Sus mejores poesías. Cando penso que te fuches / Cuando pienso que te fuistes negra sombra que me asombras,/ negra sombra que me asombras ao pe dos meus cabezales/ al pie de mis cabezales vuelves haciéndome mofa./ vuelves haciéndome, mofa. * Cando maximo que és ida,/ Cuando imagino que te has ido no mesmo sol te me amostras, / en el mismo sol te muestras i eres a estrela que brila, / y eres la estrella que brilla i eres o vento que zoa. / y eres el viento que zumba. * Si cantan, és ti que cantas; / Si cantan, eres tú quién cantas; Si choran, és ti que choras, / si lloran, eres tú quien llora, i és o marmurio do río / y eres el murmullo del río i és a noite i és a aurora / y eres la noche y eres la aurora. * En todo estás e ti és todo, / En todo estás y tú eres todo, pra min i en min mesma moras, / para mí y en mí misma moras, nin me abandonarás nunca, / ni me abandonarás nunca sombra que siempre me asombras. / sombra que siempre me asombras. *************************************** DE FOLLAS NOVAS. ¡Follas novas!, risa dame / ¡Hojas nuevas!, me da risa ese nome que levás, / ese nombre que lleváis, cal si a unha moura ben moura, / cual si una negra bien negra, branca lle oíse chamar. / blanca le oyera llamar. * Non follas novas, ramallo / No hojas nuevas, ramo de toxos e silvas sós, / de aliagas y zarzas sois, hirtas, coma as miñas penas / yertas como mis penas feras, como a miña dor. / fieras como mi dolor. * Sin olido nin frescura, / Sin olor y sin lozanía, bravas magoás e ferís... / bravas dañáis y herís... ¡ Si na gándara brotades / ¡ Si en la gándara brotáis, cómo non serés así ! / cómo no vais a ser así ! * Ben sei que non hai nada / Bien sé que no hay nada novo en baixo do ceo, / nuevo bajo el cielo que antes outros pensaron / que antes otros pensaron as cousas que hora eu penso. / las cosas que ahora yo pienso. * E ben, ¿ para qué escribo ? / Y bien, ¿ para qué escribo ? E ben, porque así semos, / Y bien, porque así somos relox que reperimos / reloj que repetimos eternamente o mesmo. / eternamente lo mismo. * ¿ Qué pasa ao redor de min ? / ¿ Qué pasa a mi alrededor ? ¿ Qué me pasa que eu non sei ? / ¿ Qué me pasa que no sé ? Teño medo dunha cousa / tengo miedo de una cosa que vive e que non se ve. / que vive y no se ve. Teño miedo á desgracia traidora / Tengo miedo de la desgracia traidora que ven, e que nunca se sabe ónde ven. / que viene y nunca se sabe de dónde viene. * Tal coma as nubes / Como las nubes que leva o vento, / que lleva el viento i agora asombran, i agora alegran / y ahora oscurecen, y ahora alegran os espacios inmensos do ceo, / los espacios inmensos del cielo, así as ideas / así las ideas loucas que eu teño, / locas que tengo as imaxes de múltiples formas / las imágenes de múltiples formas de estrañas feituras, de cores incertos, / de extraña hechura, de colores inciertos, agora asombran / ahora oscurecen agora acraran / ahora aclaran, o fondo sin fondo do meu pensamento. / en el fondo sin fondo de mi pensamiento. * Diredes de estos versos, i é verdade, / Diréis que estos versos, y es verdad que tén estraña insólita armonía, / que tienen extraña insólita armonía, que neles as ideas brillan pálidas / que en ellos las ideas brillan pálidas cal errantes múxicas / cual chispas errantes que estalan por istantes / que estallan por instantes que desaperecen xiña, / que desaparecen en seguida que se asomellan á parruma incerta / que parecen la hojarasca incierta que voltexa no fondo das curtiñas, / que se agita al fondo de los huertos i ao susurro monótono dos pinos / y el susurro monótono de los pinos da beiramar bravía. / de la orilla mar bravía. * Eu diréivos tan só que os meus cantares / Os diré tan sólo que mis cantares así sán en confuso da alma miña, / salen así en confuso son de mi alma, como sai das profundas carballeiras, / como sale de los profundos robledales ao comenzar do día, / al comenzar el día, romor que non se sabe / rumor que no se sabe si é rebuldar das brisas, / si es retozar de brisas, sin son beixos das frores, / sin son besos de las flores, si agrestes, misteriosas armonías / si agrestes, misteriosas armonías que neste mundo triste / que en este mundo triste o camiño do ceo buscan perdidas./ el camino del cielo buscan perdidas. * Algún din ¡ miña terra ! / Algunos dicen ¡mi tierra! Din outros, ¡ meu cariño ! / Otros dicen ¡ mi cariño ! I éste, ¡ miñas lembranzas ! / Y éste, ¡ mis recuerdos ! I aquél, ¡ ou, meus amigos ! / Y aquél, ¡ mis amigos ! Todos sospiran, todos, / todos suspiran, todos por algún ben perdido. / por algún bien perdido. Eu só non digo nada, / Sólo yo no digo nada, eu só nunca sospiro / sólo yo nunca suspiro que o meu corpo de terra / que mi cuerpo de tierra i o meu cansado esprito, / y mi cansado espíritu, a dondequer que eu vaia / dondequiera que yo vaya, van conmigo. / van conmigo. * Unha vez tiven un cravo / Una vez tuve un clavo cravado no corazón, / clavado en el corazón, i eu non me acordo xa si era aquel cravo / y no recuerdo ya si era aquel clavo de ouro, de ferro ou de amor. / de oro, de hierro o de amor. Soio sei que me fixo un mal tan fondo, / Sólo sé que me hizo un mal tan hondo, que tanto me atormentóu, / que tanto me atormentó, que eu día e noite sin cesar choraba / que yo día y noche sin cesar lloraba cal choróu Madalena na Pasión. / cual lloró Magdalena en la Pasión. 'Senhor, que todos o podedes / ' Señor, que todo lo puedes -pedínlle unha vez a Dios- / le pedí una vez a Dios-, dáime valor para arrincar dun golpe / dáme valor para arrancar de un golpe cravo de tal condición.' / clavo de tal condición.' E doumo Dios, arrinquéino, / Y me lo dió Dios, y lo arranqué, mais... ¿ quén pensara ? ... Despois / pero... ¿Quién lo iba a pensar ? xa non sentín máis tormentos / ya no sentí más tormentos nin soupen qué era delor; / ni supe que era dolor; soupen só que non sei qué me faltaba / supe sólo que no sé que me faltaba en donde o cravo faltóu, / donde el clavo me faltó, e seica..., seica tiven soidades / y sé que..., sé que tuve añoranza daquela pena... ¡ Bon Dios ! / de aquella pena... ¡ Buen Dios ! Este barro mortal que envolve o esprito / Este barro mortal que envuelve al espíritu ¡ quén o entenderá, Señor !... / ¡ quién lo entenderá, Señor !... * Cando ún é moi dichoso, moi dichoso, / Cuando uno es muy dichoso, muy dichoso, ¡incompresible arcano !, / ¡incomprensible arcano!, cáxeque-no é mentira aunque o parezca- / casi-no es mentira aunque lo parezca- lle a ún pesa do ser tanto. / le pesa a uno serlo tanto. * Que no fondo ben fondo das entrañas / Que el fondo bien fondo de las entrañas hai un deserto páramo / hay un desierto páramo que non se enche con risas nin contentos, / que no se llena con risas ni contentos, senón con froitos de delor amargos. / sino con frutos de dolor amargos. * Pero cando ún te penas / pero cuando uno tiene penas i é en verdá desdichado / y es en verdad desdichado, oco no atopa no ferido peito / hueco no encuentra en el herido pecho por que a dor, ¡ enche tanto! / porque el dolor ¡llena tanto! * Tan abonda é a desgracia nos seus dones, / Tan generosa es la desgracia en sus dones, que os verte. ¡ Dios lo pague !, aos rezagados. / que los vierte, ¡ Dios se lo pague ! a manos llenas. Hastra que o os recibe / Hasta que el que os recibe ¡ai!, reventa de farto. / ¡ay!, revienta de harto. * Hoxe ou mañán, ¿ quén pode decir cándo ? / Hoy o mañana, ¿ quién puede decir cuando ? Pero quisáis moi logo / Pero quizá muy pronto viránme a despertar, i en vez de un vivo / me vendrán a despertar, y en vez de un vivo atoparán un morto. / encontrarán un muerto. * Ao rededor de min levantaránse / A mi alrededor se alzarán xemidos dolorosos, / gemidos dolorosos, aies de angustia, choros dos meus filos, / ayes de angustias, llantos de mis hijos, dos meus filliños orfos. / de mis hijitos huérfanos. * I eu, sin calor, sin movemento, fría, / Y yo, sin calor, sin movimiento, fría, muda, insensibre a todo, / muda, insensible a todo, así estaréi cal me deixare a morte / así estaré como me deje la muerte ao helarme co seu sopro. / a helarme con su soplo. * E para sempre ¡ adiós canto eu quería ! / Y para siempre ¡adiós cuanto quería! ¡Qué terrible abandono! /¡Qué terrible abandono! Antre cantos sarcasmos / Entre cuantos sarcasmos hai, ha de haber i houbo, / hay, ha de haber y hubo, non vi ningún que abata máis aos vivos / no vi ninguno que abrume más a los vivos que o da humilde quietú dun corpo morto. / que la humilde quietud de un cuerpo muerto. ****************************************************** VANIDADE /VANIDAD Algúns ricos entérranse ao probe / Algunos ricos se entierran a lo pobre e algúns probes ao grande se enterran, / y algunos pobres a lo grande se entierran, todos para distinguirse, / todos para distinguirse, i hastra ao morrer ter fachenda. / y hasta el morir mostrar soberbia. ¡Vanidá, cánto vals antre os homes, / Vanidad, cúanto vales entre los hombres, que hastra as portas da morte penetras ! / que hasta en las puertas de la muerte penetras! Mais desque cán no burato, / Pero como perro en su agujero, todos iguales se quedan; / todos iguales se quedan; i o polvo ao polvo se torna / y el polvo al polvo se vuelve i onda os vivos, a soberba. / y junto a los vivos, la soberbia. * Agora cabelos negros, / Ahora cabellos negros, máis tarde cabelos brancos; / más tarde cabellos blancos; agora dentes de prata, / ahora dientes de plata, mañán chavellos querbados; / mañana dientes quebrados; hoxe fazulas de rosas, / hoy mejillas de rosas, mañán de coiro enrugado. / mañana de cuerpo enrugado. ¡Morte negra, morte negra, / ¡ Muerte negra, muerte negra, cura de dóres i engaños !: / cura de dolores y engaños ! ¿ por qué non matalas mozas / ¿ por qué no matas a las mozas antes que as maten os anos ? / antes de que las maten los años ?