The Colloquy between Fintan and the Hawk of Achill Author: [unknown] Fintan 1] Arsaidh sin, a eoúin Accla 2] innis dúinn adbur t' echtra 3] atá accam co séghda 4] h' accallam a hénbérla In t-én 5] Gé thusu nochu n-óg ort 6] is fada ó do cháel do chorp 7] i n-Dún Tulchu fa ticc muir 8] a Finntain, a fir eóluigh ----- p.25 Fintan 9] Mó iss ínganta mo beth beó 10] táinic ar mo chraidhe ceó 11] cumha Rois Gredha 'gum roinn 12] mó rom-chráidh aidhedh Illainn 13] A eóin a h-Accuill na b-fían 14] atú ar tí t'faicsina ríam 15] arnat faiccsin abair rinn 16] ca cúis fa n-adhrai d' Accaill In t-én 17] Soillsi a h-aeóir caoimi a cúan 18] tess a fidbaidhe nach fúar 19] torthaighe a sealg sáire a sreab 20] ocus úaignighe a hinber 21] A Finntain ní rabu ríam 22] áen-adhaigh i n-Accaill tíar 23] nach fuighinn mo sáith lem threóir 24] d' íascc iss d' fíaduch is d' oisfeóil 25] A micc Bóchra in bérla báin 26] ó ráinic ar chóir chomhráidh 27] ar grádh Íssu innis dam 28] do thaidhecht is do sáeghal Fintan 29] Mo sáeghul roimh dhílinn duib 30] cúig bliadhna déc do bliadhnuib 31] tug Día tar éis dílinn damh 32] cúig cét cúig míli bliadhan 33] Fúarus-sa tuilliudh a eóin 34] adhbar damh beth am senóir 35] deich cét bliadhan damh mar sain 36] adhbhur dom áeis beith arsaidh. Ars. 37] A h-seabuicc a h-Accuill úair 38] ber-si bennachtain is búaidh 39] ón lo ro ghenis a h-uigh 40] abair nuimhir do h-sáeghuil ----- p.26 In t-én 41] Inann sáeghal damh is duid 42] a Finntain mheic Bóchra buicc 43] cert-inann ré ní fáth fill 44] inann degháes iar ndílind. 45] A Finntain mheic Bóchra báin 46] os tussa in fili 'san fáidh 47] innis dúinn gan chairde anuis 48] na h-uilc is aidhble fúaruis Fintan 49] Díth Illuinn aidhedh mo mhacc 50] bás Cesra co n-gili glacc 51] mó rom-chráidh ó sin immach 52] m' adhaigh ar Ess Rúaidh rónach 53] Ar ndíth Ladra is Bethadh binn 54] ar n-dubhdortadh don dílinn 55] rom-chuir in Coimdhe dom chrádh 56] h-i richt égne ar gach n-úarán 57] Fa gairit limm beth ar Bóinn 58] ar toidhecht dom dar muir móir 59] ar Búais ar Banna ar Bru duinn 60] ar Succu ar Súir ar Sinainn 61] Ar Sláine is ar Life thoir 62] ar Maigh 's ar Ethne findgloin 63] ar Múaidh ar Modhuirn ar Muir 64] ar Soláin ar Láigh ar Leamhuin ----- p.27 65] Ar Sinuinn ar Dáeil 's ar Duibh 66] ar Sligech 's ar sruth Munuidh 67] gu ticcinn gan lén ille 68] go hess inbir na hÉrne 69] Adhaigh dhamh ar in tuinn túaidh 70] ocus mé ar Ess rónach Rúaidh 71] ní fúarus adhaigh mar sain 72] ó thús co deiredh domain 73] Nír fétus anadh fon ess 74] berim léim nirb é mo les 75] ticc in t-aighredh mur ghlain n-guirmm 76] etromm is Ess meic Modhuirn 77] Tic préchán a h-Accuill úair 78] ós cionn inbir Essa Rúaidh 79] ní biu 'ca chelt cidh fáth rúin 80] do fúadhaigh leis mo lethsúil 81] Goll Essa Rúaid do lean dím 82] ón adhaigh-sin borb a brígh 83] atú gan mo tsúil ó h-soín 84] nem-ingnadh dúinn beith arsaid. Ars. In t-én 85] Is misi do sluig do súil 86] a Fintain in aicnidh úir 87] is mé in seabac líath co ladh 88] bís a coim Accla m' óenar Fintan 89] Massa thusa sin gidh sáeb 90] d' fácbuis mé co cíamair cáech 91] atá i ndliged 's a n-dúla 92] ícc rimm éruicc m' énsúla ----- p.28 In t-én 93] Éraicc bec do-béruinn duit 94] a Finntain mheic Bóchra buig 95] in áe-nsúil-sin h-it chinn chrín 96] prap do sluigfinn am óenmír Fintan 97] Searb a cana a mir-eóin móir 98] binne cach fethim co fóill 99] do-ghén-su osa mé is míne 100] comrádh ar mo choimdíne 101] Cúig cét bliadhan dam-sa am gholl 102] am égni tháeib-leaphur thromm 103] ar lochaib ar aibnib sain 104] ar gach muir saidhbir sruth-ghlain 105] Cóeca bliadhan mé amm ilar 106] tercc éun do dénad minadh, 107] iss cét bliadhan damh fa muirn 108] am séghdha h-seabaic h-súl-ghuirm 109] Gur mithidh le rígh n-gréne 110] mo chur am richt budhéine 111] ca fuighinn ní bud fiú sain 112] acht cé tú indiu co harsaidh. Ars. 113] Ó ré Sláinghe mheic Dhela 114] cét-rígh Fódla fúair fledha 115] co linn Láeghuiri mheic Néill 116] co toidhecht Phátruic phenn-réidh 117] Is mé fa hairdbrethim binn 118] da gach rígh dar' ghab h-Érinn 119] mé do roinn gach crích co cain 120] accu gan fích gan fogail ----- p.29 121] Trí chét bliadhan gan temeal 122] óigi m' áisse fa dheriuth 123] re linn mo dalta gan táir 124] Illainn sgíamaigh mheic Sgannláin 125] Gan temheal choidhchi ar mo chuirm 126] nír sgar mo macrad ré muirn 127] cách aca n-díl riam a m-brugh 128] gan chrínadh criadh ná chomluth 129] Beg co bás Illainn gach ní 130] min gach díth gur cláechlódh lí 131] crín anocht mo chalann chain 132] fír a canam, cid arsaid. Ars. 133] A eóin, is arsaidh do chlúmh 134] ó dho léiges rit mo rún 135] inniss dúinni tré rechtaibh 136] blogh ale dott imthechtaib In t-én 137] Atá accom duit uile 138] a mheic Bóchra barr-buidhe 139] fiss gach catha cenn a ceand 140] da tucodh i n-iath Hérenn 141] A cath Muighi Turith thiar 142] h-i Cunga nír chlódh mo chiall 143] do bídh a mheic ger mhór in ail 144] fuil do chlainne fam chrobaib 145] Ann torchair do dá mac dég 146] 'ga faigsin adhbul in béd 147] do chognus da gach géig úir 148] lám nó leth=choss nó leth- súil ----- p.30 149] Do-chúadhus turus budh sía 150] assin Chunga nertmur níadh 151] i n-deguidh Eochaidh mic Eircc 152] co Tráigh n-Eóthuili n-oirdheircc 153] Tar éis uisci d' ól don rígh 154] turus nachar búadach brígh 155] do chomthuit issin chath chrúaid 156] iss clann Nemidh co nert-búaidh 157] Ar n-inntódh chum in chatha 158] doconncus ní réim ratha 159] ó Chunga co Sruthair sair 160] lán do chorpaib 'na cossair 161] Ar n-dul damh a mescc ind áir 162] do-chím dom leth-táeib an láim 163] fainne don derg-ór mar fuil 164] fa gach énmér da méraib 165] A l-láechdacht fa lór a mét 166] iss mairg dar gerradh in ghég 167] a cáeimhe 's a fad 's a fedh 168] derge ocus áille a h-ingean 169] Muinchille sreabnaidhe sróill 170] is muinchille inair óir 171] do bí uimpi ar a muin-sin 172] fedh na láime don lúirig 173] Tógbaim hí 's nírb fann in treóir 174] in lám itir fuil is feóil 175] berim lim fa h-anba in fedh 176] go Druim Ibair na n-inber 177] Lám Núadhat do fúarus ann 178] airdrígh Thúaithe Dé Danann, 179] secht m-bliadhna di a n-adhba m' én 180] ac sin a Fintain ursgél ----- p.31 181] Do-gheib muicith Núadhat náir 182] beriss co Carnn Lámha in láimh 183] is trithe do thuitsit tair. 184] Miach is Oirmedh gérb easbaid 185] Deich mbliadhna fichet ro fess 186] ó chath Muighe Tuired thess 187] co cath Muighe Tuirith thúaid 188] ar' thuit Balur in mór-slúaigh 189] Ar n-díth Fomóruch in áigh 190] uch rob í in t-sáimrighe sáim 191] gan chreich gan ghalur gan ghuin 192] gan fúath gan feall gan fingail 193] Ó Muigh Cétni itir dá choill 194] gu Céis cráeb-thorthuigh Coruinn 195] dob imda grecho gábaidh 196] ó armmuib in Illdhánaigh 197] A n-diaidh meicc Ethne na n-armm 198] fa h-imda brain-éun iss badhb 199] do bo mana crimb chnáma 200] táeph re Lugh na láech-lámha 201] Nochu n-facco missi riam 202] thair ná thúaidh ná thess ná thiar 203] 's nochu chúala láech mar Lugh 204] ón laithiu ro ghein Ádhumh 205] Fada lim-so la toghu 206] mór in sgéul glacc na gonu 207] a h-aithle mic Guill dá ghuin 208] atát na fuinn gu harsaidh. Ars. Fintan 209] Is mór m'fala rit ann sin 210] a eóin a h-innsi in fiadaig 211] crimm corp mo chlainne nár thaiss 212] leth mo ruiscc ríghdo rinn-glaiss ----- p.32 213] Budh hé h'ícc'sa ngním nách gar 214] mádh táesca dhuit iná dham 215] mana biad fo thalmain thinn 216] soimmled do chuirp gan choicill In t-én 217] Inniss a úa Láimfiach láin 218] ar do bhréthir ar do bháigh 219] imthúsa Míledh don muigh 220] is a chlainne 'na dheghuidh. Fintan 221] Trícha mac ocus dá mac 222] ac Mílid co n-gile n-glacc 223] ní ráinic díb demin linn 224] acht óenseiser co h-Éirinn 225] Ar tocht a h-Espáin in áigh 226] ochtur derbráithrech don dháim 227] do báidedh h-Ír is Dunn dil 228] ar muir úathmuir ilpíastaigh 229] Do thuccsat cath Tailltin tall 230] maróen is Túatha Dé Dhanann 231] 'ar n-díth clainni Cermuit crúaidh 232] le clannuib Míled mong-rúaid 233] Do roinnsit Banbha gan brón 234] Émer ocus Érimón 235] co tánaic úabur a m-ban 236] bliadhain gan chreich gan chogadh 237] Do ráidh ben Éirimóin na cath 238] mun budh le druimm cáein Cesrach 239] Druimm Bethi Druim b-Fingin finn 240] nach biath áen-oidhchi i n-Érinn ----- p.33 241] Ainm dílis gacha druimmni 242] budh búan am chridhe a chuimni 243] Tír Maine is Cnoc Medha mór 244] is Cenn Mara gan cláechlódh 245] Torchuir Émear anba in fer 246] le h-Érimón mac Míled 247] fúair a Túaith Ghéisil a ghuin 248] 'sa maitin ar Muigh Smerthuin 249] Ó Éremón anba in rath 250] co Conuing meann m-boc-foclach 251] do bí Ére 'na tuinn técht 252] gan olcc gan feall gan ainécht 253] Do bámar lá hi Temraig thoir 254] re tóeb Echach tind tolccoigh 255] a Múr Tea i n-aitreb thair 256] rissi n-abur tra Temair 257] Glúaisis Conuing a Temraigh 258] ocus a slúaigh 'na lenmain 259] co h-áenuch Dromma Léith láin 260] maithi Midhe 'na mhór-dháil 261] Mar do bhámar i n-Druimm Léith 262] slúaigh Innsi Fáil fir nár tréith 263] co facamar in fer mór 264] cucuinn ag techt 'nar tinól 265] Beirt ghlé-gheal mun gillu mór 266] sí arna h-úaim ule d' ór 267] do faluigh oirn in gréin n-glain 268] a sgáile ac tocht co Temraigh 269] Cráeb thoruidh i l-láim in láeich 270] maith a boludh glan re gáeith 271] do bí ar in cráeib-sin chena 272] cnái ublu ocus áirnedha 273] Dergbuidhe nán t-ór a folt 274] gile ná cubur a chorp 275] iss h-é iss áille at-chonnucc ann 276] da táinicc i n-íath h-Éreann ----- p.34 277] Suidhiss accuinn amra in rádh 278] ticcmait ule da ghnúis grádh 279] laphruiss re Conaing na cath 280] assin bérla glan ghrécach 281] Cé thussa a láeich iss lór mét 282] laphrus bérla na fer n-Grécc 283] inniss dúinn co fír a bus 284] ca tír a fuil t' urradhus 285] Is missi Tréfuilngidh trén 286] a airdrígh nime na néll 287] iss ass tánagus anair 288] a parrthus a purt Ádhaimh 289] Uidhe is faite ná sin síar 290] nochon tairinn go gnáth-ghrían 291] nochon fuil feronn ná fód 292] táeb thíar do Dún Mo Cháemóg 293] Do siublus-sa in cruinne 294] ó tháeb leabhar gach thuinne 295] nochur fácbus treab ná tonn 296] acht in tír si gan todholl 297] Don doman iss tairsech tair 298] parrthus port chlainne hÁdhaim 299] tairrsech talman tíar ón tuinn 300] Iniss Glúair baile Brénuinn 301] Do ráidh Conuing fa rádh gann 302] nochon fétfamaeis t' fulang 303] ar romét do sátha thair 304] a Thréfuilngid trén-foclaig 305] Do ráidh Tréfuilngid na tráth 306] ni beg limm do biadh gu bráth 307] balad mo chráibi cáimhe 308] gach n-énlá 's gach n-énaidhche ----- p.35 309] An chráeb-so at-chíthi im láim 310] sásadh d'feruib h-í 's do mnáib 311] fóirid a búadha gin ghus 312] fúacht iss íta iss occurus 313] Da caithea iss t' agaid fathúaid 314] torad in chraind-si fo búaidh 315] in t-arracht ghlacus h-í de 316] téit a n-óicce assa h-aithle 317] Da caithea iss t' agaid budess 318] torad in chrainn-si fo mess 319] ní h-egail duit galar drenn 320] i céin mairius in draigheann 321] Trí lá dó hi Temraig na trét 322] a comrádh bind nocho brég 323] co táinic slúagh finn fuinidh 324] hi n-óen-fecht da innsaighidh 325] Ceilibhraiss d' feruibh Fódla 326] glúaissis na réim rochródha 327] fágbais don chráib nar tír thall 328] cnú is áirne is uball 329] Meissi do thóguib in mess 330] iss do chuiris é rem chress 331] noco tairnicc limm a chur 332] nochon fúair nech mo báeghul 333] Cuirim-si na trí toraidh 334] táinic chucuind d' ar cobair 335] Eó Rossa cráeb Mughna móir 336] bile Tortan in trom-slóigh 337] Ac sin duit a h-sebuic h-suairc 338] sgél bec comuinn ar do chúairt 339] ar in máil-finn n-gel-bláith n- glain 340] mun senráith áibinn arsaidh. Ars. In t-én ----- p.36 341] A Finntoin mic Bóchna báin 342] ber-si bennachtain co m-báigh 343] gacha fúarus dod sáeire 344] budh sgél do chinn chummaéine 345] A n-aimsir Chonchobair chaéim 346] fa mór m' allud ocus m' aéib 347] ac sibul chnocc ocus glenn 348] fam rí ar énlaith Érenn 349] Ar tháibleóir Trágha Bale 350] tarrla m' úid ocus m' aire 351] fer cúarta gacha cúaine 352] Cúchulainn na Cráebrúaide 353] An úair do thuit 'sa mebail 354] Cú Rúi rí Clainne Deghuidh 355] do chaithius mo sáith da fuil 356] arna thuitimm 'san imghuin 357] An úair do thuit Garb mac Sdairn 358] leisin Choin do bíathad baidhb 359] dá súil in Grégaig co n- gnái 360] do chaithius a tús degh-lái 361] Menicc fúarus feóil is faidhb 362] ó Náissi fa nimnech airmm 363] nír chaithius a feóil ná a fuil 364] ar a feabus a n-imghuin 365] Tarrla chucum-sa cenn Cet 366] tar éis a ghona 's a ghlecc 367] do bud grimm dásachtach dhamh 368] tarmmuirt a súil mo thachtadh 369] Do chaithius fa h-anba a mét 370] corpán Monodhair meic Cécht 371] fúarus mór corp druimm ar dhruimm 372] ó láim choscuraig Chonuill ----- p.37 373] Ó deabuigh nocha dechuith 374] in gcén ro búi 'na bethaid 375] do bídh na h-aibni lán d' fuil 376] ón Chúlglaiss Chonaill Chernaig 377] Fa hé in mílid 'sa mét móir 378] Fergus roghasta mac Róigh 379] fer comlainn cét crúaid a ghal 380] ó faghuinn feóil is fulrad 381] Fa mana glíadh iss gábaidh 382] a n-diaigh in t-slúaigh ar Tánuidh 383] lór a déne 's a demne 384] breisslech Muighe Murthemne 385] Tar éis ar marb Cú na cles. 386] nír sguir gur cirrbad a chnes 387] do bí a agaid lán da fuil 388] 's a dhruimm re cairthe in chumpuir 389] Tánac ós cinn in churad 390] ocus a drech ar n-dubad 391] d' ithi a súla nír thoisc áigh 392] crumaim mo chend 'sa chongháir 393] Mothaighis mé ar a agaid 394] tógbais súas in láim lagaig 395] cuiris a chletín curad 396] trem cholainn don chéttulad 397] Berim-si eteall angbaid 398] co h-Inis Géidh dar glennmuir 399] tairrngim assamm borb an brígh 400] crann crúaid-righin in chletín 401] Anaidh am cholainn in cenn 402] mo chraidhe do chráidh go tend 403] co slán ní fuilimm ó h-soin 404] 's ní cheilim ótú arsaid. Arsaid sin. ----- p.38 405] Mé do marb mór na sgéla 406] óenchorr do bí ar Muigh Léna 407] ocus ilar Droma Bricc 408] do thuit lim 'san áth oirdirc 409] Mé do marb súaircc in sére 410] énchorr Innsi guirm Géidhe 411] iss mé do choguin fam chír 412] dá én lán-méthi Léithín 413] Is mé do marb ríghda in rúaig 414] Dubchosach seng Slébe Fúait 415] lon Droma Seghsa na sreb 416] fúair bás i crobaib m' ingean 417] Re linn Logha láech gan lén 418] do-berinn co hadhba m' én 419] am chrobaib síar gan sínedh 420] cuirp curadh nó cathmíledh 421] I ré Iúghaine co m-búaid 422] dam-sa ro budh croib-nert crúaid 423] tar gach gort is tar gach n-glinn 424] torc na bliadna do-berinn 425] Re linn Chuinn Chétchathaig cháim 426] fa mór m' allud ocus m' áib 427] do-berinn lim a cíana 428] báethán lúath na leth-bliadna 429] I n-aimsir Chormaic meic Airt 430] dam-sa fa feidm fuillmech failc 431] do thógbuinn in muc nó in banb 432] co h-eturuhasach aggarb 433] Do sírinn Midhe co l-lí 434] resiu do-chúaid sair Dathí 435] da gach táib do Themraig tair 436] i l-lenmuin in láeigh allaidh ----- p.39 437] Ar n-arrsugud dhamh 'na dhiaigh 438] fúarus gábud ocus gliaid 439] do bí mire a cuirr chíamair 440] i n-aimsir Néill Nóigíallaig 441] A reimes Diarmata duinn 442] meic Fergusa meic Cherbuill 443] do-nínn scíth fa chorp in luin 444] fo thrí ocus fo chethuir 445] D' éis gach gnímraid ar gach gort 446] 'sa fúarus d' ág ocus d' olc 447] is uime tánac anair 448] re h-aghaidh h' ongtha a Fintain 449] Ac sút misi ac imthecht úait 450] a Fintain co h-Accaill úair 451] sír-si lóghadh ar Dia damh 452] amárach ticc mo h-saeghal Fintan 453] Ná bíth uaman ort a eóin 454] ammárach bud maith do threóir 455] biaid th' anum ar neam na néll 456] dochan aingel mar ursgél 457] Rachaid misi a n-dáil éga 458] isin laithi chóir chétna 459] is mé Fintan fial rus-fail 460] tar éis na fían co h-arsaid. Arsaid sin. 461] Creidim do Chríst nocha chél 462] do airdrígh nimi na néll 463] triath nembras na fód rod-fail 464] dhealbus gach óg 'gach arsaid. Arsaid sin.