienaren,
Schepenen, Meyers, ende Castelleyns,
Ontfanghers, Rentmeesters, ende Wisselaren,
Hoofmeesters, die de salen bewaren,
Portiers, Cocx (smaeckt wel den keeste!)
Ende die edele Zeeman moet varen
Met zijnen schepe ter mollen feeste.

Ghy machtige Poorters ende Bourgeoys,
Ghy rijcke Pachters ende Rentieren;
Al zijn u solders vol corens, vol hoys,
U kisten vol ghelts ende u fortchieren,
Ghy rijcke Cooplieden ende Drapenieren,
Al zijn u kusten vol meerssen, vol wollen,
Ghy sult oock moeten trecken logieren
In dat landtschap van den mollen.

De Coninck der mollen heeft doen ontbieden
Met zijnen bode stijf ende sterck,
Al t' eenemale de Ambachtslieden,
Dat sy oock moeten laten dwerck.
Dus rade ick elcken, dat hy neme merck
Om goede herberghe ende logijs;
Want, claer gheseyt, ghy moet in't perck
Ten feesten commen van Mollengijs.

Der mollen Coninck heeft doen vermanen
Alle jonghe ghesellen fijn,
Met corte keerels, met langhen palanen,
Aen haer schoen ende aen haer pattijn,
Voort alle stortstekers, wie sy zijn, 
Legt af u sweerden, u walsche dollen,
Want ghy moet, eer lanck termijn,
Trecken in 't landschap van den mollen.

Selden is volmaeckt de feeste
Daer vrouwen ghebreken ofte jonckvrouwen:
Dies zijn se ontboden, minste ende meeste,
Ter mollen feeste in goeder trouwen;
Langhe sleypsteerten ofte bonte mouwen
Noch tuyten en dorven sy hebben twint:
De mollen die daer haer feeste houwen,
Sy en souden 't niet sien: sy zijn al blindt.

Dese meyskens zijn oock alle ghedaecht,
Die te vastenavonde pijpers hueren,
Eest dienstbode, voestre oft maecht,
Die haer voeten te dansene rueren;
Dese moeten wech, in corter uren,
Hoe jonck sy zijn, hoe blijde van gheeste;
Dit danssen, dit reyen mach hier niet dueren:
Sy moeten gaen danssen ter mollen feeste.

ANTHONIS DE ROOVERE








AAN VITTORIA COLONNA

 De grootste kunstenaar kan niets verzinnen
dat niet vooraf al in de steen bestaat,
maar als zijn hand niet met zijn geest meegaat
zal hij 't nooit van 't ruwe marmer winnen.

 Zo schuilt in u, o hemelse godinne,
zowel wat ik verlang als wat ik haat,
maar 't is of ik alleen maar stuit op 't kwaad
wanneer ik 't goede in u probeer te ontginnen.

 En de oorzaak van mijn droeve onvermogen
ligt niet bij 't harde lot dat de mensen tart,
noch bij uzelf en 't stralen van uw ogen,

 maar slechts bij mij, want ik kan uit uw hart,
dat zowel dood bevat als mededogen,
niets halen dan slechts dodelijke smart.

MICHELANGELO BUONARROTI








SONET

Had ic tverstand so grof, so plomp en onbesneden
Als vele die int velt spitten, grauen en spayen,
Oft waer ick als sy syn die als weerhanen drayen,
Soo en sou v schoonheyt, noch v verchierde leden,
O weerde suyuer maecht my niet houden tonvreden
Noch ic en sou altyts niet staen t'uwer genaeyen,
Maer sou nv hier nv daer vast myn ghenuchten maeyen,
Die ick ghisteren sach sou syn vergeten heden:
Bouen dese acht ic my nochtans gheluckick t'syne,
En bouen alle goet acht ick myn bitter pyne
Die ic om v reyn lief lyde nachten en daghen:
Want sonder liefde lief sou ick sonder ghenuchten 
Leuen gelyck sy doen (al moet ic nv dick suchten)
Die na eere noch deucht, noch reyn liefde en vraghen.

JAN VAN DER NOOT








Als ghy vande doodt sult zijn verbeten,
Dan sal men u lichaem niet meer toemeten,
Dan alleen een plaetse van seven voeten:
Dus als ghy by u Liefken zijt gheseten,
Wilt maken goedt chier met drincken en eten,
Met danssen, met boerten, met spelen en toeten,
Waerom wilt ghy soo neerstich wroeten,
Om wijsheyt te leeren, of rijckdom te verwerven?
Solon en Cresus zijn doodt, en ghy moet sterven.

ROEMER VISSCHER








Om beter.
Op d'Historie van Ariadne, die van Theseus verlaten
sijnde, van Bachus tot vrouwe gecosen wert.

Als Ariadne sat en deed' haer droeve clachten,
Over het wreet vertreck van Theseus diese siet,
Dat met sijn schip en volck meinedich van haer vliet,
Die in vergeldings plaets haer trouwe min belachten
Sij dorsten nae de Doot mistroostich van gedachten,
Dat haer, de geen, die sij behouden had, verriet.
Een Godt haer edel Deucht niet onvergolden liet,
Troost wt den hemel quam, wa'en sijse minst verwachten.
Want Bachus die haer sach soo schoon en soo bedroeft,
Door medelijden Mins beginsel heeft geproeft,
Die door haer claere deucht gevoet wert in sijn sinnen.
Hij coosse tot sijn vrouw' en als Godin verhief,
Om beter, sij verloor, een vals en tijtlijck Lief,
En creech een die haer mint, en eeuwich sal beminnen.

P.C. HOOFT








VAN GIJSJEN EN TRIJN LULS

Zo haast as Gijsjen had vernomen
Dat 't kermis was in stee,
Nam hij z'n tuig, z'n poppegoed mee;
Om wat eerlijk uit te komen
Stak hij veren op zijn hoed,
Wangt de eer is 't waardste goed

Gijsjen is na stee gevaren
Met Trijn Luls, zijn lieve sangt,
't Was de mooiste meid van 't langd,
Dus most hij zijn eer bewaren
Daar hij in was op'evoed,
Wangt de eer is 't waardste goed.

Als de kramers Gijsjen zagen,
Riepen zij : Kom, koop wat, vaar!
Wil je niet, ik hou me waar!
Gijsje dorst er niet na te vragen,
Zo eerlijk was zijn gemoed,
Wangt de eer is 't waardste goed.

Door 't gekwel en stadig bidden
En op Trijntjen Luls verzoek
Koft hij nog ien lange koek,
Die brak hij doe juist in 't midden.
Deinkt! wat liefd' en eer al doet,
Wangt de eer is 't waardste goed.

Gijsje ging vast wringen en duwen
d'Hiele koek in z'n holle mongd
Die zag er uit zo kakelbongt,
Dat er ien mens schier zou of gruwen,
Zo eerlijk had hij gewroet,
Wangt de eer is 't waardste goed.

Onder 't brassen en dit slempen
Wou nog Gijs enkel te bier:
Sus, zei Trijn, 't is geen benier,
Steelui zouwen daarop schempen,
Laat 't, 't is de beste voet,
Wangt de eer is 't waardste goed.
's Nachts sing Gijsjen Trijntjen prijzen
En hij zei : Gij bint zo mooi,
Was ik nou met jou in 't hooi,
Daar zou ik jou iens bewijzen,
Hoe men 't liefje eren moet,
Wangt de eer is 't waardste goed.

Sus, zei Trijntjen, houd je hangden,
Of ik word aars uit me kraft,
Wil je wat doen, zo doet 't zaft,
Heb je gien eer! Wat duizend schangden,
'k Ra niet Gijsjen, dat je 't doet,
Wangt de eer is 't waardste goed.

Ongder dit stormen en dit woelen,
Zeiden hij : Wel Trijntjen Luls,
Maak je hierom zo veul spuls!
Gij meugt immers mijn wel voelen
Van m'n hoofd al tot me voet,
Wangt mijn eer is ook mijn goed.

Nou Gijs, zei zij, laat die woorden,
Praat me niet mier van de eer,
Maar as je wilt, zo komt vrij weer,
Ik miende, gij zoudt mijn vermoorden,
Och, het eind dat was zo zoet!
Adieu, mijn eer, mijn waardste goed.

Vrome dochters rijk in eren
Zo gij vreest de schande groot,
Geeft u zelven niet zo bloot :
Wilt van Gijsjen niet begeren,
Wildi zijn ge‰erd, gegroet :
Wangt de eer is 't waardste goed.

G.A. BREDERO








OP AMSTELREDAM

Aan d'Aemstel en aan 't Y, daar doet sich heerlijck open
Sy, die als Keyserin, de kroon draeght van Europe,
Amstelredam, die 't hooft verheft aan 's hemels as,
En schiet, op Plutoos borst, haar wortels door 't moerasch.
Wat watren worden niet beschaduwt van haar zeilen?
Op welcke marckten gaat zy niet haar waren veilen?
Wat volcken zietse niet beschijnen van de maan;
Zy die zelf wetten stelt den ganschen Oceaan?
Zy breit haar vleugels uit, door aanwas veler zielen,
En sleept de weerelt in, met overlade kielen.
Welvaren blijft haar erf, soo lang de Priesterschap
Den Raadt niet overheerst, en blindhockt met de kap

JOOST VAN DEN VONDEL  








OP MIJNEN GEBOORT-DAGH

Noch eens September, en noch eens die vierde dagh
  Die mij verschijnen sagh!
Hoe veel Septembers, Heer, en hoe veel' vierde dagen
  Wilt ghij mij noch verdragen?
Ick bidd om geen verlang: 'tkan redelyck bestaen,
  Het ghen' ick heb gegaen:
En van mijn' wiegh tot hier zijn soo veel dusend schreden
  Die ick heb doorgetreden,
(Met vallen, lieve God, en opstaen, soo ghij weett,)
  Dat die all 't selve leed
En all' de selve vreughd naer mij hadd door te reisen,
  Sich drijmael sou bepeisen
Wat besten oorber waer, gelaten of gedaen.
  Mij, Heere, laet vrij gaen;
Mijn' roll is afgespeelt, en all wat kan gebeuren
  Van lacchen en van treuren
Is mij te beurt geweest, en all wat beuren sal
  Sal 'tselve niet met all,
En d'oude schaduw zijn van dingen die wat schijnen
  En komende verdwijnen.
Wat wacht ick meer op aerd, waerom en scheid' ick niet?
  'K wacht, Heer, dat ghij 'tgebiedt.
Maer, magh ick noch een' gunst by d'andere begeeren,
  Laet mij soo scheiden leeren,
Dat yeder een die 't siet mijn scheiden en het sijn
  Wensch' eenerhand te zijn.

CONSTANTIJN HUYGENS








AFSCHAFFING DER POEZIE

Daar leit de pen vol ongemeende minne-rancken
  Dees sweer ik eeuwig af te dancken
  En denk, voortaan geen Rymgedicht,
Te gonnen straal van 's werelts licht.

Wat sleet ik menigwerf al kostelyke uuren,
  Om versjes uit heur neb te puren!
  Dees hielt myn brein vol kleine kracht,
Aleen geteugelt in 'er macht.

Dees swaaide in myn gedacht' den scepter van gebieden.
  Doch 'k wil heur heerschappy ontvlieden.
En niet meer onder 't jok van heure krachten staan,
Maar zeg haar, na dit vers, altyd den oorlog aan.

Heur glory heeft te lang de overhandt verkregen,
  Sy was ten toppunt opgestegen,
Maar die als Phebus rees, die daalt nu als Ikaar.
Daar leyt sy in den hoek, en zeg, Leg eeuwig daar.

HIERONYMUS SWEERTS








OP AMSTERDAM

't Gelt-suchtigh Amsterdam met al haer soete keyers,
Stoft al te moedigh op haer opgevulde tas;
De maegre gierigheydt die steets haer Af-god was,
Maeckt dat dit hoen niet leydt, dan stront,in plaets van eyers

Wat vind een eerlijck man op aerd, soo duldeloos
Dan dat hy hier een aep moet als een mensch gekleet sien?
En dat hy 't hoflijck goudt moet aen een sot besteet sien?
Die als een stront-vliegh sit te prijcken in een Roos.

O Schraele kaerigheyt! met uw verslenste koonen!
Hoe plant ghy dus uw stoel in dees beruchte Stadt?
" Luckvrouw al te blindt! hoe stort ghy dus uw schat,
In een vergult Paleys, daer niet dan varckens woonen?

Wat doet het heyligh gout by sulck een heyloos volck?
't Geen eeuwigh sit en huylt by haer ghevulde kisten;
Ja 't geen het alles denckt op een tocht te verquisten,
Als het een stooters koeck derft kioopen op de kolck!

Wat doet een eerlijck man in dese Stadt te blijven?
Waer afkomst noch verstandt, noch wijsheyt, deught, noch geest,
Ooyt soo veel werd geacht, als d'allerminste feest,
En aensien van 't geklank der saem-geschraepte schrijven.

O eer! die in de deught wel eertijds wierd gestelt!
Hoe zijt ghy dus verkeert? hoe gaet ghy dus verlooren?
Een harssenloose sot, met narre tuygh gebooren,
Besit die u dan nu, door sijn geschachert gelt?

O liefde! ghy die 't al op aerde placht te dwingen!
Die boven al wat leeft de Meester plagh te zijn, 
Het gout maeckt hier ter stee, u even als een swijn,
Wiens macht men heeft betoomt, door hem sijn snuyt te ringen.
De gaeven van de ziel die worden hier versmaet;
Al 't geen beminlijck is, dat siet men hier verachten;
Al 't geen verachtlijck is, daer siet men hier na trachten,
De deught is hier het geldt, de eer de eyghen baet.

In 't endt, 't is niet dan geldt daer men hier van hoort roemen,
Die dat heeft, die ist al, die dat ontbeert, is niet.
't Gheluck 't geen op dees stadt soo mildt haer gaeven giet,
Saeyt daer sleghs distelen, en doornen sonder bloemen.

Want, soo een witte kraey yet seltsaems word geacht,
Noch seltsaemer is hier een eel ghemoet te vinden;
De geltsucht, die de deught hier in haer balgh gaet slinden
Die heeft, door haer fenijn, hier alles in haer macht.

O neen;een hel gemoedt dat hanght niet van de gaeven,
Van 't blinde en dartle wijf, dat sonder aensien geeft,
Maer 't mint alleen een ziel, die schatten in sigh heeft,
Die men, als 't ydel goudt, uyt geen geberght kan graeven.

't Veracht verganckelijck goedt, dat als een roock verdwijnt,
En kiest de deught alleen tot voorwerp van sijn minnen;
En dees ist, die geen tijt, noch voorval vkan verwinnen,
Mits sy, ghelijck een Son, door alle wolcken schijnt.

W. G. VAN FOCQUENBROCH








AIR

Droom is 't leven, anders niet;
't Glijt voorby gelijk een vliet,
Die langs steyle boorden schiet,
Zonder ooyt te keeren.
d'Arme mensch vergaapt sijn tijt,
Aan het schoon der ydelheyd,
Maar een schaduw die hem vlijt,
Droevig! wie kan 't weeren?
d'Oude grijse blijft een kint,
Altijd slaap'rig, altijd blind;
Dag en uure,
Waart, en duure,
Word verguygelt in de wind,
Daar me glijt het leven heen,
't Huys van vel, en vlees, en been,
Slaat aan 't kraaken,
d'Oogen waaken,
Met de dood in duysterheen.

JAN LUYKEN








DE WAERELDSCHE NAR


  Hier zit een opgeblaaze gek,
  Op eenen klomp van slyk en drek,
Dien hy, op geld en goed vermeetel,
Verslyt voor eenen gulden zetel:
  Maar, geks-kap! ziet de zaak wel in,
  Gy rust op het weefzel van een Spin.

JAN GOEREE








OP HET TABAKROKEN

De kunst door felle nood heeft alles uitgevonden,
 Dus quam Tabak in 't ligt tot dienstig tijdverdrijf,
 Van over z‚ gehaalt door mannen van bedrijf.
Zij vaagt de lugt, de long, en 't suur, zo vast gebonden,
En maakt het kliersap vlot. de Roker op die gronden
 Beschouwt in aandagt zig, en kittelt ziel en lijf.
Rook, 's levens zinnebeeld, strekt artsenijgerijf.
De pijp, als 's moeders mam toont d'eerste levensstonden.
 Wat steekt niet in dit kruid! " zeltzaam wonder! d'asch
 Betuigt elk wat hij is, en wat hij eertijds was.
Och, d'arme aaloudheid heeft van 't roken niet geweten!
 Op 't lieflijk bitter-zoet zijn wij met regt dan stout.
Klaagt iemand dat de tijd onnutlijk word versleten
 Door 't roken van Tabak? in damp in lugt is goud.

SAMUEL SYLVIUS








VRAAG

Zyns naastens goed begeeren,
Te woekeren en te scheeren,
Te zorgen voor zyn pens,
Nooit voor zyn evenmensch;
Op 't huisgezin te graauwen,
Een armen toe te snauwen;
Maar driemaal daags te kerk
Is dat geen Christlyk werk?

PIETER LANGENDIJK








OP DE DOOT VAN MYN DOCHTERTJE

 Jakoba tradt met tegenzin
Ter snode werelt in;
En heeft zich aen het endt geschreit,
In haere onnozelheit.
Zy was hier naeu verscheenen,
Of ging, wel graeg, weˆr heenen.
 De moeder kuste 't lieve wicht
Voor 't levenloos gezigt,
En riep het zieltje nogh te rug:
Maer dat, te snel en vlug,
Was nu al opgevaren
By Godts verheugde schaeren.
 Daer lacht en speelt het nu zoo schoon,
Rontom den hoogsten troon;
En spreit de wiekjes luchtigh uit,
Door wee noch smart gestuit.
O bloem van dertien dagen,
Uw heil verbiedt ons 't klagen.

H. C. POOT








BOVEN DEN INGANG DER BANK VAN LEENING, TE AMSTERDAM

Hebt gy noch geld, noch goed? gaa deeze deur voorby.
Of hebt gy 't laatste, en mist gy 't eerste? kom by my.
Geef pand, ik geef u geld. Waarom zoude ik u borgen?
Of is 't u niet genoeg dat gy van 't myne teert?
Maar eischtge uw goed te rug, dan dientge in tijds te zorgen,
Dat my mijn hoofdsom, met de renten, wederkeert:
Zo help ik u en my; en toon, aan de onderzoekers
Van mijn geheimen, 't graf des eervergeeten woekers.

BALTHAZAR HUYDECOPER








DE VORIGE EEUW

Wij lachen om de voorige eeuw;
Zo spot men met een dooden leeuw.
 Wat zijn we dwaas?
Hoe zal de volgende eeuw, helaas!
Niet spotten met den dooden haas.

SIMON STIJL








GEDACHTEN,
by het lyk van den eerwaarden, geleerden heere, adriaan wolff,
Predikant in de Beemster

 Is dit myn waarde Wolff, zo minzaam in zyn spreeken!
Zo keurig in zyn' smaak! zo goed - zo groot van ziel!
 Zo wakker op zyn' post, zo treffend in zyn preˆken!
Die nooit, uit vroome drift, in laage straattaal viel,
 Noch 't heilig bedenhuis ontheiligde door twisten;
Die, op 't meest noodige, het meest heeft stilgestaan:
 Is dit die groote man? die ongeveinsde Christen?
Neen, 't is zyn lichaam slechts; hy zelf is heen gegaan,
 Ter plaats daar zwakke deugd, in God's getrouwe vrinden,
 Haar vryspraak uit genade, en loon by God zal vinden.

ELIZABETH WOLFF-BEKKER








HET VROLIJK LEEREN

Mijn fpeelen is leeren, mijn leeren is fpeelen,
En waarom zou mij dan het leeren verveelen?
 Het lezen en fchrijven verfchaft mij vermaak.
Mijn hoepel, mijn priktol verruil ik voor boeken;
Ik wil in mijn prenten mijn tijdverdrijf zoeken,
 't Is wijsheid, 't zijn deugden, naar welken ik haak.

HIERONYMUS VAN ALPHEN








DE LIEFDE
Wanneer vertoont de Liefde
Zich op het allerschoonste,
In 't hijgende verlangen,
Of na het gul genieten? -
Wij smaaken het genot reeds
In de armen der verbeelding,
Wanneer wij nog verlangen.
Maar, na het vrij genieten,
Wanneer, door al de vreugde,
De snaaren der verbeelding
Geheel zijn overspannen,
Dan heerscht in onze ziele
Een sombere verwarring.
Dan geeft het droevig denkbeeld:
Wij hebben reeds genoten!
Der ziele een matte houding.
Maar, geeft een blik der hope
Weˆr leven aan 't verlangen,
Dan leeft de ziel, en schept zich,
Uit loutre harssenschimmen,
Wel duizend vreugdebeelden.

JACOBUS BELLAMY








AAN EEN DICHTER

die mij wel eens verzen,
en ook wel eens een haas zond

'k Las uw verzen met vermaak,
'k at uw haas met grote smaak,
maar ik moet u iets vertellen:
't is zo eigen aan de liˆn,
't geen zij minst en zeldzaamst zien
op de hoogste prijs te stellen.
Daarom tot uw dichters eer:
toon wat minder van uw verzen,
  zend mij van uw wild wat meer!

WILLEM BILDERDIJK








AAN DE MAAN

Toon ons uw luister, o zilveren maan!
Rijs uit het meer.
Lach de zwervende scheepling aan.
Straal, op 's wandelaars donkere baan,
in uw lieflijkheid neer.

Waar zonder hoop de verlatene smacht,
schemere uw gloor.
Waar, na troosteloze afscheidsklacht,
blij herenen de minnenden wacht,
breke uw glinstering door.

Schoon is de dag, als zijn purperen gloed
vorstelijk stijgt; -
als hij zingend de ontwaakten groet!
Maar uw komst is den peinzenden zoet,
gij, die flonkert - en zwijgt!

A. C. W. STARING








HET GRAF

Ruischt zachtkens om dit graf, verkoelende avondwinden!
            Verwaait de sluimrende assche niet          
Van hem, die jaren kampte om luttel heils te vinden,
  Van hem, wien de aard' niets schonk dan bitter
   zielsverdriet!
't Is hier, dat hij den dag, dien duizend andren vreezen,
  Den grooten dag des oogsts, reikhalzende verbreidt;
        Dan zal zijn smarte zaligheid,
En elke druppel gal een druppel honig wezen.

B. NIEUWENHUIZEN








ZAAGT GE IMMERMEER?

Zaagt ge immermeer, op d'Oceaan gevaren,
Als de avondzon in 't koelend nat verzonk,
De zeemeermin zich wieglen op de baren,
Wijl 't deinend goud haar groene vlecht doorblonk?
Zaagt ge immermeer, in 't somber woud verloren, 
Een droeve geest, die, 't stille graf ontsneld,
Aan berg en bos haar weegeklag liet horen,
Zolang de nacht haar schaduw spreidde op 't veld?
Zaagt ge immermeer, als nevels de aard omhingen,
Het elvenheir langs braambos en struweel
Met zoet geluid op vlindervlerken springen?
Zaagt gij dit al? - dan zaagt gij bliksems veel.-

JACOB VAN LENNEP








SCHOOLMEESTERS

Hij die, uit vrije keus,
En in zijn achterkamer,
Met hoofdpijn als een hamer,
En volgestopte neus,
Met klemming op zijn water,
En lusten als een kater,
En met een stijve nek,
En vijf gebroken ruiten,
En deuren, die niet sluiten,
en 't Pootje in zijn kuiten,
Er uitziet als een gek;
Is min nog te beklagen
Dan hij, die drie paar dagen,
In 't woelziek schoolvertrek,
De veestlucht en de drek,
De snotneus, d'Ezelsvragen,
't Afzichtelijk nagelknagen,
Het krabblend luis-verjagen,
De vuile witte-kragen,
En 't hartverduiv'lend plagen
Der Jonkheid moet verdragen.

DE SCHOOLMEESTER








HOLLAND

Grauw is uw hemel en stormig uw strand,
naakt zijn uw duinen en effen uw velden,
u schiep natuur met een stiefmoeders hand.
Toch heb ik innig u lief, o mijn land!

Al wat gij zijt, is der vaderen werk.
Uit een moeras wrocht de vlijt van die helden,
beide de zee en de dwing'land te sterk,
vrijheid een tempel en godsvrucht een kerk.

Blijft wat ge waart, toen ge blonkt als een bloem:
zorg dat Europa de zetel der orde,
dat de verdrukte zijn wijkplaats u noem',
land mijner vad'ren, mijn lust en mijn roem.

En wat de donkere toekomst bewaart,
wat uit haar zwangere wolken ook worde,
lauw'ren behoren aan 't vlekloze zwaard,
land, eens het vrijst' en het gezegendst' der aard.

E.J. POTGIETER








BONTE ABEELEN

Wit als watte, en teenegader
groen, is 't bonte abeelgeblader.

Wakker, als een wekkerspel,
wikkelwakkelwaait het snel.

Groen van boven is 't en, zonder 
minke, wit als melk, vanonder.

Onstandvastig volgt het, gansch,
't onstandvastig windgedans.

Wisselbeurtig, op en neder,
slaat het, als een' vogelveder:

Wit en grauw, zoo, d¢¢r de lucht:
<< bonte-abeelt >> de duivenvlucht

GUIDO GEZELLE








DE ZELFMOORDENAAR

  In het diepst van het woud                 
  - 't Was al herfst en erg koud -           
Liep een heer in zijn eentje te dwalen.
  Och, zijn oog zag zoo dof!                
  En zijn goed zat zoo slof!           
En hij tandknerste, als was hij aan 't malen.

  "Ha!" dus riep hij verwoed,                
  "'k Heb een adder gebroed,              
Neen, erger, een draak aan mijn borst hier!"
  En hij sloeg op zijn jas,          
  En hij trapte in een plas;                
't Spattend slik had zijn boordjes bemorst schier.

        En meteen zocht zijn blik                          
        Naar een eiketak, dik                               
Genoeg om zijn lichaam te torschen.                   
        Daarna haalde hij een strop                       
        Uit zijn zak, hing zich op,                       
En toen kon hij zich niet meer bemorschen.       

        Het werd stil in het woud,                           
        En wel tienmaal zoo koud,               
Want de wintertijd kwam. En intusschen                
        Hing hij steeds maar aan zijn tak,           
        Op zijn doode gemak,                          
Die mijnheer, tot verbazing der musschen.          

        En de winter vlood heen,                         
        Want de lente verscheen,                              
Om opnieuw voor den zomer te wijken.                  
        Toen dan zwierf - 't was erg warm -                           
        Er een paar arm in arm                               
Door het woud. Maar wat stond d t te kijken!        
                                                       
        Want, terwijl het, zoo zacht
        Koozend, voortliep en dacht:
Hier onder deez' eik is 't goed vrijen,
        Kwam een laars van den man,
        Die daarboven hing, van
Zijn reeds langverteerd been glijden.

        "Al mijn leven! van waar
        Komt die laars?" riep het paar,
En werktuigelijk zag het naar boven.
        En daar zag het met schrik
        Dien mijnheer, eens zo dik
En nu tot een geraamte afgekloven.

        Op zijn grijnzenden kop
        Stond zijn hoed nog rechtop,
Maar de rand was eraf. Al zijn linnen
        was gerafeld en grauw.
        Door een gat in zijn mouw
Blikten mieren en wurmen en spinnen.

        Zijn horloge stond stil
        En een glas van zijn bril
Was kapot en het ander beslagen.
        Op den rand van een zak
        Van zijn vest zat een slak,
Een erg slijmrige slak, stil te knagen.

        In een wip was de lust 
        Om te vrijen gebluscht
Bij het paar. Zelfs geen woord dorst het spreken.
        't Zag vab schrik zoo spierwit
        Als een laken wen dit
Reeds een dag op het gras ligt te bleeken.


PIET PAALTJENS