U JALIL IN KUXTAL Máximo Pool Salazar. Chen jump'el k'iine'tan in sebkunik in ximbal u tia'al in chukpachtik u lak juntul aj-ka' ansaj ku tal wey kajil morelose, ka tin wilaj juntul nojoch maak, tan u bisik juntul u chan yaalak wakax. Ka'aj manen tu yiknale', letie'j jo'op'u tsikbal. Ichil u tsikbalé' tu k'a'saj bix u kuxtal winik yetel ya'bkach ki'imak oolal bix u much'meyajaloob, yetel bix u ts'atantkoob u maalob kuxtal, chen' ba' ale' bejla'ke maa beyo'. Junjuntulale' u yil bix u mentik u tia'al u jook'lo taanil. Ku yaalik beya': ay chan xi'ipal, ka'ach uuche' le palaloobo' mina'an ka wu'uye u'k'atnuukik u t'ann u taataobi jun, bejlae' chen a'alten wa maa jaaji', le ken a kas a tolik u un'uku tii le tantankelen palaloobo' ba'ax ku mentikoobe' ku sutik u paachoobe ku binoob, u tia'al ma' u yu'ubikoob ba'ax ka wa'aliktio'ob. Chen kin tuukultike'jach ku yaj-ooltik le ba'ax ku tsikbaltiko', tumen cheen ka tin wile' jo'op'u yookol taan u yaalik ten beya' : le'ex a wilik beya', yanten juntul in paal tankelen, le ken in tsol u un uku tiee', baáx ku yaalik teene' ; le ba'alob ka wa'ako' taj uchbentakoob, bejlake yanal ba alob ku kínbesaa, ku tsóokole' ku jook'lo u bimbal ximbal, taitak u lubsken kan jok'ok. Le o'lale'jach yaj u ch'ijil winik, tumen tak chen juntul x-kaax kaa jok'ok alkabi ichil a wooke je'el u lubsiikeche', le mentik bejlae' tin menaj juntul chan wakax, le ka wilika', u tia'al u laak'inken tak le ke k'uchuk u k'uinil in kimil, tumen chen bey je'el u pajtal k-je'elelo'. Le chan wkax ka wilika, kex ba'alchee' jach uts u yu'ubik in t'anik, maa jel bix le x-la' balaloobo'. Leti' ku ts'ookol u yaalik tene', kaa tin wilaj u k'atmaan le aj-ka'ansaj tak in chukpachtike', jaalibe' ken, je'eli u yantal u laak' ba'al in biine'.