Tprieel van Troyen 1 Segher Diengotgaf vers 1 t/m 131 Dies es leden meneghen jaerdach Dat tgrote heer voer Troien lach. Een deel van dat daer ghesciede Hebben gheboert vele liede, Maer diet romans maecte ende bescreef, Hi vergat - in weet hoet bleef - Een deel der bester aventueren. Van diepe grachten, van hoghen mueren Die scone waren, vast ende goet, Was Troyen herde wel behoet. Daer was die bloeme van ridderscepe Over lant comen ende met scepe Van meneghen verre vremden lande. Soe vele ende soe menegherande, Die de princen horden bi namen Noemen die daer te sercourse quamen, Sonder die se met hem brachten, Men soudt over loghene achten. Selve die coninc Prian Hadde kindre, maghe ende man Vele, die goede liede waren Ende die hem niet en consten sparen Daer goede lieden was te doene. Dat maecte hem dat herte coene, Dat hi vele te men ontsach Dat here dat voer Troyen lach. Maer doch waren die Grieken crechtech Ende van orloghen soe bedechtech Dat mense wale mochte ontraden. Si dadense dicke met scaden, Alse die van Troyen uute quamen, Weder keren, soe dat si namen Scade die hem was te swaer. Een deel men dan .x. jaer Duerde doerloghe eert inde nam. Heelena, daers vele om quam, Was soe uter maten scoene: Scoender vrouwe en droech noit croene. Mi en wondert niet een twint Al was die scoene vrouwe ghemint Van andren man dan van den haren, Daer soe vele ridderen waren. Diese minde op minde hertelike, Menich goet ridder ende rike Dies haer nie en dede ghewach. Darijs seit, dat men gherne sach Polexina, haer zwaesnede, Die met hare scoenhede Meneghen ridder maecte goet. Darijs seit, si was alsoe vroet Ende alsoe scoene als vrouwe Helene. Die twee ende meneghe andre eene, Vrouwen, joncvfrouwen scoene ende weert, Daden menech hert sweert Ontwee slaen, ende menech spre Tusschen der litsen ende den here Ontwee steken toter hant, Ende menech vellen in dat zant. Daer was ghedaen menech ontmoet Dat vreselike was ende goet; Menech avontuere sachmer liden Dicwile den ridders teenen tiden. Vander vrouwen daer Darijs eer Af sprac, willic u segghen meer. Hi seit Polexina was scoene; Haer vader was coninc ende droech crone Te Troyen; Hector was haer broeder (Haers vader kint ende hare moeder), Ermogaris ende Defebus, Parijs, Helenus ende Troilus Ende andren die ghi hebdt horen noemen. Nu wille Darijs weder comen Ter vrouwen daer hi eer sprac af. Helen was scoene ende si gaf Meneghe haer scoenhede, Die dicke doer hare wale dede. Om dat si goede ridderscepen Bider minnen rade begrepen, Gaf sise de meneghen die wille come Was hare; om hare vrome Deet sijt. Maer sine minde ghenen Dan haren man. Maer eenen Willic u noemen uut vercoren - Wildijt verstaen ende horen - Die hare soe uter maten minde, Dat ment wel int herte bekinde Bi daden die hi daer omme dede Inde stat, ende om hoveschede Die hi daer alder werelt toechde. Dat was Pollidamas, die doechde Menech leet doer hare minne. Hi hadse bracht in selken sinne Dat haer lief te hoerne was, Dat men seide: "Pollidamas Hevet heden wel ghedaen". Si dede hem menege dinc bestaen Van ridderscap die bleven ware En hadde gedaen tgheprijs van hare. Mennoen minde ende hilter na Die overscoene Polexina, Maer hi hadde dese groten rouwe: Hi hadde ene scone vrouwe Ghesekert eer hi voer lande; Ende om dat hi haer te pande Liet sien man waerheide Ende hem de minne hier dede Elder peinsen dan om hare, Was hi in sorghen ende in vare Hoe die minne ende dat recht Te redenen quamen sonder plecht. Menfloers minde Hectors wijf, Soe dat hi dicwile sijn lijf Doer haren wille avontuerde Die wile dat dorloghe gheduerde. Die coninc Placamus van Cisile, Die van over meneghe mile Te Troyen groet surcoers brachte, Hi hadde al sijn ghedachte Ende sijn herte ghekeert Ane ene joncfrouw wel gheleert Die scone was ende goet Ende vaste stoet in sinen moet, Sijns weert dochter, eens hoechs mans Die maech was conincs Prians. Al woudics al bi namen noemen, Ic en const niet over comen Die princen die sonder vaer Van verre waren comen daer, Ende die waren van ridderscepen Ende met minnen groet begrepen; Daer was soe menech in die stat. Tprieel van Troyen 2 Segher Diengotgaf vers 132 t/m 344 Int derde jaer dat mense besat, Waest .xl. daghe tenen stonden Vrede, die se in meyde begonden. Doe stonden bloemen int scone dal Ende men hoerde die voeghele al Singhen blide ende vroilike. Die woude waren loves rike; Elke natuerlike vrucht Temperden scone onder die lucht. Die van Grieken waren vroe Des vrede, ende die van binnen toe. Daer en was niemen, soe hoech van moede, Buten noch binnen, hine hadde hoede Van sinen live ende anxt groet. Soe vele ridders bleven daer doot Inde selve maent te voren, Dat si elkes dach verloren Dat beide de siden was te swaer. Si waren int therten sonder vaer Binnen vreden in die stat. Sint dat here voer Troyen sat, En waren si van vreden alsoe blide, Alse van dien in elke side. Die riddren daden hem ghemac: Elc sach om dat hem ghebrac. Si daden wit hare yseren scueren Ende maecte haer couvertueren Van haren wapenen, die wilden. Si daden maken nuwe scilden Haer orssen maerscalken ende daghen. Die riddren die ghewont laghen, Si waren herde wel bewaert. Daer en was jeghen niet ghespaert, Soe wat soe hem ghehulpen conde Om te hebbene haer ghesonde. Die daer storven, men deder mede Alsoe recht was ende sede. Dat selve daden si int here. Hem quam ghenoech van over mere Alles dies hem behoefde. Ic wane dies nieman en droefde Die daer hadden so groten moet, Dat die vrede soe langhe stoet. Binnen vreden ontboet die coninc Prian Op enen dach sijn hoechste man Ende daer al sijn raet ane stoet. Daer quam menech ridder goet, Coninghe, graven ende hertoghen, Die ic qualijc soude noemen moghen Alle bi hare rechter namen. Die princen die daer te hove quamen, Si waren ontfaen eerlike. Priamus, die coninc rike, Ghinc alte hant in een prieel Ende met hem hogher liede een deel, Daer hi hem best ghetroude toe. Dat was eens smorghens vroe, Een deel nader priemtijt "Ic bidde u, heren, die hier sijt", Sprac Priamus, "dat ghi mi gheeft Raet die mi oerbore heeft, Na dat ghi wet hoet met mi staet. Ic hebbe groten toeverlaet Op uwen eerliken raet Ende noch mede op uwen grote daet, Dier ic u vele hebbe sien doen. Ons hevet menech hoech baroen, Dat us allen cont, beseten, Daer die raet heeft af vermeten Ons te winne eer si keren. Nocht hebben wijt met groter eren Emmer alsoe herde ghweert. Menech achtet ende begheert Dat hem niet en can ghescien. Nemmermeer en moet si oec sien Dat si meest aen ons begheren; Sone sele si, moghen wijt verweren. Siet wat ghi nu viseert: Over morghen soe faelleert Die vrede daer wi nu in sijn, Alse verbaert dat sonneschijn. Dies dachs alsmen ons vrede gaf, Sloeghen si ons vele ridders af Ende si verloren een der harre, Maer onse scade was openbare Dan de hare, ende onsen lachter: Wi waren soe met crachte achter In onse lijtsen ghedaen; Bedi wetic wel sonder waen Dat si sere sijn verbout. Haer negheen en es, hi ne hout Ons algader over mat, Ende wanen dat wi uuter stat En comen meer in eenre maent, En si vrede. Wie des waent, Hi es bedroghen, magh ic u, heren, Selc hebben ende in dien bekeren, Dat ghi inde dagheraet, Smerghens als die vrede uut gaet, Cousen bint ende u ghereit, Ende elc die ghenen die hi leit, Hier binnen scare ende berecke Ende men alsoe te velde trecke, Wanneer dat die sonne op gaet, Bi Hectors rade, die hier staet, Na dien dat ment siet ghescepen. Wi sijn oec in dien begrepen Dat wi ons wel willen wreken, Dat mer ewelijc af mach spreken. Ic wille minne viande verbouden Ende langhe in mine lande houden." Daer en was niemen die dit verstaet, Sine seiden alle: "Al gader u raet Dunct ons van prise wesen goet Ende wi willen wel dat ment doet." Doen sprac Hectore: "God lone u, heren! Nie en hoerdic u ontkeren Saken die wi vorderen wilden. Ghi wet oec wel dat wi ons hilden Oit andren raet dan ghi ons riet. Hets recht, ghi gheniet Te doene dat ons ware bequame. Nu ga wi eten in Gods name Ende houden wi ons aen desen raet. Ondanc hebbe die van henen gaet, Wine hebben ghedroncken ende ontbeten." Si loefdent alle ende ghingen eten. Veertech coninge ende oec achte, Rike ende van hoghen gheslachte, Ende daer toe menech hoghe man Was metten coninc Prian, Die hi ten eten hadde met hem. Ic segghe als een dies seker ben, Want mi orcont alle worde Darijs, diet sach ende hoerde. Niet en liet hi, en screef al waer, Na dien dat dit ghesciede daer. Dat seit Darijs ende ic ben Seker orconde van hem. Daer alle die hoghe baroene Ten etenen date, Hector die coene Ende sijn werde broeders dienden, Die de herberghe daer versienden, Elc van bevolenen ambachte. Beter noch van hogheren gheslachte Dienden in herberghen noit eer, Noch soe en doent nemmermeer. Van dien menechfouden gherechten Mochtic u vele berechten, Die men daer wel te poente gaf. Wat holper vele gehsproken af? Daer was ghedient wel uter maten Al den ghenen die daer aten. Van al dien dat was op erde, Diendement elken na sijn werde; Daer en was niet vergheten. Doen men ghedweghen hadde na deten, Toenden die werde menestrele, Dier daer waren herde vele, Voer die princen groet haer spel. Elc was sijns spels meester wel Ende van toenne herde milde. Elc hoerde daer dat hi wilde, Avontueren groet ende langhe, Nuwe liede met sueten sanghe, Vedelen, herpen ende andre spele, Wat holpt dat icker noemde vele? Die coninghinne Ecuba Ende haer dochter Polexina, Hectors wijf Andronika Ende haer nichte Eliona, Helene ende andren scone vrouwen, Die men daer vele mochte scouwen, Hadden in de sale gheten. Daer dede selc andren vergheten Dat hi doen soude, ende dede. Vrouwen ende riddren mede, Dier ic u noemen sal een deel, Ghincen hem meyen in een prieel, Daert uuter maten scone was. Niet te langc en was dat gras, Maer te maten; daer in stonden Alrehande bloemen, daer si op vonden Den dau noch doe. Tprieel was ront Ghemuert; in midden soe stont Ene clare fonteine scoene ende goet, Een rijckelec boem daer op ghebloet Soe groet ghewassen, dat hi scade Gaf met meneghen groenen blade Der fonteinen ende den prieele Nalics inden meesten deele. Boven inden sop soe saten Voghelkine, die utermaten wel songhen alretieren sanc. Pollidemas dien de minne dwanc Van Elenen, die hem gheviel stade, Daer hi sat onder die scade Van enen egelentier bi hare, Utermate sere in vare, Hoe hi hare best dade verstaen Dat hi met minnen ware bevaen Ende sijt ware die hi minde Voer alle vrouwen die hi kinde. Al dat gheviel Mennoene Ende Menfloerse den ridder coene Vanden gheenre, die hi met trouwen Minde boven alle vrouwen. Dese .iii. heeft geval gesterct Dat si moghen, onghemerct Van al dien die hem waren bi, Elc sijn lief spreken, wille hi, Te sinen wille, met goeden staden; Hine darfer niemen af ontraden. Tprieel van Troyen 3 Segher Diengotgaf vers 345 t/m 449 Polidamas ende Helene Bi hem, sijn vaer en was niet cleene, Te peinsene om alsoe hoghen sake. Minne riet hem dat hi sprake, Echt riet si hem dat hi bruchte. Mettien beefde hi ende vruchte Ende sloech sijn hoet int erde neder; Ende doe hi was becomen weder, Sach hi bloedelijc op hare, Soe dats Helene wert gheware, In al dien dat si verkinde, Dat hi sekerlike minde, Maer sine wiste niet wel wien. Hi verboude hem mettien Ende seide te halven worde, Soe dat sijt cumelike hoerde: "Ghenade, vrouwe!" ende hi besweec Metter talen ende hi wert bleec; Hi versuchte herde onsachte. Helene, die hare wel bedachte, Sach te hant wel wat hem was. "Segt mi," seit si, "Pollidamas, Wat hebdi jeghen mi mesdaen? Doet mi uwe mesdaet verstaen, Daer ghi mi af comt te ghenaden. Ic wilre mi gherne op beraden." Hi swech. Ende si sprac anderwerven: "Sprect, dus en maecht niet bederven Die tale die ghi hebt begonnen, Ocht ic moet u wanconnen Als die ghene die jeghen mi Mesdadich es; ic segge u twi: Ghi lijdt selve uwe mesdaet." "Vrouwe," siet hi, "ghi verstaet Bat dan ghi antwerdt, wat ic mene." "Ic versta," sprac doe Helene, "Dat ghi sijt jeghen mi mesdadech Ende baedt dat ic uus ware ghenadech." "Ghenaed badic, dat was waer. Ic seide u, dorst ic doer den vaer, Twi ics badt ende oec beghere. Binnen Troyen noch int here En es ridder van soe hoghen name, Maer mochtic minen lichame Jeghen den sinen avontueren, Die vaer soude mi men ghedueren Dan den vaer dat ic u moet Die waerheit segghen. Vrouwe, nu doet Met mi uwen wille; hebt mijns genade Ende aen hoert mine mesdade: Ic minne u voer alle die leven. Nemmermeer en moet mi God gheven Andren moet, noch andren sin, Eest mijn verlies oft mijn ghewin." Dat woert nam hi met suchten inde, Soe dat Helene wel bekinde Dat hem al in erste was. "Ontwaect," seide si, "Pollidamas! Hoert hoe die voghelkine singhen. Al sliepic, ic waender bi ontspringhen. Waect nu ende slaept te nacht ghenoech." "Vrouwe," seit hi, "groet onghevoech Dade hi, die sliepe ende bi u sate." "Dat onghevoech ende die ommate Ghesciede u. Nu oec seit di Selke dinc slapende te mi; Haddise gheseit al wakende, U ware vernoy daer af nakende." "Sliepic?" "Jaghi." "Dede of en dede, Sint ghijt segt, ic lye alsoe mede. Messeidic dan slapende iet?" "Jaghi, maer ghi en wistes niet; Bedi willic in spele verdraghen." "Magic, sonder mesdaet, vraghen Wat ic messeit hebbe?" "Jaghi. Ghi segt "ghenade" tierst aen mi. Doen waendic dat ghi hat ghewaect Ende andwerde op dat ghi spraect. Ic vraghede welc u mesdaet ware. Int inde seit di openbare Dat ghi mi minnet. Als ic dat hoerde, Ja doverdadelike worde, Daer ghi u te sere af verliept, Doe waendic dat ghi sliept Ende u droemde; doe wectic u". "Ai, vrouwe! dicker dan nu Heeft men gheseit te menegher stont: Dat es inden moede, dats inden mont." "Ja, segdi dan dat es in moede?" "Ghenade, scone vrouwe goede! Es ocht en es, in ders ghewaghen, Want in mochte niet ghedraghen Uwen evelen moet te dien dat ic Draghe ende ghedraghen hebbe een stic." Helena seide, ende seide waer: "Lichte bordene es verre swaer, Ja diese verre draghen moet. Die mi wel an, God gheve hem goet; Hets rechts dat ic hem onne wale. Nu laten wi vallen dese tale: Heefter iet ghewest te vele, Dat men oec verdraghe te spele, Ende horen wi nader voghelen sanghe." Hier met saten si soe langhe Dat der talen was een geswijch. Tprieel van Troyen 4 Segher Diengotgaf vers 450 t/m 494 Daer was een bloem die meneghen swijch Hadde ghebloit scoene ende goet, Die midden inden priele stoet, Vol selker bloemen, als hi droech. Wel singhender voghele ghenoech Stonden op den boem en songhen. Mennoen die sere was bedwonghen Van goeder minnen, hi hoerder na. Hectors suster Pollexina, Die hi minde, si sat bi hem. "Joncfrou," seit hi, "ic ben In groten vare ende in bedwange Ende hebbe ghesijn herde lange. Ic soude u segghen twi ende hoe, Woudire mi geraden toe." Die joncfrou die haer wel verstoet, Antwerde: "Here, waric soe vroet, Dat ic u mochte geraden Van dinghen, daeraf ghi sijt verladen, Daer willic emmer sijn bereet; Doch ten besten dat ic weet, Soe willic u gheven raet. Segt mi, here, hoet u staet." "Joncfrou, uus raets en maghic niet Ontberen. Doe ic van lande sciet, gheloefdic eenre hogher vrouwen Tenemene bi mijnre trouwen, Tierst dat ic quame te lande. Ic liet haer mine trouwe te pande, Mi bleef mijn herte ende mijn sin. Ic hadde hier gheweest min Dan een maent te Troyen binnen, Dat ic bi rade vander minnen Began aen ene scone joeght Te merkene hoefscheit ende doeght, Scone seden ende goet ghelaet Ende al dat wel aen vrouwen staet. Dat merctic in lanc soe meer. Tghepeinst van hare doet mi wee, Om dwedde dat ic te lande liet. Doe quam die minne die mi riet Dat ic des ghepeins vergate. Die scone metten goeden ghelate Brachte si mi weder te voren: Ic moeste haers raets gehoren, Daer ane benic ghestade bleven. Joncfrou, wat rade seldi mi gheven? Diet es, en weets niet van mi. Dat ics haer hele, dat comt daerbi: Seidict, ende si haer vererde, Ic wane mine doot niet en merde Langher dan ter derden daghe. Ende eest dat sake dat ict verdraghe Iet langher, ic verwoede. Edel joncfrou, scoene ende goede, Nu gheeft mi raet op dese dake." Ghesinnech met soeter sprake Andwerde Pollexina: "Here, na dien dat ict versta, Soe es van beiden swaer dat kiesen: Hets swaer den sin verliesen, Ende sterven es noch ergher vele. Al hebdi mi raet tuwen spele Gevraght, nochtan loeddi mi te sere. Doet hoefscheit, soete here. Ende segt dan hoet u staet Hare die u bat mach geven raet Hier toe; ic beens omvroet." "Joncfrou, dat u God gheve goet, Raet mi na uwen besten wane, Des bidde u ende mane Bider gherechter hovescheden." "Ghi bidt mi ende hebt ghebeden Raet van eenre hogher sake, Dies ghi mi dunct tonghemake. Dats mijn raet: als ghi siet stade, Segt hare grote ghenade Op trouwe ende op hoefscheit, Soe wat u int herte leit. Ic wane niet, si en si omvroet, Of sine hebben haren moet Elre ghekeert, ghi en selt van hare Scheden met vele mendren vare Dan ghi beghinnen selt die tale. Here, dit soudic raden wale Hector, minen lieven broeder, Stont hem soe ende warics vroeder; In mochter u niet bat toe raden. Ende God onne u goeder staden Tontdeckene daer ghijs behoeft, Ende laet u scheiden ombedroeft Van hare, in weet wie si si." "Joncfrouwe," seit hi, "raedtdijt mi?" "Jaic, na minen besten rade." "Nu hebt dan selve mijn ghenade: Ghi sijt die ghene daer ane staet Mijn troest ende mijn toeverlaet, Mijn doot ende mijn leven. Ghine hadt mi selve raet ghegheven, In hadts niet ghewaghen dorren. Die troest van u dede mi porren Te segghene dat ghijt selve sijt, Die mi mach leiden doen den tijt Blidelijc of met rouwen. Ende om dat ic met ghere ontrouwen En wille varen jeghen u, Soe hebbic u die waerheit nu Ghesiet. Hoet mi te lande staet, Hoe danen wijs daer met mi gaet, In segt u om negheen versconen, Want ic en beghere u niet te honen." Pollexina scaemde hare Ende was sere in vare, Hoe si gheven mochte antworde Nader talen die si hoerde, Hare ere te behoudene met. Si sprac: "Here, bij mijnre wet, Mi es lief dat ghi wel vaert Hier ende waer ghi henen vaert. Soe ware mi lief, ghesciede u goet: Ghi sijt hovesch ende vroet, Wert coninc, edel ende rike, Goet ridder, scoone die ghelike. Dies wetic die waerheit wel, Hebdi in ernste ofte in spel Dese tale ane mi begonnen, Ic wille u emmer goets onnen, Soe wetic wel, soe doet mijn vader, Ende mijn broeders alle gader. Het goet recht, ghi dient hem Met meneghen ridder. Hoe ic ben Beraden van andwerde nu, En scedt niet, des biddic u, Te droevere noch te blidere van mi. Ic rade elken, soe wi hi si, Dat hi om een clein ongheval Niet te sere ontsien en sal, Noch om een goet gheval te hoeghe Hem verheffen, maer ghedoeghe Ghesinnechlike lief ende leet. Want en es niement die weet Wat hem gheschieden mach in sijn leven. Laet ons derre talen begheven Ende handelen eenre andre sake." Mettien lieten si die sprake. Tprieel van Troyen 5 Segher Diengotgaf vers 595 t/m 655 Die hoghe man mijn her Menfloers, Die te Troyen groet surcoers Brachte, eerdat ment besat - Darijs, diet sach, seecht dat, Dat hi ridders met hem brachte, Rike ende hoghe van gheslachte; Selve was hi goet van prise, Hovesch, melde in alder wise, Weert ridder ende wel bekint - Dese Menfloers hadde ghemint Langhe mijn der Hectors wijf, Soe datter menech Griec sijn lijf, Tusschen den here ende der stat, Omme verloes. Menfloers, hi sat Bi hare te sinen wille allene. Sine hadde gheweten groot no clene Sinen moet te voren. Doe seide hijt hare Blodelike ende met vare: "Vrouwe" seit hi, "ic ben Die u mint met goeder trouwen Sonder wanc boven alle vrouwen Die ic weet verre ochte bi! Dat en seggic niet bi di, Dat ic wane van uwer minnen Bliscap emmermeer ghewinnen, Want ghi hebt enen man, Den scoensten die noit lijf gewan, Den besten ende den vroemsten mede. Ic dade onwet ende dorperhede, Peinsdic iet om sinen toren; Neen ic, dat wet wel te voren. Maer ic hebt u bedi gheseet: Ghesciet mi lief ochte leet, Stervic, levic, bi mijnre wet, Scone vrouwe, dat ghijt wet Dat ic u minne." "Menfloers, nu laet Dese tale, dat es mijn raet, Ende het es oec wel ghedaen. Ghi doet mi een dinc verstaen Daer ic een twint niet af en weet Noch wille weten. Mi ware leet, Waert u in ernste. Ic hope, neent. Maer doch in welken dat ghijt meent, Ic wilt al verstaen te spele; Derre talen was te vele. Ic en wilre nemmeer hoeren, Maer des sijt alle sonder toren: Mier herten ende verdriet niet Dat u goet ende ere ghesciet." Dese tale bleef ende si te gaet. Dien drien viel stade, ende der minnen raet Heeft hem doen liden swaer oerdeel. Tprieel van Troyen 6 Segher Diengotgaf vers 656 t/m 788 Daer waren ridderen int prayeel, Andren dan dese, die uter maten Sere minden, ende si saten Elc bi der gherre die hi minde, Daer men die waerheit af bekinde, Hoet hem int therte van minnen stoet. In conste u niet ghemaken vroet, Al waert mi lief, van elken worde Dat deen daer van den andren hoerde. Doe spraken si onderlinghe daer, Onthier enter vespertijt was naer. Ecuba die coninghinne Sprac blidelike met soeten sinne: "Ghi heren, hets tijt dat wi gaen." Mettien es si op ghestaen Enden die ridderen die met hare quamen Stonden alle op ende namen Bi handen die joncfrouwen daer si saten. Hadde hem die coninghinne gelaten, Sine waren noch ghesceden niet, Maer doch dat si danen sciet, Ende dorste si daer niet langer bliven. Si was merkende boven alle wiven, Dies moestemese te meer vruchten. Daer was te schedene mensch suchten, Menech wincken, menech nopen. Die ghene die daer was in hopen Dat hi sijn lief soude ghewinnen, Hi gheloefde daer der minnen Emmer te diene sonder wanc. Die ghene vruchte de minne ende haer bedwanc Dien sijn lief de minne ontseide. Hi sprac ter minne ende seide: "Ic hebbe u ghedient dies lanc; In const noiet ghewinnen danc. Mochtic noch comen uut uwer strecken, Ghi sout wel lange na mi recken Eer ic weder quame daer in. Aen u en es gheen ghewin: Ghij pint hoe ghi mi moecht orlogen. In caens langer niet ghedoegen; Ic oet u op gheven leen. Ja welc el negheen Dan pine, verdriet ende aerbeit, Suchten, carmen, menech leet Hebbic van u te leene! Haddic ghehadt van u alleene Een cussen met enen goeden gelate, Ic dade onwet ende ommate, In diende u met mijnre cracht. Maer ghi quelt mi dach ende nacht; Wat wondre eest dat ic u hate? In diende niet Gode, en ware om bate; Twi soudic u dienen om niet? Ondanc hebbe diet mi riet Dat ic u ye wert onderdaen. Het ware mi te wensche vergaen. Dat was mijn herte ende niement el. Alsoe hulpe mi Gode, ic onste haer wel, Becochtse allene die mesdaet, Die ghene die mi gaf den raet; Het ware recht dat sijt becochte Allene, want si mi daer ane brochte. Maer en mach niet sijn alsoe: Esse seerech ochte omvroe, Heeft si gheluc oft ongheval, Ic moet haer hulpen draghen al, In canre jeghen niet ghestaen. Doch soe hebbic sere mesdaen Dat ics mire herten ondanc weet, Want al tvernoy ende al dat leet Dat mi die minne doet ghedoghen, Dat comt mi tierst van minen oghen. Over hem magic met rechte claghen. Doe si alders ierst die scoene saghen, Daden si mi peinsen om hare Ende dicke sijn in groten vare, In suchten, in carmen, in bedwanghe, Daer mi in staet te sine langhe, Ic en hebbe hulpe vander minnen, Die ic meer wane ghewinnen. Ic weet dat wel, hets goet recht Bedi ic hebber nu ende echt Dicke met talen op gheloopen Hets recht dat sijt mi doet becoopen, Sint dat sijt wel mach volbringhen, Want si heeft macht boven alle dingen, Beide moghentheit ende ghebodt. Ic hebbe ghevaren als een sot, Als een die sijn leet meeren woude. Ic wilde wel dat ict ontgoude, Die dompheit ende die dorperheide En al dat ic noch noit messeide, In dien dat ic hare vrienscap behilde. Waer oec dat sake dat si wilde Van mi beternesse ontfaen, Ic wilts in haren reade staen Van al dien dat si gheboede. Die biddic goeddinnen ende Gode, Dyanen ende Apoline, Hem allen in mijn hulpe te sine, Dat ic vinden moghe ghenade Op die voerwaerde of ic yet mesdade Jeghen die minne emmermeere, Dat si die mesdaet wrake sere, Dat al de werelt ontsaghe haer cracht. Ic weet wel, in hebbe niet de macht, Wilt si mi dooden ofte slaen, Dat ic hare niet en mach ontgaen. Maer ic wane, si sonde dade, Dade sijt ende ic haer ghenade bade. Sietse dat ic te live blive, Si es al troest van minen live, Ende si wille dat ic ghenese, Dat doet andre dinc dan dese Dat si manslacht vrucht te sine. Soe waric quite meneger pine, Menech vernoy ende aerbeit groet, Ochte mi de minne sloeghe doot. Twi biddic dan omme langhe leven? Ic hope, si sal mi gheven Daer ic langhe om hebbe ghedient. Ic weet wel, waric nu haer vrient, Ic soude haer dienen soe ghetrouwlike Dat si mi soude maken rike. Rike? Ja, biddic dan om scat? Mijn lief biddic hare ende badt. Ic ware die rijcste die nu leeft, Want al dat vrouwen name heeft, En es soe scoene niet, ic wane. Nu biddic der minnen ende mane Dat si mi corte mine quale; Si es diet macht volbringhen wale." Tprieel van Troyen 7 Segher Diengotgaf vers 789 t/m 926 Daer was verwandelt menege tale, Tes si quamen in die sale Daer si Prian ende sijn kindren vonden Die alle tenen rade stonden Ende spraken om dies si hadden te doene. Hector riep Menfloers ende Mennoene Ende een deel der hoechster te rade: "Ghi heren, wilde dat blive ghestade Die dinc die wi voer etene spraken Ende laten om neghene sake? Ghine segt hoet u int herte staet; Wi willen doen al usen raet." "Here," sprac die coninc Mennoen, "Wine mogher niet meer toe doen, Voer wi sien hoet paerlement vergaet. Des smorghens eer die sonne opgaet Was tusschen ons ende die Grieken genomen. Ic weet wel, daer sal Menelaus comen Ende een deel der hoechster van sinen lieden. Si selen ons vragen, wi bieden; Ic rade dat wise te vriende ontfaen In dat si doe soene ane vaen, Moghen wijt doen, behouden onser eren, Ende si moghen oec in dien keren Ende ons eyschen selke dinc - Bider trouwen die ic sculdic ben den coninc! - Si sal hem sijn onghereet. In segt bi di niet bi di en si mi leet Dat dit orloghe soe langhe duert: Maer ons stat es soe vaste gemuert Dat wise niet dorven ontsien te sere. Het ware lachter ende onnere Dat wi ane gingen selken soene Die ons niet eerlijc en ware te doene. En wille ons die gode helpen no scaden, Ende wi van binnen niet sijn verraden, Si moghen hier ligghen .m. jaer Eer si ons scade doen een haer. Twi souden wise te seer ontraden Ochte verre gaen in hare genaden? Si selen ons haer gedachte ontbinden, Ende wi selen ondervinden Wie meest den andren heeft mesdaen. Hier ane saelt al gader gaen: Es dat sake dat haer scade Meerre es dan onse, bi gemeinen rade, Hets recht dan dat hem ghebetert si; Ende hebbense meer mesdaen dan wi, Soe eest recht dat wi de soene ontfaen. Ende willen sijt hier aen niet laten gaen Ende si dorloghe soe ser begheren, Ic rade wel dat wi ons verweren, Soe hoe dat hier na vergaet. In alsoe vele alst nu staet Soe seggic - die wille, merct in quade -: Mine sach noit man te dien rade, Hier noch elre te ghere stede, Daer men lachterlec soendinc dede. Mi ware liever, bi mijnre wet, Dat men trocke deen let Vanden andren, dan wi daden Soendinc dat ons quame te scaden Of dat te lachteren ware bi mire scout. In wille niet hebben wenschen gewout, Ende ic alsoe langhe leven soude Alse Matusale die oude, Ochte als nie mensche dede Van alsoe groter outhede, Ende ic met met lachtere leide den tijt. Ic wille wel dat ghijs seker sijt: Ic hadde liever, ic segt u heren, Onlanghe te levene ende met eren Dan met lachtere langhe te leven. Ghi wet wel: ment vint bescreven Dat ere beter es dan gout." Daer was niemen, jonc no out, Hinne ne prisde dat hire toe seide. Hector sprac al sonder beide: "Her Mennoen, God lone u van desen rade. Wet oec wel, gheviels oec stade, Ende enech uwer vrient aen mi sochte Iet dat ics hem dancken mochte, Dat ic soude wel gherne doen." "Here," sprac die coninc Mennoen, "God lone u, ic ben seker ghenoech: Het ware onrecht ende onghevoech, Ghine dat doer mi ende ic doer u. Ghine dorster nemmeer toe segghen nu. Blijft wel, ic vare ter herberghen wert; Ghi oet sopperen eer ghi vaert", Her Mennoen sprac, "En mach niet wesen", Die coninc Pandaris sprak met desen, "Wine moghen nu niet langher letten, Wi moeten varen ende besetten Onse dinc na dien dat staet. Dies merghens voer dagheraet Sijt met uwen ghesellen ghereet. Ons en ware eerlec niet, God weet, Wine hadden onse dinc bat voersien." Doe namense orlof alle mettien Ende scieden vanden hove ghemenelike. Out ende ionc, aerm ende rike, Si voeren ter herbergen on taysierne Ende om hare dinc te visierne: Wat orssen, wat perde si willen gereiden, Wat riddren si willen met leiden, Wat seriant, garsoen, of wat cnapen. Die wilde, sopperen, die wilde, ginc slapen; Selc ginc te worptafel, selc ten scake, Elc pinde hem selven te sine te gemake. Mijn her Hector hadde allene Die sorghe groet en clene. Niet vele en sliep hi inder nacht: Hi peinsde om der Grieken cracht; Hem te verwerne was sijn gedachte. In wane niet, doer al sijn crachte, Hine was in meneger gedochte Hoe hi sijn erve verweren mochte. Hine was niet sonder gepeins in vare. Men segt, ende het es ware: En es man negheen die leeft, Die een pennewerde eren in heeft, Al ware sijn die werelt al, Hine moest sorghe, ende sal Waken alst es slapens tijt. Ic late Hector sijn, die strijt Ende selc orloghe hadde bestaen, Soe vreselijc ende soe ghedaen En sach te voren noch sint man, Alst wel sceen. Wat wondre waest dan Dat Hector in ghepeinse lach! Tierst dat die wechtere blies den dach, Dede hi sine ridders wecken Ende ontbloet dat hi wilde trecken Ten parlemente daert was genomen. Die tierst uut mochte comen, Hine beide des anders niet Doen Hector uuter salen sciet.