Chronicon Scotorum

Author: [unknown]

p.2

{MS folio 164ra(234a)}Incipit Cronicum Scotorum .i. tinnsgantur Croinic na
Scot andso.

Tuig, a lécchtóir, fa adhbar áiridhe, et go follus do secna eimealtais,
gurab edh as áil linn tagha et tráctad athcumair do denum ar airisin na
Scot amain san coipse, ag fagbháil listacda na leapur airisin amuigh,
conidh aire sin iarrammaid oirbsi gan ar n-increachadh trid uair
d'fedamamar gurab adhbal an t-easnamh he.

Prima Mundi aetas continet annos iuxta Ebreos M.dclui. iuxta uero .lxx.
interpretes .ii. millia, ccxlii, quae tota periit in diluuio sicut
infantiam mergere solet obliuio; x. generationes. Ag so mar ader an
Gaoideal nuimir na haosa so;

rann
1. It se bliadna .l.
Se ced, cruth do rimhim,
Míle mor an airmim
Ó Adham go dilinn.

Kl u. f. l. x. im.lxcix. anno mundi. A.M. 1599 In hoc anno uenit félia
alicuius de Grecis ad Hiberniam cui nomen erat Heru no Berba no Cesair et
.l. filiae et iii uiri cum ea. Ladhra gubernator eorum fuit qui {MS folio
164rb(234b)}primus in Hibernia tumulatus est. Hoc non narrant antiquari
Scotorum.

-----

p.4

Secunda aetas mundi incipit quae continet annos .ccxcii. iuxta uero Ebreos
ut poeta ait:—

rann
1. O dilinn go h-Abram
Hi genair iar sedaib
Da bliadain bailc toacht
Noact ar dib cedoib;

Iuxta uero interpretes .dccccxl..

Kl. Anno mundi im dccclix. A.M.1859 Dec mbliadna iar sin co disgaoiledh an
tuir. ix. mbliadna iar sin go Fenius. Hoc anno Feneos compossuit berla na
n-Gaoidel a lxx.ii. linguis & post dedit Gaoideal filio Agnomin, .i. .x.
anno post distructionem turris Nemroth.

Tertia aetas incipit quae continet annos dccccxlii. et incipit a natiuitate
Abram ut dixit poeta:

-----

p.4

rann
1. O{n} gen sin gan ghábadh
Go Dauid in flaith fedil
Cethracha do bliadhnaib,
Naoi ced gan indemin.

Anno .lx. aetatis Abrahami Parrtalon in Hiberniam uenit. As e an Parrtalon
so cedrogab Erinn iar {MS folio 164va(235a)} ndilinn a Cetsomain .xiiii.
for Mairt octtur a lin .i. cethrar fer et cetrur ban. Ro forbrissit iarum
go rapattur .l. ar cetre mile fer & mile ban.

Cethre maige a n-Erinn ro reididhtea le Parrtalón .i. Mag Tuired {no
n-Edara} la Connachtaibh et Mag Sere la Connachtaibh & Mag nIta la Laignibh
& Magh Latrainn la Dal Araidhe & Lecmagh la H. Mc Uais eter Bir et Camus.

Sect mbliadna iar ngabail Erenn do Parrtalon co ndearbailt an ced fer da
muintir .i. Fea a ainm; as ann ro hadhnacht a Muigh Fea conidh uaidh ro
hainmniccedh.

Sect lochmadmanna fo thír a fflaithius Parrthalóin .i. Loc Mescu et Loch
Decet, Loch Laiglinne, Loch Rudraidhe, Loch Ectra & Murtola Brena.

Tri bliadna iar cedna cath ro bris Parrtalon for Fomorchaibh .i. demna iar
ffír a ndealbaibh daoinedh a slemnaibh Maige Itha .i. fir co n-áonlamaibh
et go áoncosaibh.

An bliadain do tanastur adbath Slanga an cetramhadh airech Erenn goro
adhnacht la Parrtalón a Sleb Slanga conidh uaidh ainmnighter an sliabh.

An bliadain iar n-ég Slanga tomaidm Locha Laighlinne et mors eius unde
prius nominatur. As eiside an cetramadh aire Erenn. Og claidhe {MS folio
164vb(235b)}a ferta ro meabaidh an loch et tomaidm Locha Ectra etir Sliab
Modurn & Sliabh Fúaid. Fiche bliadna iarum tomaidm Locha Rudraighe la
hUlltaibh.

Isin bliadain cedna Murtola mBréna tar tir conid é an sectmad loch; ar ní
tairnic Parrtalón a n-Erinn ar a cenn acht tri locha et .x. n-aibne .i. Loc
Luimnigh & Loch Fordremuin og Sliabh Mis la Mumain & Finnloc Irrais H.
Ffiacrach. Ite imorro na .x. n-aibne.i. Buas eidir Dál nAraidhe et Dal
Ríada & Ruirtech abh Liffe et Berba Laigen et Laoi le Mumain & Samaoir eter
H. Ffiacrach, Modurn eder Cinel Conaill & Cinel nEogain & Finn etBanna a
n-Ulltaibh, Muaidh & Sliccech la Connachtoib.

Cethra bliadhna iar ttomaidm Brena bas Parrtalóin. A senMaigh Ealta ro
hadhnocht. As aire imorro asperar senMagh desiom ar nír genur fiodh ann
riam. Da bliadain ar .ccccc. no .cccc. ut Eochaidh cecinit ro baoi muinter
Parrtaloin a n-Erinn. Cedna duinibadh tánig a

-----

p.6

n-Erinn iar ndilinn .i. tamh muintire Parrthalóin; dosforbairt dia Luain i
Kl. Mai & forcennsat gusan Domnach dodánustur. As don duinibádh sin
muintire Parrtalóin adberur {MS folio 165ra(236a)} tamlecda fer n-Erenn.

.xxx. bliadan iar b-Parrtalón d'Erinn ag fás go ttanig Nimhedh mac
Adhnomain .uu. a n-Inber Sgene. Gabais Erinn iar sin amail indister a
nGapaloibh Éirenn.

Kl. Anno mundi iim ccc.lu. A.M.2355 Hoc tempore rogapsat Fir Bolg Erinn sed
non hoc probandum est.

Kl. Anno mundi iim cccxc A.M.2390. Isan aimsirsi rogabsat Tuatha de Danann
for Feraib Bolg .i. Dealbaoth Bress, an Dagda, Nuadha, ogass Ogmha &
reliqui.

Kl. Anno mundi iim ccccc xliiii. A.M.2544 Néll mac Fenios in Aegiptum uenit
peritus multarum linguarum.

[Adcós úaim dhuiu, a legnicch, nach fo lim saotur an tslecda so do
graiffnedh orum, conadh airi sin ailim oirbsi tre férchoigle gan mh'ingrim
tríd, madh tuigter lip cred fodera inn amlaidh, ór as demin nach iad clánn
Fhirbhisigh as cintach.]

{MS folio 165rb(236b)}

Kl. Tocomla dano Milid meic Bile a hEasbáin don Scíthia & as an Scithia a
n-Eigipt iar nguin Refloir meic Nemain amail gaptur a n-Gabalaib {Erenn} et
na tuig gurob go gar iar Nell a n-Aegipt acht ilbliadhna 'na diaig cena
rainig Milidh as in Scithia iar nguin Refloir oc cosnamh flaithis na
Scithia. Céd mbarc a morcablach amail aithriusess an cairt as ar tairrngedh
an chóipse. Cóig lanamna .x. gacha bairce & amus gan mnáoi inte. Ansat tri
mica a n-Innsi Taprobana, tri mis aile dano for fairge Mara Ruaidhe go
rancuttur go Forann go rig Aegipte. Ro foghlaimsit saoirsi andusin. Ansat
ocht mbliadna la Forann a n-Aegipt arro silat a n-ildana & a n-ilgnioma.
Luidh Scota ingen Forainn go Milidh mac Bile. Iar sin do chóidh Milidh cona
shluaigh for muir moir & Scota ingen Forainn leis tar {165va(237a) }Inis
Taprobanae et ansat mís inte. Imrad iar sin timcioll na Scíthia do inber
Mara Caisp. Ansat tost teora nomada for Muir Caisp fria dord na murduchánn
condatesaircc Caicer draoí. Raissit iarum seach rinn Slebhe Rife atuaidh
gur gabsat a n-Dacia. Ansad mís ann. Asbert Caicer draoi friú: ‘Ni anfam go
risum h-Erinn.’

Raissiot sec Gothiam sec Germáin do Bregainn go ngabsat Easbáin. Ba folamh
í ar a ccionn. Ansat annsin xxx. bliadna & ro fégsit cethre catha ar caoca
fri Fresenu et

-----

p.8

Longbardu & Bachru & ro mepaid uile re Milidh mac Bile. Um cert n-Espáine
ro fertha na catha sin & as de sin ro hainmniccedh deisim Milidh Espainne &
as inte ro gensat da mac Milidh .i. Eremon et h-Érennan it hé an da shosur,
an dá shinsior .i. Donn & Ebhir, ar is tair ro genur Donn isin Scithia &
Ebhir a n-Aegipt.

Dus táinig tam aonlaithe in {MS folio 165vb(237b)} Easpáin .xii. lanamhna
im a ttri righu .i. Milidh mac Bile, Uige & Oige. Tocumluid .xluii. lanamna
& cethre amuis la maccoiu Milidh et la Scoit ingen Forainn for fairrge
docum Erenn. Do chuattur iarum do gabáil Erenn ig Inper Slaini. Timcillsat
Erinn fo tri gur gabsat fa deoigh a n-Inber Sgene. Do chuaid Erennán soser
mic Milidh isin ferna shiúil do desgin ca erut uathu go tír. Adbath ann gur
sgaoilset a baill um cairrccibh & do bert a cenn a n-ucht a mathar ag ég &
focerd osnadh as. ‘Detber’ ar a mathair ‘fóid h-Erennain eder da inber sech
ni rainicc inper gus táinicc, ro sgar fris inper ó ttánicc.’ Isin lo sin
tainic ainbtine úathmur & sgarus an barc a raib Donn mac Milidh .l. fear &
.xii. mnaoi & cetra hamais gur baided ag na dumachaibh isin fairrgi thíar
da n-apur Tech nDuinn.

Día Dárdaoin for Kl. Maoí gabais tasgur mac Milidh Erinn in Inber Sgéne,
for .xuii. lunae & adbath ann ben Aimergín Glúingil .i. Sgene Dauilsir &
focres a fert ann unde Inper Sgene & focres fert Erennain 1 don leth ele.

Treas laithe iar ngabail a n-Erinn do macoib Milidh ra cuirsit cath Slebhe
Mis fri demnaibh & fri Fomorchaibh & ro meabaidh ría macoib Milidh & ro
gabsat cennus Erenn go haithgerr iarum & reliqua.

[Scuirim go aimsir oile & cuiredh an ti togras les.]

{Kl. Enair ui.}

Patritius natus est in hoc anno.

Annal CS354.

Kl. Enair uii.

Annal CS355.

Kl. iii.

Annal CS356.

Kl. iiii.

Annal CS357.

Kl. u.

Kl. ui.

Annal CS359.

Kl. i.

Annal CS360.

Kl. ii.

Annal CS361.

Kl. iii.

Annal CS362.

Kl. iiii.

Kl. u.

Muiredhach Tirech do marbadh la Caolbadh mac Cruind la rígh nUladh oc Port
Riogh uas Daball.

Kl. u.. Eochaidh Muighmedhon mac Muiredhaigh Thirigh regnauit annis octo rí
Erenn.

Patritius captiuus est in Hiberniam ductus.

-----

p.8

Annal CS365.

Kl. ui.

Annal CS366.

Kl. u.

Annal CS367.

Kl. ui.

Annal CS368.

Kl.

Kl.

Patritius a captiuitate solutus est per angelum.

Annal CS370.

Kl. i.

Annal CS371.

K..

Eochaidh Muighmedon mortuus est.

Criomtand mac Fiodhaicch regnauit in Hibernia annis .u..

Annal CS372.

Kl. ii.

Annal CS373.

Kl. iii.

Kl. iiii.

Annal CS375.

Kl. u.

Annal CS376.

Kl. ui.

Criomthand mac Fiodhaicch mortus est.

Patricius ad Germanum.

-----

p.10

Annal CS377.

Kl. iiii.

Annal CS378.

Kl. ii.

Kl. iii.

Annal CS380.

Kl. iiii.

Annal CS381.

Kl. u.

Annal CS382.

Kl. uii.

Annal CS383.

Kl. i.

K.

Annal CS385.

Kl..

Níall Naoigiallach regnauit annis .xxuii.r.e.

Annal CS386.

Kl. iii.

Annal CS387.

Kl. u.

Annal CS388.

Kl. ui.

Kl. i.

Annal CS390.

Kl. uii.

Annal CS391.

Kl. ii.

Annal CS392.

Kl. iiii.

Annal CS393.

Kl. u.

Kl. uii.

Annal CS395.

Kl. i.

Annal CS396.

Kl. ii.

Annal CS397.

Kl. iii.

Annal CS398.

Kl. u.

Kl. ui. {MS folio 166rb(238b)}

Annal CS400.

Kl. uii.

Annal CS401.

Kl. i.

Annal CS402.

Kl. iii.

Annal CS403.

Kl. iiii.

Kl. u.

Annal CS405.

Kl. ui.

Annal CS406.

Kl. uii.

Annal CS407.

Kl. i.

Annal CS408.

Kl. iii.

Kl. iiii.

Annal CS410.

Kl. u.

Annal CS411.

Kl. ui.

Annal CS412.

Kl. iiii.

Níall Naoigiallach mortuus est iarna guin d'Eochaidh mac Enna Cindsealaigh
ig Muir nIcht.

Annal CS413.

Kl. i..

Nathí mac Fiachrach regnauit .xxiii.rí Erenn..

Kl. iii.

Annal CS415.

Kl. iiii.

Annal CS416.

Kl. ui.

Annal CS417.

Kl. uii.

Annal CS418.

Kl. i.

Kl. ii.

Annal CS420.

Kl. iiii.

Annal CS421.

Kl. u.

Annal CS422.

Kl. ui.

Annal CS423.

Kl. uii.

Kl. ii.

Annal CS425.

Kl. iii.

Annal CS426.

Kl. iiii.

Annal CS427.

Kl. u.

Annal CS428.

Kl. uii.

Kl. i..

Nathí mac Fiachruch interiit icc Slebh Ealpa fulmine ar ngabáil ricche
Éirenn et an domain conuige sein.

Annal CS430.

Kl. ii.

Ab initio mundi secundum Ebreos iiiim cccclxxxi..

Laoghaire mac Nell regnum Hiberniae tenuit .xxx. annis.

Annal CS431.

Kl. iii.

Ab Incarnatione Domini cccc.xxxii.

Annal CS432.

Kl. ui.

A morte Concculaind herois usque ad hunc annum cccc.xxxi, a morte Concupair
meic Nessa cccc.xii. anni sunt.

Patricius {.i. archiepiscopus} in Hiberniam uenit atque Scotos baptiare
inchoat nono anno {MS folio 166va(239a)}Teodisi minoris, primó anno
episcopatus Sixti .xlii. episcopi Romanae eclesiae in .iiii. anno regni
Laeghaire meic Nell.

Annal CS433.

Kl. uii.

Prima indictio.

Kl. i.

Cedna brad Saxan a n-Eire.

Annal CS435.

Kl.

Annal CS436.

Kl. iii.

Bresal rí Laigen mortuus est.

Annal CS437.

Kl. u.

Annal CS438.

Kl. ui.

Secundinus et Auxilius et Esserninus mituntur ad Hibernenses acht níro
gabsad airechus na ughdarras i ré Padraic nama.

Senchus mór do scriobadh isin bliadainsi.

Kl. i.

Natiuitas sanctae Brigidae Día Cédáoin an ochtmadh uathadh escca Fephra;
Dia Cedáoin ro gaph caille go n-ochd n-oghaiph an .xuiii., Dia Cedaoin an
.xxuiii. quieuit.

Annal CS440.

Kl. ii.

Maine mac Nell mortus.

Sixtus episcopus Romae, quieuit.

Amhalgadh mac Fiacrach rá Connacht mortuus est .i. cédri Connocht iar
ccrediomh.

-----

p.12

Annal CS441.

Kl. iii.

Annal CS442.

Kl. ui.

Annal CS443.

Kl. uii.

Kl. i.

Annal CS445.

Kl. iii.

Bellum Femin in quo cecidit mac Cairtind meic Colboth meic Nell; alii
dicunt as do Cruithniph dho.

Annal CS446.

Kl. iiii.

Quies Secundini filii Restituti .lxxu. anno aetatis suae cuius mater {MS
folio 166vb(239b)}Culmana Patricii soror..

Annal CS447.

Kl. u.

Annal CS448.

Kl. ui.

Kl. i.

Annal CS450.

Kl. ii.

Annal CS451.

Kl. iii.

Annal CS452.

Kl. iiii.

Catraoiniodh mor ría Laegaire mac Nell for Laighneiph.

Annal CS453.

Kl. ui.

Feis Temhra la Laoguire mac Neill.

Kl. uii.

Annal CS455.

Kl. i.

Mors Enna meic Cathbadha.

Annal CS456.

Kl. ii.

Annal CS457.

Kl. iiii.

Dormitatio sancti senis Patricii episcopi {.i. Glosdoniensis eaclesiae}.

Annal CS458.

Kl. u.

Cath Atha Dara ria Laighnibh for Laoghaire in quo ipse captus est sed tamen
dimisus est iurans per solem et uentum sé bo{u}es eis dimisurum.

Kl. ui.

Cath Atha Dara ria Laignibh for Laoghuire quibus Cremtand tunc praeerat.

Annal CS460.

K.

Mors Laegaire meic Nell ig Greallaigh Daiphil for taebh Caisi i Maigh Life
edir na dachnoc .i. Eire & Alba a n--anmand. A ratha re Laignibh .i. grian
& gaoth ro marphsad e and sicut poeta dixit:

1. Adbath Laegaire mac Nell
For taobh Caisi, glaisi i tír,
Duile De adregaib raith{MS folio 167ra(240a)}Tugsad
dáil mbais forsan righ.

Annal CS461.

Kl. u.

Initium regni Oilealla Muilt meic Nathí.

-----

p.14

Annal CS462.

Kl. uii.

Annal CS463.

Kl. i.

Kl. ii.

Domangort mac Nisi quieuit.

Annal CS465.

Kl. iii.

Quies Benigni successoris Patricii.

Annal CS466.

Kl. u.

Annal CS467.

Kl. ui.

Feis Temhra la h-Oilill Molt.

Annal CS468.

Kl. uii.

Kl. i.

Annal CS470.

Kl. iii.

Annal CS471.

Kl. iiii.

Dorndgal Brí Éle for Laigniu ria Oilill Molt.

Annal CS472.

Kal.

Cath Dumaige Aichir ria Laigniu for Oilill Molt.

Annal CS473.

Kl. ui.

Kl. i.

Annal CS475.

Kl. ii.

Annal CS476.

Kl. iii.

Mors Conaill Cremhtainn meic Néll..

Annal CS477.

Kl. ui.

Annal CS478.

Kl. uii.

{K.}

Annal CS480.

{K.}

Annal CS481.

Kl.

Annal CS482.

Kl. i.

Oilill Molt do tuitim la Muircertach mac Earca .i. ri Erenn a ccath Ocha et
la Lucchaidh mac Laeghaire et la Fergus Cirrbél mac Conaill Cremthainne et
la Fiacrach Lónn mac Coelboth righ Dál Araidhe unde Bec mac Dé dixit:

rann
1. Morcath Ocha fer{s}a itir
Immoralta catha ili
For Oilill molt mac Dathí
Meabuidh ría Dál Araidhi.{MS folio 167rb(240b)}
2. La Luccaidh, la Fiacrach Lond
Is la Muircertach mor oll,
La Fergus mac Conáill Caoimh,
Leó docer Ailill saer-righ,
Et la Fergus go locht;
Leo ittrochair Ailill sáer Molt.

-----

p.16

A tempore Concuphair meic Nessa usque ad Cormac mac Airt ccc.uii. anni
sunt; a Cormac usque ad hoc bellum cc.uii.

Annal CS483.

Kl. ii.

Initium regni Lugdach meic Laeguire.

Kl. iii.

Guin Criomtainn meic Enna Cindsealaigh rí Laigen la Eochuidh Guinech d'Ibh
Bairrce & la hAradha Cliach.

Céd cath Graine in quo Muircertach mac Earca {uictor} fuit.

Cath ele {i n-Graine} i tír Laighen idir Laignechaib badhein in quo
Finnchadh ri Ua Cinnsealaigh cecidit & Coirpre uictor fuit.

Annal CS485.

Kl. u.

Quies espoic Maol a n-Ard Curadh.

Annal CS486.

Kl. u.

Quies sancti Ciarani Daimlíag cui Patricius euangelium suum largitus est.

Annal CS487.

Kl. uii.

Quies espoic Mac Caille.

Cath Ceáll Osnaigh a Muigh {MS folio 167va(241a)}Fea ubi cecidit Aongus mac
Nathfraoich rí Muman & uxor eius .i. Eithne Uatach ingen Criomtainn meic
Enna Cindsealaigh. Iollann mac Dunlaing et Oilill a bratair et Eochaidh
Gluinech et Muircertach mac Earca ri Ailigh uictores erant, ut dicitur:

rann
1. Adbath craob dosbde móir,
Aongus molbthach mac Nathfraoich;
Fagbadh la Iollann a cenn
A ccath Ceall Osnaigh claoin.

Annal CS488.

Kl. ii.

Kl. iii.

Patricius archiepiscopus & apostolus Hibernensium anno aetatis suae
centessimo .xxii., xu Kl. Aprilis quieuit, ut dicitur;

rann
1. O genair Criost, airem ait,
.cccc. for caom nochait,
Teora bliadhna becht iar sin
Go bás Padraig príomhaspail.

Annal CS490.

Kl. iiii.

Annal CS491.

Kl. u.

Cath Taillten for Laighniu ria Coirpre mac Néll.

Annal CS492.

Kl. i.

Cath tanaisi Graine in quo cecidit Fraech mac Fionnchadha ri Laighen Des{MS
folio 167vb(241b)}gabhair. Eochaidh mac Coirpre uictor fuit.

-----

p.18

Annal CS493.

Kl. ii.

Quies Cuindedha meic Cathmogha .i. mac Cuilind espoc Lusca.

Def{e}ctus solis aparuit..

Expugnatio Dúin Letglaisi.

Galasius quieuit.

Kl.

{Anastatius papa ordinatus est, uixit annis ii}.

Cath Slemna Midhe for Laigniu ria Coirpre mac Néll.

Mochaoe Náondroma quieuit.

Epscop Cormac 2 ind Ernide comarba Pádraig pausauit.

Annal CS495.

Kl. u.

Ingens terraemotus Ponticam conclusit prouinciam.

Anustasius pausauit.

Annal CS496.

Kl. ui.

Romanae eaclesiae .xlix. Simachus papa uixit annis .xu.

Cath Cind Ailbhe for Laigne re Coirpre mac Néll.

Annal CS497.

Kl. uii.

Cath Seghsa ria Muircertach mac Earca for Duach Tenguma rí Connacht ubi
Duach cecidit, unde Cendfaoladh dixit:—

1. Cath Seghsa,
Ben do mnaibh fodrúair;
Ro baó cru {MS folio 168ra(242a)} dar cruisigh
La Tuisigh ingein Duaicch 3.
2. [rann] Cath Dealga et cath Mucraime
Et cath Tuama tTrubha,
La cath Seghsa attrochair
Duach Tengumha.

Annal CS498.

Kl. i.

Kl. iii.

Cath {Droma} Lochmaighe ria Laighnibh ar Uibh Néill.

Fergus Mor mac Earca cum gente Dáil Riada partem Britaniae tenuit et ibid
mortus est.

Annal CS500.

Kl. u.

Bellum Inde Moire a c-Crich H. nGabhla for Laigniph & for Iollann mic
Dunlaing in quó Muircertach mac Erca uictor erat.

Mors espoic Ibuir in .ix. Kl. Mai cuius aetas ccc.iii. annis.

-----

p.20

Annal CS501.

K.

Annal CS502.

K.

Annal CS503.

K.

K.

Annal CS505.

K.

Bellum Fremhainne Mide for Fiachaidh mac Neill ria Foilge Berraide, unde
dictum est:—

1. An rí aile asperidh,
Fiachaidh mac Néll ni cealaidh:
As fair tar creamna cile
Cath Slemna Midhe meabaidh.

Annal CS506.

Kl. iii.

Annal CS507.

Kl. iiii.

Bas Lughdach meic Laogaire righ Temrach a n-Achadh Farcha. Ro benadh do Nim
co farcha tentidhe ina cend ar ndiultadh Padraig.

Annal CS508.

Kl. iii.

Muircertach mac {Earca} regnare incipit.

Mac Cnissi {.i. Aongus} episcopus Condire quieuit cuius pater Fobraoch
dictus est cuiusque mater Cnes ingen Comaide do Dháil Ceithire a qua
nominatus est Mac Cneisi.

Kl.

Annal CS510.

Kl. i.

{Quies} Broni episcopi Caisil Irre.

Defectus solis contigit..

Annal CS511.

Kl. ii.

Quies Erci episcopi Slaine .xc. anno aetatis suae de quo Patricius ait:—

1. Espog Erca,
Gach ní concertadh ba cert;
Gach áon beres concogert cert
Fortraiph bennacht espoig Erc.

Annal CS512.

Kl.

Natiuitas Sancti Ciarani félii artificis..

Bellum Droma Dergaige for Foilgi mBerraide ria Fiacraigh mac Nell unde
campus Mide a Lagenis sublatus est, {MS folio 168va(243a)}ut Céndfaoladh
cecinit:

rann
1. Diogal dia secht mbliadna
Bassí digde a cride;
Cath a n-Dromaibh Dergrige
Ba de do cer Magh Midhe.

-----

p.22

Annal CS513.

Kl. u.

Dubhthach ab Aird Macha quieuit.

Kl. ui.

Quies Darerca Cille Slebe Cuilinn quae Moninne Aninne sanatho postea
nominata est.

Annal CS515.

Kl. uii.

Comgall Bénncair natus est.

Annal CS516.

Kl. ii.

Cainnech Achaidh Bó natus est.

Annal CS517.

Kl. iii.

Conlaed espoc Cille Dara quieuit.

Annal CS518.

Kl. iiii.

Bellum Detna a n-Dromaibh Bregh in quo cecidit Ardgal mac Conaill
Crémhthainne meic Néll. Muircertoch mac Earca et Colga mac Cloithe mac
[canc.] meic Cruinn meic Fedlimidh rí Airgiall uictores erant..

Buti mac Bronaigh obiit; Colam Cille natus est, de quibus dictus est:—

rann
1. Gein caoin Cholaim ar ccleirigh{MS folio
168vb(243b)}Aniú ós Erind eólaicch,
For aonlith — ni radh n-úabair
Bás ban Buadhaigh meic Bronaigh.

Ailill ab Áird Macha dormiuit.

Beoid espoc Aird Carna quieuit.

Kl. u.

Annal CS520.

Kl.

Hormista papa quieuit cui successit Iohanes papa .iii. annis.

Annal CS521.

Kl. ii.

Annal CS522.

Kl. iii.

Annal CS523.

Kl.

Dormitatio Sanctae Brigidae, lxxxuii. aetatis suae uel .lxxuii. ut alii
dicunt.

Ioannes papa quieuit.

Kl. iiii.

Mors Illaind mic Dunlaing ri Laighen.

Cath Luacra ria Corpre for Uiph Nell dé quo dictum est:—

rann
1. Cath lonn Luacra uas anúas
Adces Brigid, ní firt fhás;
Flannchath Fionnabrach ba húais
Um corp Iollaind iar mbás.

-----

p.24

Annal CS525.

Kl u.

Annal CS526.

Kl. ui.

Gen Caeman Bricc.

Annal CS527.

Kl. uii.

Annal CS528.

Kl. ii. Cath Cind Eich et cath Atha Sige for Laigniu. Muircertach mac Earca
uictor erat.

Kl. iii.

Annal CS530.

Kl. iiii.

Cath Eblinne ria {MS folio 169ra(244a)}Muircertach mac Earca et cath Muighe
Ailbe for Láighnibh et cath Aighne for Connachda et cath Almaine et cath
Cinn Eich for Laignibh et orcain na Cliach in uno anno, de quibus
Céndfaoladh cecinit:—

rann
1. Cath Cind Eich, cath Almaine,
Ba aimsir airdirc aimre,
Orgain na c-Cliach, cath Aidhne
Et cath Maighe Ailbhe.

Annal CS531.

Kl. u.

Badhadh Muircertaigh meic Erca a ttelcuma fhíona et a losccadh et a guin
aidhche Samna a mullach Cleitigh uas Bóinn, ut dictum est a sancto
Cairnecho:

rann
1. Isam omhan ar in ben
Ima lúaidhfe ilar sín,
Ar an fer loisgfidher,
For taeb Cleitigh baidhfidh fíon.
2. [rann] Sín an ben ro marb thu
A meic Earca mur adchiú;
Bidh iomdha a hamnanna abhus,
Cuirfédh nech for aineolus.
3. [rann] Ní hionmain an ben
Dianad comainm Síon;
Mo dáigh an ri {MS folio 169rb(244b)}loisgfes ten,
A tigh Cleitigh baidfidh fín.
4. [rann] Fillis an rí mac Earca
A lleith ua Néll
Sirt fuil fernu i maig
Brogais crica i cén.

-----

p.26

5. [rann] Fo secht feris naoi ccarpte no ccatha
Is bídh cían bus cumhan;
Do bert gialla leis uú Néll
La giallaibh maighe Muman.

Síon dixit ag indisi a hanmann:—

rann
1. Osnadh, Esnadh, Sín gan ail,
Gaeth garb et Gemadhaigh,
Ochsadh, Iachtadh, rádh gan gáoi,
Ite m'anmanda ar áen cáoi.

Ailbe Imlecha Iubhair quieuit.

Annal CS532.

Kl. uii.

Tuathal Maelgarbh, regnauit annis .xi.

Dormitatio sancti Mochtai discipuli Patricii, .xui. Kl. Septembris sicut
ipse scripsit in epistola sua: Mochteus peccator prespiter sancti Patricii
discipulus in Domino salutem.

Annal CS533.

Kl. i.

Bellum Luacra Moire eidir da Inber ria Tuathal Maelgarbh for Ciannachta.

Kl. ii.

Ailill Ab Arda Macha quieuit.

Annal CS535.

Kl. iii.

Natiuitas Baoithine dalta Colaim Cille.

Annal CS536.

Kl.

Annal CS537.

Kl.

Annal CS538.

Kl. u.

initium indictionis Bellum Claenlocha in quo cecidit Maine mac Cerbaill oc
cosnamh gellsine Ua Maine Connachd. Goibhnénn rí O fFiacrach Aidhne uictor
erat.

Kl. ui.

Annal CS540.

Kl. uii.

Natiuitas Gregorii papae.

Annal CS541.

Kl. i.

Mortalitas magna quae Belefeth dicitur, in qua Mo Bhi Clairinech cui nomen
est Bercán prorectano poetae periit.

Annal CS542.

Kl.

Ailbe Senchua hua nAililla quieuit.

Annal CS543.

Kl.

Cath Tortan ria Laignibh in quo cecidit Erca {a quo Fir Cera} mac Aililla
Muilt meic Dathi.

Bellum Sligighe in quo cecidit Eoghan Bél rí Connacht. Fergus et Domnáll da
mac mic Erca et Ainmire mac Senna et Nindigh mac Duach uictores:—

-----

p.28

rann
1. Fichther cath Ua fFíacrach{MS folio 169vb(245b)}La
féirg fháobhair tar im Bel,
Geisis búar namad fri slega,
Sretha an cath i Crinder.
2. Arcelt Sligech do muir már
Fuile fer lia feoil,
Bertaid iolaigh tar Eba
Im cend Eogain Beóil.

Lugedus episcopus Condere quieuit.

Kl. u.

Tuathal Maelgarbh mac Cormaic Caoich meic Coirpre meic Neill rí Temrach
d'ég o ghuin Mhaoil Mhóir Hu meic hÍ qui & ipse statem occisus est, unde
dicitur echt Máoil Móir.

Quies Meic Cuilind & Odran o Letracha.

Dicennad Ambacúc a n-aonach Taillten per uirtutem sancti Ciarani .i. luidhe
eithigh do rad fo laimh gur gap allsi for a muinél; uii. annis uiuus mansit
apud monacos.

Ciarán Mor mac an tshair xxxiii anno aetatis suae mensis autem septimo
postquam Cluain Muc Nois construere coepit. Beoid ainm athar Ciaráin, et
Darearca ainm a mathar, sicut ipse dixit:{MS folio 170ra(246a)}

1. Darerca mo mathairsi
Níorbo bansgál olc;
Beoid an sáor m'athairsi
O Lathairniph Molt.

Díarmaid mac Cerbaill regnare incipit; mac mathar do Diarmaid mac Cerbaill
Mael Mór.

Annal CS545.

Kl.

Tigernach mac Coirpre episcopus Chluana Eois quieuit.

Annal CS546.

Kl. uii.

Annal CS547.

Kl. u.

Annal CS548.

Kl. iii.

Kl. iiii. Bec mac De profetare incipit

-----

p.30

Annal CS550.

Kl. u.

Bellum Cuile Conaire a Cera in quo cecidit Oilill Inbanda mac Eogain rí
Connachd & Aodh Fortamail a brathair. Fergus et Domnáll da mhac Meic Erca
uictores erant.

Annal CS551.

Kl. ui.

Mortal{i}tas magna .i. an Crom Conaill in qua isti sancti pausauerunt .i.
Finnian {.i. Cluana Iraird} machu Thelluibh et Colam mac Crimtháind, Colom
Innsi Cealtra, Sincell mac Cenannain abb Cille Aichid Dromata et Mac Tháill
Cille Cuillinn {MS folio 170rb(246b)}qui nominatur Eoghan mac Corcráin.

Annal CS552.

Kl. i.

Bellum Cuillne ubi cecidit Corco Oche Muman per orationem Itae Cluana
Creadan.

Mors Fothaidh meic Conáill.

Annal CS553.

Kl. ii.

Mors Eachach meic Conlaidh rí Uladh a quo hua Echach Uladh nati sunt.

Mors Bic meic Dé profetae.

Kl. iii.

Natiuatas Molua machui Oche.

Pestis quae uocatur samtrusg .i. in buidi conaill.

Annal CS555.

Kl. u.

Cathbadh mac Fergusa espoc Achaidh Cuinn .cm.l. anno aetatis suae quieuit.

Uigilius papa quieuit.

Annal CS556.

Kl. ui.

Annal CS557.

Kl.

Occisio Fergna hUi Ibdaigh rí Uladh a ccath Droma Cleithe la Deman mac
Cairill et la hUib Echach Arda.

Nessan leprosus quieuit.

-----

p.32

Annal CS558.

Kl.

Iugulatio Colmain Móir meic Diarmada in curru suo ó Dubsloit hu Trena.

{Ecclesia Benncair fundata est}.

Kl.

Brénainn aecclesiam Cluana Ferta fundauit.

1. O gabais mac hui Eltai,
Brenaind {MS folio 170va(247a)}go líon a bectai,
Acht mas ferr ní messa de
O sin go se Cluain Fertai.

Ascensio Brenaind in curru suo in aerem.

Annal CS560.

Kl.

Caena postrema {.i. Temra} la Diarmaid mac Cerbaill.

Mors Gabráin meic Domangoirt rí Alban.

Teithedh d'Albanchoibh ría mBruighe mac Maelcon rí Cruithnech.

Iugulatio Cornain meic Aedha meic Echach rí Connacht la Diarmaid mac
Cerbáill ar cumairce Colaim Cille, et as aire sin tuccadh cath Cuile
Dremne.

Annal CS561.

Kl.

Bellum Cuile Dreinme {.i. i cintu} for Diarmaid mac Cerbáill. Fergus et
Domnall da mac Meic Erca & Ainmire mac Senna & Nindidh mac Dúach & Aodh mac
Eachach Tirmcarna ri Connacht uictores erant per orationem Coloim Cille
dicentis:{MS folio 170vb(247b)}

1. A Dhia,
Ciodh nach dingba an cia
Dus an ermaismis a lin,
An tsluaigh do boing breta din?
2. Sluagh do cing a ttimcell cairn
Is mac ainfthe nosdusmairn.
Ase mo drú ni mera no [mel]l[a]
Mac Dé is finne congena.

-----

p.34

3. As alainn ferus a lluadh
Gobar Baedain resin slúaigh;
Fo-la Baodán fuilt buidhe,
Beraidh a heren fuirre.

Fraechan mac Tenusan as é do rad an erbe ndrúadh do Diarmaid mac Cerbuill.
Tuatan mac Dimain meic Sarain meic Cormaic meic Eoghain as é ro ládh an
erbe ndruadh dara cenn. Maglaine ro cing tairsi qui solus occisus est.

Annal CS562.

Kl. ui.

Cath Cuile hUinnsend a tTeffa for Diarmaid mac Cerbaill ria n-Aedh mac
Brenainn rí Teffa in quo Diarmaid fugit.

Annal CS563.

Kl.

Nauigatio Coluim Cille ad insolam Iae .xl ii. anno aetatis suae.

l Kl Cath Mona Daire Lothair for Cruithnechaibh re hUibh Néll an tuaisgirt
dú a ttorcrattar .uii. righ Cruithne um Aedh m-Brec. Baetan mac Cuind co
ndibh Cruitnibh no fig fri Cruithne et Cinel nEoghain et Conaill no figset,
conducti mercede na Lea & Ard Eolairg de quo Cennfaolad cecinit:

1. Sínsit faobair, sinsit fir
I m-Móin déirg Doire Lothair;
Adbhar comranda nad cert
.uii. righ Cruithnioch um Aodh m-Brec.
2. Ficthir cath Cruithne n-ule,
& forloscctar Eilne;
Fichthir cath Gabra Life,
Et cash Cuile Dremhne.
3. Bersait gialla iar congail
Ass siar, in cnúas n-uach,
Fergus, Domnall, Ainmire
agus Nainnidh mac Dúach.

-----

p.36

4. {MS folio 171rb(248b)}Fillsit da mac Meic Erca
Ar cénd an catha chénda;
Agus an rí Ainmire
Fillis ar sellaibh Senna.

Edan ua Fiacrach quieuit.

Kl.

Molaisi o Daiminis quieuit.

Annal CS565.

dxxu Kl.

Occisio Diarmada meic Cerbáill a Raith Bicc .i. ó Aodh Duph mac Suibne
Araidhe .i. rí Uladh & tuccadh a cenn co Cluíain Muc Nois coro adnacht inte
& ro hadhnacht a colaind hi Condér cui successerunt duo filii Meic Erca .i.
Fergus et Domnall.

In hoc anno capta est an muirgeilt .i. Lí Ban ingen Echach meic Muiredha
for tracd Ollorba a lín Bedan meic Innle .i. iasgaire Comgaill Benncair.

Quies Brenainn Birra.

Annal CS566.

dxxui Kl. iiii.

Cath Gabra Life for Laignibh. Fergus et Domnáll uictores erant.

Bas Domnaill meic Muirchertaigh meic Erca cui successit Ainmire mac Senna.

{171va(249a) }

Mors Daimine meic Coirpri Daimargaid.

Annal CS567.

Kl. iii.

Annal CS568.

Kl.

Occisio Demain meic Cairill la bachlacu Barrinne.

Kl. i.

Occisio Ainmirech meic Senda la Fergus mac Nellene, de quo dictum est:

-----

p.38

1. Femen an tan rombui a rí,
Nirbó mernot nach dedlai;
Aniú as fordearg a lí
La h-Ainmire mac Sennai.

Annal CS570.

Kl. ii.

Iugulatio Ferguis meic Nelline ó Aedh mac Ainmirech.

Oena mac hu Laigi ab Cluana Muc Nois {.i. mac Eoguin do Laigis Rete tenens
principatum annis .xxxui.} quieuit.

Annal CS571.

dxxx Kl. iii.

Ite Cluana Creadail quieuit.

Annal CS572.

Kl. iiii.

Moenu espoc Cluana Ferta Breanaind quieuit.

Occisio da hu Muiredhaigh .i. Baetain meic Muircertaigh et Ecach Finn meic
Domnaill .iii. anno regni sui.Cronan mac Tigernaigh rí Ciannachta occisor
eorum erat.

Annal CS573.

Kl. ui.

Cath Feimin ria Cormac mac Crimtainn ri Mumhan {MS folio 171vb(249b)}in quo
uictus est Colman Bec mac Diarmada sed ipse euasit.

Brenainn Birra {o}biit.

Cath Tala & Fortola .i. nomina camporum eidir Ele & Osraighe etir Cluain
Ferta Molua & Saighir. Fiachna mac Baetain uictor erat.

Kl. uii.

Bas Conaill meic Comgaill rí Dail Riada xui. anno regni sui qui offerebat
insolam Iae Coluim Cille.

Annal CS576.

Kl.

Quies Brenaind meic Briuin.

-----

p.40

Annal CS577.

Kl. iii.

Quies Brenainn Cluana Ferta.

Iugulatio Aedha meic Echach Tirmcarna rí Connacht la hUibh Briúin ri
connacht.

Primum periculum Uludh a n-Eamhain.

Annal CS578.

Kl. iii.

Quies Etcen espoc Cluana Fota Baitain Aba.

Reuersio Uladh i n-Emain.

Annal CS579.

Kl. u.

Quies Finniani episcopi nepotis Fiachach.

Cairech Dergan quieuit.

Kl.

Cath Droma meic Erce ubi Colcu mac Domnaill meic Muircertaigh cecidit. Aedh
mac {MS folio 172ra(250a)} aodh mac [praem.] Ainmirech uictor erat.

Annal CS581.

Kl.

Baodán mac Cairill rí Uladh, mortus est.

Annal CS582.

Kl.

Annal CS583.

K.

Annal CS584.

K.

Iugulatio Fergusa Sgandail rígh Mumhan.

Quies Fergusa espoc Droma Lethglaisi qui edifécauit Cell Bían.

Kl.

Quies Meic Nissi — d'Ulltaibh do — ab Cluana Muc Nois.

Annal CS586.

Kl.

Occisio Baodain meic Ninneda meic Duach meic Conaill Gulban righ Temrach.
Cuini mac Colmain & Cumaine mac Librein meic Illadain meic Cerbaill
occiderunt eum consilio Colmani parui oc Leim ind Eich.

-----

p.42

1. Meapaidh amail adfiadhar
Ria Conall an cath ceolach;
Serig set sretoibh sorann
Ria Conall et Eogain.

Initium regni Aedha meic Ainmirech.

Annal CS587.

Kl.

Bellum Bealaig Daithe in quo cecidit Colmán Beg mac Diarmada. Aedh mac
Ainmirech uictor erat.

Daigh mac Cairill quieuit.

Annal CS588.

Kl. ii.

Iugulatio Aeda Duibh {MS folio 172rb(250b)}meic Suibne Araidhe quí
interfecit Diarmáid mac Cerbaill.

Annal CS589.

Kl. iiii.

Quies espoic Aedha meic Bricc.

Quies Aeda meic Brenaind rí Teffa. Asse ro iodhbair Durmach do Colum Cille.

Eodem anno estas torrida & sicca contigit.

Dauid Cille Muine.

Kl.

Morss Feidhlimidh meic Tigernaigh righ Muman.

Natiuitas Cuimine Fota.

Annal CS591.

Kl. ui.

Defectio solis mane tenibrarum.

Obitus Lughdach Lis Moir.

Annal CS592.

Kl.

Annal CS593.

Kl.

Mors Aengusa meic Amalgadha.

Uadu mac Aedha ri Connact ecc adbath.

-----

p.44

Gregorius natione Romanus ex patre Gordiano sedit annis .xiii. mensibus
.ui. diebus .x. fuit tempus Mauricii & sepultus est in basilica beatí Petrí
apostoli ante secretorium.

Iugulatio Senchan meic Colmain Moir.

Annal CS594.

Kl. iii.

Kl. iiii.

Quies Coluim Cille in nocte dominica penticostes u. Id. Iuin {MS folio
172va(251a)}anno peregrinationis suae .xxx.u. aetatis uero lxx.uii., ut
dicitur:

1. Tricha bliadhain báoi gar les
Colum Cille 'na dupregles;
Luidh go hainglib as a cacht
Iar seacht mbliadhna sechtmogat.

Annal CS596.

Kl.

Annal CS597.

K.

Cath Sleibe Cua a Mumain, in quo Fiachna mac Baodán dán uictor erat.

Occisio Cumusgaigh meic Aedha la Branduph mac Echach a n-Dunn Buchad.

Morss Tipraide meic Calgaigh.

Annal CS598.

Kl.

Quies Báoithine abbatis Iae.

Cath Dúin Bolg la Branduph mac Echach co Laignib a .iiii. Id. Enair ubi
cecidit Aedh mac Ainmirec rí Erenn anno .xix. regni sui, aetatis uero
lx.ui. et Bec mac Cuanach ri Airgiall & ceteri nobiles, unde dictum est:

1. A m-Buach
Fe{r}as an torn frisin mbruach:
Atfed scela cesus cr{é}ith,
Aed mac Ainmirech ro bith.

-----

p.46

(cuius) coniux dixit:

1. Báttar inmain tri toib
Frisna fresciu aitherrech b [expunct.]:
Taeban Taillten, taebh Temra,
Taeb Aedha meic Anmirech.

Á

{MS folio 172vb(251b)}Initium regní Colmáin Rimedha et Aedha Slaine simul.

Annal CS599.

Kl.

Ailitir abb Cluana mac Nois quieuit: {do Muscraighe a cinel}.

Saxones fidem accipiunt.

Kl.

Quies Cainnigh Acaidh Bo.

Iugulatio Suibne meic Colmain Móir righ Mide la Aedh Sláine a m-Bri Damh
for Suainiu.

Annal CS601.

Kl.

Beimmenna Branduib i m-Brega.

Morss Brenuinn meic Coirpre meic Fecene {.i. ri Ua Maine o slointer Rait
mBrenuinn a Muig Ai}.

Annal CS602.

Kl.

Comgall ab Benncair quieuit .xci. anno aetatis suae principatus autem .l.
anno & .iii. menses et .x. die; u. id. Mai quieuit.

Cath Slemna in quo Colman Rimidh ri Cineoil Eoghain uictor erat et Conall
mac Aedha meic Ainmirech fugituus euasit.

Cath Cuile Cóil in quo Fiachna mac Baedain uictor erat & Fiachna mac Demain
fugit.

Morss Fogartaigh meic Aedha.

Annal CS603.

Kl.ui.

Quies Fintani Cluana Eidhnech.

Sineall episcopus Magh Bile.

-----

p.48

Annal CS604.

dlxiiii Kl.

Iugulatio Colmain Rimeda a uiro de genere suo qui dictus est Locan Dilmada
unde dicitur:

rann
1. Cedu rige, cedu rect,
Cedu nert for rigrada,
Enid Colmain Rimid rí
Rombi Lochan Dilmada.

Iugulatio Aeda Slaine o Conall mac Suibne for bru Locha Semdile. Aedh
Guastan comalla Conaill et Baegal Bille rogunesttur, unde dictum est:

1. Níorbu airmirt in airle
Dona ogaib tuaith Tuirbhe,
Conall ro-mbí Aedh Slaine,
Aedh Slaine ro-mbí Suibhne.

Iugulatio Aedha Roin ri Ua fFailge a fFaighthe mac Meccnain: Aedh Buide ri
Tepta & ri Ua Maine {.i. Ua Maine meic Nell) a m-Bruigin da Coca on Conall
cedna in eodem die quo iugulatus est Aedh Slaine.

1. Ba romor an ruadhcuma
For rioghraidh Erenn uile,{MS folio 173rb(252b)}Áedh
Slaine go socuidhibh,
Aedh Róin, Aedh Buidhe.

Mors Conaill meic Aedha meic Ainmirech.

Cú cen Matair rí Muman mortus.

Colmán mac Leníne quieuit.

Lasren Mena Drochit quieuit.

Maur{i}cius moritur.

dlxu Kl.

Cath Slaibre in quo uictus est Branduph mac Echach rí Laighen. Nepotes Nell
uictores erant.

Iugulatio Brainduib ri Laighen a genere suo cuius nomen erat Saran
Saebdercc aircinnec Senbot Sine unde dictum est:

-----

p.50

1. Saran Saebdercc, seol nglan gle,
Aircinnech Senboth Sine,
He, ní dalbh gen bandul mbrath,
Ro {mar}ph Brandub mac Ecach.

De quo anus Laigen locuta est rand:

rann
1. Madh i mbetaidh meic Eachach
Domrisad an tuaiscertach,
In cath imanuarathar
Is cian ho do fiuscarfad.
2. [rann] Diambad a treiph tuiredhaigh
Mac Eacach meic Muiredhaigh,
Noco béraind mo bolg lan
Do cill ar aei Aedh Aldain.

Obitus Laisren abbatis Iae.

Mors Colmain meic Feradaigh rí Osruighe.

Aodh Allan regnat annis .uii.

Annal CS606.

Kl. iiii.

Morss Aedhain meic Gabrain anno xxx.uii regni sui {MS folio
173va(253a)}aetatis uero lxxx. uiii. {uel ui}.

Iugulatio filiorum Baedáin meic Cairill a n-Dún Mogna a félio matris suae.

Annal CS607.

Kl.

Annal CS608.

Kl.

Morss Fiacna Caoich meic Baedháin la Cruithnechaibh et quies Echdach.

Annal CS609.

Kl. i.

Occisio Shechnasaigh meic Garbhain rí Cineoil Bogaine ó Domnall mac Aedha.

Quies Luccdach machu Oche.

-----

p.52

Kl. u.

Morss Aedha meic Colcain regis na n-Airter in peregrinatione a c-Clúain muc
Nóis, de quo dictum est:

rann
1. Ro baoí tan
Ba lind ordain Loch Dha Dham;
Nirbo hé an loch ba hordan
Acht an flaith Aedh mac Colgan.
2. [rann] Cuma damh nad mair
Cara rodomcair,
Cibe focher trillsi treph
A n-Innsi Locha Dha Damh.

Bas Silláin maccui Min abadh Bendcuir et bas Aedain ancart.

Bas Maeilumha meic Baedáin.

Annal CS611.

Kl.

Fulminatus est exercitus Uladh i m-Barciu fulmine terribili.

Mors Maeleduin meic Ailene rí Mogdorna.

Quies Colmain Eala machui Selli .lui. anno aetatis suae.

Annal CS612.

Kl. u.

Mors Aedha Aildain meic Domnaill rí Temhrach .i. Aedh Uairidhnach.

Cath Odba ré Aengus mac Colmain in quo cecidit Conall Loegh Bregh mac Aeda
Slaine, ut dicitur:

1. In sce a mulluch Odhba,
Cen gai dogra ni les,
Deithber di ced olcc a denn,
Ro bui mor cenn ina craes.

Maelcoba regnare incipit.

Annal CS613.

Kl.

Quies Fintain Oentraib abbatis Benncuir.

Morss Colmáin Uathaigh.

-----

p.54

Annal CS614.

Kl. ui.

Lucaill Fota ab Cluana Muc Nois quieuit.

Stella uisa est hora uii. diei.

Kl.

Iugulatio Maelcoba meic Aeda meic Ainmirech in bello Montis Toath {uel
Taeth}. Suibne Menn uictor erat mac Fiachna.

Quies Diarmada tertii abatis Cluana Iraird.

Mors Ronáin meic Colmáin rí Laighen.

Suibne Menn regnat.

Gorman do Mugh{MS folio 174ra(254a)}dhornaibh, a quo nati sunt meic Cuinn:
asse ro buí bliadain for usce Tiprait Fingin & in ailitri a c-Clúain
adbath.

Annal CS616.

Kl.

Annal CS617.

Kl.

Combustio Donnain Ega hi .xu. Kl Mai cum .cl. martiribus et uastatio
Toraighe.

Annal CS618.

Kll.

Caemgen Glinne Dha Locha .cxx. anno aetatis suae in Christo quieuit.

Iugulatio Fergusa meic Colmain Moir rí Midhe o Anfartach h. Mescan do
muinntir Blaitinne.

Annal CS619.

Kl.ui.

Aedh Bendan airdri Muman quieuit dond Eoganacht.

Mors Sillain Maighe Bile & Fingen mac Fiacrach quieuit.

Kl.

Occisio generis Baodain {.i. Maighe Leced a ccrich Connacht} Ailella meic
Baodain et Maoili Duin meic Fergusa meic Baedain & Diucullu.

-----

p.56

Mors Fiacrach meic Ciaráin meic Ainmirech meic Senna .i. alius funditoris
Daire Calgaigh.

Annal CS621.

Kl.

Mors Aengusa meic Colmáin {MS folio 174rb(254b)} Moir .i. rí Ua Nell.

Donnchadh mac Eoganán, Nectan mac Canannan & Aed obierunt.

Fingen mac Fiacrach Encride quieuit.

Annal CS622.

Kl.

Cath Cinn Delgten in quo ceciderunt duo filii Libréin meic Illainn meic
Cerbaill. Conall mac Suibne uictor erat et Domnall Brec cum eo.

Uel in hoc anno quies Caeimghin.

Conaing mac Aedain meic Gabrain dimersus est.

1. Tonna mara morglana grian [canc.]
Grian rodai-tigsetar;
Inna curchan flesgach fand
For Conaing concoirsetar.
2. In ben ro-la a muing finn
Inna churchan for Conaing,
As cas ro tibe a gen
Indiú re Bile Tortan.

Bas Maoilebracha meic Rimeda meic Colmáin meic Cobthaigh & Ailella meic
Ceallaigh.

Cath Cendgubai in quo cecidit Colmán mac Cobthaigh .i. athair Guaire rí
Connacht la Raghallach mac Uadach.

Bas Colgan meic Ceallaigh.

Annal CS623.

Kl.iiii.

Obitus Fergnae ab Iae.

Quies Meic Laisre ab Áird Macha.

Expurgatio Ratha Guala re Fiachna mac mBaedain.

Annal CS624.

Kl.

Morss Ronain meic Colmain et Colman Stellan obiit.

{MS folio 174va(255a)}

Iugulatio Doir meic Aoda Allain. Failbe Fland Fidbad rodusgon, unde mater
eius ait:

-----

p.58

1. Ba guin sair,
Ni bu toghail Insi Cail,
Dia tomat gair na mbiodbadh
Im cend Failbe Flainn Fiodhbadh.

Natiuitas Adamnain ab Iae.

dlxxxv Kl. uii.

Maodhog Ferna quieuit.

Mac Fiachna .i. Mongan ab Arthur filio Bicuir Britoni lapide percussus
interi{i}t unde Becc Bairce dixit:

rann
1. As uar an gaoth dar Ile,
Dusfail oga Cinn Tire;
Do-genait gniom n-amnus de,
Mairbféd Mongán mac Fiachna.

Cormac Caom & Iollann mac Fiachach moriuntur; Ronan mac Tuathail.

1. Lanna Cluana Airtir indiu,
Amra cethrur forsfiadh:
Cormac Caem friu imfhochid
& Illann mac Fiachach.
2. Ogus an dias aile
Dia fognaid mor do tuataibh,
Mongán mac Fiachna Lurgan
& Ronan mac Tuathail.

Aengus mac Colmain Móir ri Mide do marbadh.

Cathal mac Aedha rí Muman mortuus est.

Annal CS626.

dlxxxvi Kl. i.

Cath Laethit quo interfectus est Fiachna mac Baedain {.i. ri Dal Araidhe}.
Fiachna mac Demain {.i. ri Dal Fiachach} uictor erat.

-----

p.60

Annal CS627.

Kl.ii.

Cath Arda Corrann. Dál Riada uictores erant in quo cecidit Fiacna mac
Demain la righ Dail Riada.

Cath Cairn Feradhaigh. Failbe Fland uictor erat. Guaire Aidhne fugit.
Conall mac Maelduib ri O Maine cecidit et Maelduin & Maelruain et
Maelcalgaigh, Conall mac Maelduib meic Maelbressaill.

Uisio Fursu ostensa est.

Annal CS628.

dlxxxvii Kl.

Cat Builg Luatha in quo cecidit ipse. Faelan mac Colmain ri Laigen uictor
erat.

Bellum Both in quo Suibne Menn mac Fiacna uictor erat. Domhnall mac Aedha
fugit.

{MS folio 175ra(256a)}

Occisio Suibne Menn meic Fiacna i Traigh Brene o Congal Caech mac Sgannail.

Pausan Columbani félii Baddani abbatis Cluana.

Iugulatio Cumani filii Colmani.

Uastatio Laigen la Domnall.

Domnall mac Aedha regnat.

Annal CS629.

Kl.

Bellum Fea Euin in quo Maelcaich {.i. ri Cruithne} mac Sgannail uictor
erat. Dal Riada cecidit et Dicull mac Echda ri Cineoil Cruine cecidit et
nepotes Aedhan ceciderunt .i. Rigullan mac Conaing & Faelbhe mac Echdach et
Oiricc mac Albirit ridamna Saxan cum strage maxima suorum.

Morss Eacach Buidhe meic Aedain anno .xx. regni sui.

Cath Dhuin Ceithern in quo Congal Caech fugit et Domnall mac Aedha uictor
erat, in quo cecidit Guaire Gaillsech mac Forannain.

Kl..ui.

Cath Letairbi eidir Cinel Feradhaigh et Cinel Meic Erca in quó Maelfithrigh
cecidit. Ernan mac Fiachna uictor erat.

Iugulatio Brainduibh meic Maelcobha.

-----

p.62

Mors Connaidh Chirr ut alii dicunt anno .i. regni sui in bello Feda Euin.

Dormitatio Finntain meic Maelduibh.

MoBai machui Aldai.

Mors Ealli ri Saxan.

Annal CS631.

Kl. uii.

Mors Cineda meic Luchtren regis Pictorum.

Annal CS632.

Kl.u.

Bellum Atha Abla in quo cecidit Dicull mac Fergusa Tuile la Mumain.

Inis Medgoit fundata est.

Annal CS633.

Kl.iii.

Cath Atha Goan in iartur Liffe in quo cecidit Cremtann mac Aodha meic
Senaigh ri Laighen. Faelan mac Colmain et Conall mac Suibne ri Midhe &
Failbe Flann ri Muman uictores erant.

Bas Moire Muman.

Enan Droma Raithi quieuit.

Annal CS634.

Kl. .iiii.

Iugulatio duorum filiorum Aedha Slaine la Conall mac Suibne og Loch Trethin
oc Fremain .i. Congal ri Bregh senathair hI Conaing et Ailill Cruitire
senatair Sil Dlutaigh.

Occisio Conaill meic Suibne ri Midhi i taigh meic Nafroich la Diarmaid mac
Aedha Slaine.

Quies Fintani {Munnu} filii Telchan in .xii. Kl. Nouembris et Ernaine meic
Cresine.

Cath Segaisi in quo cecidit Lochene mac Nectain Cennfoda et Cumusccoch mac
Aongusa.

[The dates on the MS margin are one year in arrear from 634 to 639,
including the first entry of 639. The entry appearing originally under 635,
starting 'Iugulatio Ernane' is accordingly given under 636.]

Annal CS636.

Kl.

Iugulatio Ernane mic Fiachna qui uicit Maolfitrigh mac Aedha Allain a ccath
Letairbe.

Effugatio Cartaig {.i. MoCudu .i. Mochta mac Firaull} o Raithiun in diebus
Paschae.

-----

p.64

Annal CS637.

Kl.

Cath Maighe Rath ria n-Domhnall mac Aedha & ria macoibh Aedha Slaine sed
Domnoll mac Aedha regnauit Temoriam in illo tempore in quo cecidit Congal
Caech {MS folio 175vb(257b)}ri Uladh & Faelchu mac Airmeadhaigh ri Mide {i
ffrithghuin} cum multis nobilibus.

Cath Saeltire ria Conall Cael mac Maelcoba for Cinel nEogain in eodem die.

Morss Failbe ri Muman.

Quies Mochta Raithin hi .ii. Id. Mai.

Annal CS638.

Kl.

Bellum Glinne Mairison in quo familia Domnaill Bricc in fugam uersa est &
obsessio Etain.

Cronan macu Loegde abb Cluana Muc Nois quieuit.

Obitus DaChua Ballae.

Annal CS639.

Kl. ii.

Iugulatio Congail meic Dunchada.

Obitus Dunsige uxor Domnaill.

Quies Critan ind Aendruim.

Quies Aeda Duib {.i. ri Laighen} abatis Cille Dara.

Dalaissi machu Imdae abb Leithglinne quieuit.

Mors Ailealla {.i. regis Laigen} meic Aedha Roin.

Hoc tempore Teodorus papa floruit.

Kl. iii.

Cath Cathrach Cinn Con la Mumain. Oengus Liathana uictor erat et Maelduin
mac Aedha Bennain f{u}git.

Annal CS641.

Bas Maeluidhir Caeich regis Orientalium et bas Bruide meic Foith.

Losccadh Maeliduin meic Aedha a n-Inis Cain.

Iugulatio Maeliduin meic Fergusa meic Maelidúin meic Colmain.

Quies Dagain Inber Daile.

-----

p.66

Annal CS642.

Kl.

Mors Domnaill meic Aedha regis Hiberniae in fine Ianuarii .xiii. anno regni
sui a n-Ard Fothaigh. Postea Domhnall Brec in bello Sratha Caruinin fine
equí [canc.] in fine anni in Decembre interfectus est anno .xii. regní suí
ab Hoan rege Britonum.

Iugulatio Ailella meic Colmáin regis generis Laegaire.

Annal CS643.

Kl. ui.

Hic dubitatur quis regnauit post Domnall. Dicunt alii historigraphi
regnasse quatuor reges .i. Cellach et Conall Cáel et da mac Aeda Slaine .i.
Diarmaid et Blathmac per mixta regna.

Báss h-Uaisle filiae Suibne meic Colmáin {.i. rigan Faelan ri Laighen}.

{MS folio 176rb(258b)}

Quies Cronán episcopi Náendroma.

Cath Cinn Chon.

Ceallach & Conall Cáel regnare incipiúnt.

Bas Scanláin Moir meic Cinnfaeladh rí Osraighe.

Báss Cuanach meic Cailcin ri Fer{n}maighe.

Annal CS644.

Kl.

Iugulatio nepotum Boghuine, Máelbressail et Maelanfaidh Enaigh.

MoChoe Naendroma quieuit.

Kl.

Mors Furudrain filii Bece meic Cuanach ri Úa Meic Uais.

Lochene mac Fingin rí Cruithne obiit.

Cath Gabra eidir Laighnibh inuicem.

Annal CS646.

Kl.

Guin Scándláin meic Becine meic Fiacrach rí Cruithnech.

Mac Laisre ab Bendchair quieuit.

Beda tunc natus est.

Hoc tempore Marcianus papa floruit.

-----

p.68

Annal CS647.

Kl.

Maelcoba mac Fiacna iugulatus est rex Uladh la Congal Cendfada mac
Dunchadha.

Builgg Luatba ri Ua Cintsiolaicch.

Annal CS649.

Kl.

Guin Rogallaigh meic Uadach ri Connacht {.i. la Maelmbrighde mac
Mothlachan} .i. Corcu Cullu occiderunt eum.

Cath Cáirn Conaill in die Penticostes ubi duo Cuan ceciderunt {MS folio
176va(259a)} .i. Cuan mac Enda ri Muman et Cuan mc Cairill ri hUa
fFidhgente & Tolomnach rí hÚa Liathán et Guaire fugit et Diarmaid mac Aeda
Slaine uictor erat. {Dia Domnaigh asedh iarom do luidh Diarmaid do tabairt
an catha sin .i. tri Cluain Muc Nois & do rinsit samadh Ciaran et la fair
co tisadh slan d'incaib a coraidhechtasom. Iar sodh iarom an rí ro edhbair
Doimnerc cona fodluibh .i. Liath Manchan indiu a ainm mur fod fri altóir do
Ciarán & do bert teora tristi for ri Mide da ccaitedh nech dia muintir cid
dig n-usque, conidh de sin ro rogart Diarmaid a adnacol a c-Cluain Muc
Nois}.

Quies Fursa in Parunna {i Frangcoib} secundum alios.

MoChaemóg Léith Moir moritur.

Annal CS650.

Kl.

Cath Ossa fria Pante in quo Pante cum xxx. regibus ceciderunt.

Cath Dun Crimhthainn in quo cecidit Aengus mac Domnaill. Filii Maelcoba
uictores erant .i. Conall Cáel et Cellach.

Mors Cathusaigh meic Domnaill Bric.

Mors Cronain Maighe Bile.

Kl.

Guin da mac Blathmaic meic Aedha Sláine .i. Donnchadh & Conall do Laignibh
i muiliund Mailodrain.

Quies Aedani episcopi Saxan.

Iugulatio Oisine meic Oisirg la Maelodhrain

[Hennessy states 'la Maelodhrain' is misplaced, and should be after
'Donnchadh & Conall'.]

:

1. A muilinn,
Ccia ro melt mór do tuirinn,
Nibo comailt for serbaind
Aro melt for hu Cerbuill.
2. An grain meles an muilend
Ni corca acht is dergtuirenn:
Is di forgladh an cruinn mair
Foda muilinn Maelodhrain.

Annal CS652.

Kl.

Obitus Segeni abbatis Iae.

Quies Aedha Loga abbatis Cluana Muc Nois {do Gailenccaibh Corainn a cinél
.i. mac Samain.

Dormitatio Mainceni abbatis Mena Drocait.

Imaireg Cuile Corra in quo cecidit Cuilene mac Forannáin rí Ó fFailge.
Maeldreith et Onchu uictores erant.

Cu Gamna mc Suibne moritur.

Uitalianus papa hoc tempore floruit.

Annal CS653.

Kl.

Iugulatio Conaill Coir.

Cath Connacht {.i. Iartair Seola} in quo cecidit Marcan mac Toman ri H.
Maine. Cennfaoladh mac Colgan et Maenach mac Blathin ri Ua mBriuin uictores
erant.

Maeldoid mac Suibne ri Midhe moritur.

Annal CS654.

Kl.

Iugulatio Conaill meic Máelcoba.

Colman episcopus macui Telluibh & Oisine Foda duo abbates Cluana Iraird
quieuerunt.

Iugulatio Fergusa meic Domnáill & Fergusa meic Rogallaigh & Aedha Betra
meic Cuimine la U fFiacrach Aidhne.

Cath Sretha Etairt re Tolarcan mac Anfrith{MS folio 177ra(260a)} ri
Cruithnech du a ttorcair Dunchadh mac Conaing et Congal mac Ronain.

Aodh Ron mac Maelcoba mortus.

-----

p.70

Annal CS656.

Kl.

Cath Flesccaigh ubi cecidit Cumusccoch mac Oilella ri H. cCremtainn in quo
Crundmáol mac Suibnea ri Cineóil Eogain uictor fuit.

Laighnén ri Connacht mortus est.

Mors Crundmaill Erbuilg meic Ronán rí Laighen Desgabuir.

Kl.

Quies Ultaní macuí Conchuphair hí .ii. Nón. Septembris.

Quies Suibne maccu Uirtri ab Iae.

Cath Delenn in quo interfectus est Maeldoid mac Conaing {uel aill}.

Mors Tolargan meic Anfrith rí Cruithnech.

Quies Concaine Cille Slebe.

Annal CS658.

Kl.

Mors Ceallaigh meic Maelcoba isin mBrugh.

Bas Ceallaigh meic Saráin abb Othna Moire.

MoCua mac Lonáin quieuit.

Annal CS659.

Kl.

Dima Duph episcopus Connere et Cuimine episcopus Náenndroma & Sillan
episcopus Daiminnsi & Dunchadh mac Aedha Sláine mortui sunt.

Iugulatio Oircdoid meic Sechnusaigh & Conn Chinn meic Laighnen.

Annal CS660.

Kl.

Obitus Fináin meic Rimedha.

Episcopus Colmán Glinne da Locha quieuit et Daniel episcopus Cinn Garad
quieuit.

Mors Echdaigh meic Blathmaic meic Aedha Sláine.

Guin Faeláin ri Osraige do Laignibh.

Maedhóg Ferna quieuit.

Conall Crandamna mortus est.

Eoghanán mac Tuathaláin moritur.

Oilill mac Dunchada meic Aedha Sláine mortus est.

-----

p.72

Annal CS661.

Kl.

Tomini ab & episcopus Aird Macha quieuit.

Ladcnenn mac Blathbannaigh quieuit.

Conaing h. Daint ab Imlech Iubair quieuit.

Cuimine abbas ad Hiberniam uenit.

MoGoboc macui Lama quieuit.

Kl.

Cuimine Foda .lxxii. anno aetatis suae quieuit.

Colman h. Cluasaigh quieuit.

Saran h. Critain quieuit.

Maeldúin mac Áedha Bennain mortuus est.

Cath Ogamain oc Cinn Corbadan ubi ceciderunt Conaing mac Congaile meic
Aodha Slaine & Ulltan mac Ernaine rí Ciannachta & Cendfaeladh mac Gerthidhe
rí Arda Ciannachta, in quo bello Blathmac mac Aedha Slaine uictus est a
sociis Diarmada meic Aedha Slaine qui dicuntur Onchu mac Sárráin et
Máelmilchon & Cathasach mac Emhine {MS folio 177va(261a)} in quo bello
Faelchu mac Máelumai cecidit. Hoc finis regni Blathmaic ut alii dicunt,
initium regni Diarmada re.

Maeldúin mac Furudráin rí Durlus mortus est.

Maenach mac Fingin rí Muman mortus. .rm.

Maelfuataigh mac Ernaine rí Cianachta moritur.

Conall Cloccach quieuit.

Annal CS663.

Kl.

Guaire Aidhne rí Connacht mortus & a adhnacal a c-Clúain Mhuc Nois (ri
conacht).

Iugulatio duorum filiorum Domnaill meic Aeda .i. Conall & Colca o
Cerrnceim.

Mors Gartnait meic Domnaill rí Cruithnech et Domnaill meic Tuathaláin et
Tuathail meic Morgainn.

Indercadh & Dima duo episcopi quieuerunt.

Quies Segain machui Cuinn abbatis Bennchuir.

Annal CS664.

Kl.

Tenebrae a Kl. Mai in horo nona et in eadem estate celum ardere uisum est.

Mortalitas in Hiberniam peruenit a Kl. August.

-----

p.74

Mors Cernaigh Sotail félii Diarmada meic Aedha Sláine et terraemotus in
Hibernia et Comghan mac Cuiteme & Berach ab Benncoir quieuerunt.

Baedan macui Cormaic {do Conmaicnibh Mara a cinel} ab Cluana Muc Nois
quieuit.

A {MS folio 177vb(261b)}Maigh Io{t}ha Fothart exarsit mortalitas primo in
Hibernia a morte Patricii .cc.iii. post mortalitatem .ccxii

Annal CS665.

Kl.

Mortalitas magna in Hibernia .i. an buidhe Conaill. Diarmaid mac Aeda
Slaine & Blathmac da rí Erenn et Máelbresail mac Maeliduin mortui sunt.

Ulltán machui Cunga ab Cluana Iraird quieuit.

Dormitatio Fecine Fabair et Ereráin an egna et Ronain meic Beraigh et
Maeldóid meic Fingin et Cronain meic Silni.

Cu cen Matair mac Cathail rí Muman moritur.

Blathmac rí Tebtha, Oengus Uladh et Manchan Leth episcopi abbates regesque
inumerabiles mortui súnt.

Colman cas ab Cluana Muc Nois {mac Fualusccaigh do Corco Mogha a cinel; aen
bliadain tribus diebus tantum tenuit principatum}, Cuimine ab Cluana Muc
Nois {do Greccraighibh Locha Tethed a cinel} dormierunt.

Sechnusoch mac Blathmaic regnare incipit.

Annal CS666.

Kl.

Mors Oilellamac [canc.] Flainn Essa meic Domnaill meic Aedha meic
Ainmirech.

Maelcaich mac Scandail {.i. ri Cruithne}, Máelduin mac Sgandail ri {MS
folio 178ra(262a)}Cinél Coirpri obierunt.

Eochaidh Iarlaithe rí Cruithne mortus.

Duibindracht mac Dunchadha rí H. mBriuin Ai moritur.

Mors Ceallaigh meic Guaire.

Bellum Fertsi etir Ulltu et Cruithne in quo cecidit Cathusach mac Luircini.

Baitini ab Benncair quieuit.

Faelán mac Colmáin rí Laigen moritur.

Kl.

Mortalitas in qua .iiii. abbates Bennchair perierunt .i. Berach, Cumine,
Colum {&} Aedhan.

-----

p.78

Cath Aine etir Aradu et H. Fidgente, ubi cecidit Eogan mac Crunnmail.

Guin Brain Finn meic Maeilectraig ri na n-Desi Muman.

Annal CS668.

Kl.

Nauigatio Colmain episcopi cum reliquiis sanctorum ad Insolam Uaccae Albae
in qua fundabat aecclesiam, et nauigatio filiorum Gartnait ad Hiberniam cum
plebe Sceth.

Fergus mac Muccedo moritur.

Muircertoch {Nár} rí Connacht .i. mac Guaire moritur.

Annal CS669.

Kl.

Obitus Cuimini Albi abbatis Iae et Critáin ab Béndchuir et MoChuae meic
Cuist et mors Maelifo{thair}thigh meic Suibne {MS folio 178rb(262b)}righ
nepotum Tui{r}tri.

Iturnán et Cormda apud Pictones defuncti sunt.

Annal CS670.

Kl.

Guin Maelidúin nepotis Ronáin.

Mórs Blaithmaic mic Maelcoba et iugulatio Cundai meic Ceallaig.

Uenit genus Gartnaid de Hibernia.

Guin Brain Fhind meic Maelifoturtaigh.

Mors Dunchadha nepotis Rónáin.

Annal CS671.

Kl.

Mors Ossu filii Edilbrit rí Saxan.

Guin Sechnusaigh meic Blaithmaic regis Temoriae initio hiemis re.

1. Ba srianach, ba hechlacsgach
An tech a mbiodh Sechnasach;
Ba imdha fudell for slait
Isin tech a mbiodh mac Bláithmaic.

Dubdúin rí Cinél Coirpre iugulauit illum.

Bran Fionn mac Maeloctraigh mortus.

Máelruba in Britaniam nauigat.

-----

p.80

Kl.

Bellum Dungaile meic Maeilituile rí Cineóil Bogaine. Loingsech uictor fuit
Dungal cecidit.

Morss Cumusccaigh meic Ronáin.

Cendfaeladh mac Blaithmaic regnáre incipit re.

Annal CS673.

Kl.

Guin Domangairt meic Domnaill Bric rí Dail Riada.

Nauigatio Failbe ab Iae in Hiberniam.

{MS folio 178va(263a)}

Máelruba fundauit aecclesiam Aporcrossan.

Annal CS674.

Kl.

Guin Congaile Cennfoda meic Dunchadha rí Uladh. Becc Bairche interfecit
eum.

Nubes tenuis et tremula ad speciem coelestis arcus .iiii. uigilia noctis
.u. feria ante Pascha ab oriente in occidentem per serenum celum apparuit.

Luna in sanguinem uersa est.

Annal CS675.

Kl.

Bellum Cindfaeladh meic Blaithmaic meic Aodha Slaine. Occisus est
Cennfaeladh;

Finnachta mac Dunchadha uictor erat. Finnachta Fledhach regnare incipit.

Annal CS676.

Kl.

Columbá episcopus Insolae Uaccae Albae & Finan mac Airendain quieuerunt.

Coiseacradh Ailigh Frigreinn la Finnachta mac Dunchadha.

Failbe dé Hibernia reuertitur.

Congal mac Maeilidúin et Aurtaile iugulati sunt.

Kl.

Stella comites uisa est luminosa in mense Septembris & Octimbris.

Dunchadh mac Ulltain rí Airgiall occisus est a n-Dun Forgo la Mael Dúin mac
Maeili Fitrigh.

Cath edir Finnachta et Laighnechaibh in loco proximo {MS folio
178vb(263b)}Locha Gabor in quo Finnachta uictor erat.

-----

p.82

Congressio Cuile Maine ubi cecideruint da mac Maeliachdain.

Becán Rumind quieuit in insola Britaniae.

Annal CS678.

Kl.

Mors Colgan meic Failbe Flainn rí Mumhan.

Dairchill mac Cuiretai episcopus Glinde da Lacha quieuit.

Mors Drosto meic Domnaill.

Annal CS679.

Kl.

Quies Failbe abbatis Iae.

Cendfaeladh sapiens quieuit.

Cath Finnachta {contra} Bec Bairrce.

Dormitatio Nectain.

Annal CS680.

Kl.

Colman abb Benncair quieuit.

Guin Fianamlo meic Maelituile reigis Lagenorum. Foichsechan dia muintir
fesin rod-geghuin ar Fínnachta.

Cathal mac Rogallaigh moritur.

Cath Saxonum ubi cecidit Almune filius Ossu.

Morss Maelifothartaigh episcopi Aird Sratha.

Cath i m-Bodhbhghnu ubi cecidit Conall Oirgnech .i. ri Coirpre.

Lepra grauissima quae uocatur bolgach.

Annal CS681.

Kl.

Combustio regum a n-Dun Cethirn .i. Dungal mac {MS folio
179ra(264a)}Scandail rí Cruithne et Cendfaoladh mac Suibne rí Cianachda
Glinne Gemein initio estatis lá Mael Dúin mac Maelifitrigh.

Cíar ingen Duibrea quieuit.

Cath Blai Slebe postea initio hiemis in quo interfectus est Mael Dúin mac
Maelifitrigh la Ciannachda Glinne Geimin et le Fland Fionn mac Maelituile.

Iugulatio Conaill meic Dunchadha a c-Cinn Tire.

Iugulatio Sechnusaigh meic Airmedhaigh et Conaing meic Congaile.

-----

p.84

Kl.

Iugulatio Cindfaoladh meic Colgan rí Connacht. Ulchu Derg h. Caillaidhe di
Conmaicnibh Cuile occidit eum.

Cath Ratha Moire Muighe Line contra Britones ubi ceciderunt Cathusach mac
Maeliduin ri Cruitne et Ulltán mac Dicolla.

Annal CS683.

Kl.

Dunchadh Muirsce filius Maeilduibh .i. rí Connacht iugulatus ri connacht.

Bellum Coraind in quo ceciderunt Colcu mac Blaithmaic & Fergus mac
Maeilidúin ri Cineoil Coirpri.

Initium mortalitatis puerorum in mense Octobris.

Dormitatio Airmedhaigh na Craibhe.

Colman abb Cluana muc Nóis quieuit: a Airtech dhó.

Annal CS684.

Kl.

Mortalitas paruulorum.

Mors Maine ab n-Aendroma.

Bellum Caisil Findbairr.

Loch nEchach do soudh i ffuil. ingnad

Annal CS685.

Kl.

Uentus magnus {et} terraemotus in Hiberniae insola.

Saxones campum Breagh uastauerunt et ecclesias plurimas in mense Iunii.

Mors Conaill meic Guaire.

Mors Bressail {meic} Fergusa morbo {.i. ri Coba}.

Annal CS686.

Kl.

Domnall Brec mac Echach Buidhe do tuitim la Háon righ Bretan i ccath Sratha
Carun.

Iugulatio Rotechtaigh {MS folio 179va(265a)}et Dargarta filii Finnguine.

Forcron ab Cluana Muc Nois quieuit.

Kl.

Iugulatio Feradhaigh meic Congaile.

Quies Dochuma Chonon abbatis Uallis da Locha.

-----

p.86

Dormitatio Roistene ab Corcaighe Móire.

Mors Ossene episcopi monasterii Fintani {.i. Munnu} meic Tulcani .

Adamnanus captiuos reduxit ad Hiberniam.

Annal CS688.

Kl.

Quies Segeni episcopi Áird Macha.

Occissio Canoinn meic Carnait.

Finnachda clericatum suscepit.

Cath Imlecha {Fio} ria Níall mac Cernaigh Sotail for Congalach mac Conaing
ubi ceciderunt Dub da Inber rí Arda Ciannachda et Huarcridhe h. Ossene rí
Conaille. Congalach mac Conaing fugit.

Annal CS689.

Kl.

Findachda reuertitur ad regnum.

Iolan episcopus Garad obiit.

Iugulatio Diarmada Mide {.i. rí Mide} meic Airmedhaigh {MS folio
179vb(265b)}la Aodh mac Dluthaigh rí fFer Cúl.

Mors Cathusaigh h. Domnaill Bric.

Mors Feradhaigh meic Tuataláin.

Mors Maeilidúin meic Conaill Crannamna.

Obscurata est pars solis.

Annal CS690.

Kl.

Congal mac Maeildúin meic Aeda Bennain rí Muman ab uno scolastico
interfectus est, et Dunchadh mac Oircdoith et Ailill mac meic Dungaile ri
Cruithne iugulati sunt.

In hoc anno Beda fecit librum de Natura Rerum & Temporibus & in pagin & in
figell.

Mors Finguini Longilongi [expunct.] & Feradhaigh Meith meic Nectligh, et
Coblaith filia Canonn mortua est.

Bran mac Conaill rí Laigen moritur.

Annal CS691.

Kl.

Cronan mac Con Cualne abb Benncair moritur.

{MS folio 180ra(266a)}

Teodorus episcopus Britaniae quieuit.

Fidhghellach mac Fláind rí H. Maine quieuit {uel moritur}.

-----

p.88

Kl.

Adamnanus xiiii anno post pausam Failbi ad Hiberniam pergit.

Luna in sanguineum in colorem in natali sancti Martini.

Annal CS693.

Kl.

Mors Dirath episcopi Fernan et Bran nepos Faeláin rex Lagnensium mortui
sunt.

Cath eidir Osraighe et Laigne in quo cecidit Faelchar h. Maeilodre.

Cath contra filium Panteae.

Pluuia sanguinea in Lagenis fluxit. ingnadh

Annal CS694.

Kl.

Cronan Bec ab Cluana Muc Nois obiit {.i. Cron Bec .i. a Chuailgne a
chinel}.

Obitus Cronáin Balni.

Annal CS695.

Kl.

Fínshnachta mac Dunchadha meic Aeda Sláine rí Erenn et Bressal filius eius
iugulati sunt hic Greallaigh Dollaith o Aedh {.i. ri Fer Cull mac Dluthaigh
meic Ailella meic Aeda Sláine et o Congalach mac Conaing {MS folio
180rb(266b)}meic Aedha Slaine.

Quies Minnbairénd ab Achaidh Bó.

Loingsech mac Aengasa regnare incipit. r.e.

Annal CS696.

Kl.

Iugulatio Domnaill meic Conaill Crandamhna.

Finnguine mac Con cen Mathair rí Muman moritur. ri m [with tilde over m]

Fergal {.i. ri Connacht} mac Ardgail meic Guaire Aidhne moritur.

Lochene Menn sapiens ab Cille Dara iugulatus.

Congalach mac Conaing meic Congaile meic Aeda Slaine mortus.

Kl.

Adamnanus ad Hiberniam pergit et dedit legem innocencium populis.

MoLing Luachra dormiuit.

-----

p.90

Annal CS698.

Kl.

Cath a fFernmaigh ubi ceciderunt Concupar Maechae mac Mailiduin {.i. ri na
n-Airter} et Aedh Airedh rí Dail Araide.

Mors Forannáin ab Cille Dara.

Annal CS699.

Kl.

Pilipus anno uno & mensibus .ui.

Annal CS700.

Kl.

Accensa est bouina mortalitas in Hibernia i Kl. Febra i Muigh Treagha a
tTeathba.

Quies anchoritae Aedha o Shlebtiu.

Sicc mor in hocc anno corresiot locha & aibhni Erenn correi an muir edir
Érinn & Albain go mbídh imaithighe eturra forsin licc ega.

{MS folio 180va(267a)}

Flánd mac Cindfaoladh meic Suibhne iugulatus est.

Fames et pestilentia .iii. annis in Hibernia facta est ut homo hominem
comederet.

Fland mac Maeilituile ri Cineóil Eoghain iugulatus.

Conall mac Suibne rí na n-Desi, moritur.

Annal CS701.

Kl.

Oilill mac Con cen Mathair ri Muman mortus.

Conall mac Doinennaicch rí H. fFidhgente moritur.

Kl.

Muiredach Muighe Aí ri Connacht {a quo Sil Muiredhaigh nati sunt} moritur.

Irgaluch H. Conaing a Britonibus iugulatus.

Annal CS703.

Kl.

Cath Maighe Culinn in Aird Aue nEcdach inter Ulltaibh et Britones ubi
cecidit filius Radgaind aduersarius aecclesiarum Dei. Ulaidh uictores
erant.

Cath an Corainn la Connachta in quo ceciderunt Loingsech {.i. mac Aengusa
ri Erenn} cum tribus filiis suis .i. Ardgal et Connachtach & Flann Gerg et
duo félii Colcen et Duphdiberg mac Dungaile & Fergus Focraith et Conall
Gapra {MS folio 180vb(267b)}et ceciderunt multi duces. In Id. Iulii .ui.
hora diei Sabothi hoc bellum confectum est. Ceallach mac Ragallaigh meic
Uadach uictor erat.

-----

p.92

Annal CS704.

Kl.

Strages Dail Riada ic Linn Limniae.

Adomnanus .lxx.uiii. anno aetatis suae in nonas Kalendas Octobris abb Iae
quieuit.

Bellum for Cloinath ubi uictor fuit Ceallach Culánd in quo cecidit Bodbcadh
Mide mac Diarmad. Fogurtach h. Cernaigh fugit.

Annal CS705.

Kl.

Bellum Corcumrúadh ubi cecidit Celechair mac Comain.

Ceallach mac Raghallaigh ri Connacht post clericatum obiit.

Congal mac Fergusa regnare incipit.

Annal CS706.

Kl.

Daconna Daire et Ossene filius Galluist {Fremuinn: do Calraighe Teptha dho}
{MS folio 181ra(268a)}abbas Cluana Muc Nois pausauerunt.

Concupar mac Maeilidúin rí Cineóil Coirpre moritur.

Flánn Feabla ab Áird Macha, quieuit.

Kl.

Conodur Fabair obiit.

Occisio Indreachdaigh meic Dunchadha {.i. Muirisge} rí Teora Connacht.
Fergal mac Maeilidúin ri Cineoil Eoghain & Fergal mac Loingsigh rí Cinel
Conaill occiderunt eum.

Coibdenach episcopus Aird Sratha quieuit.

Annal CS708.

Kl.

Cu Cuarain ri Cruithne et Uladh iugulatus. Finchu H. Rebain interfecit eum.

Boár mor iterum incendit.

-----

p.94

Annal CS709.

Kl.

Cath Maighe Ele per dolum ubi iugulatí sunt Lethlopur filius Echdach, Cu
Allaidh & Cu Dinaisc.

Cathal mac Muirethaigh {.i. rí Connacht} moritur.

Máeldobarcon episcopus Cille Dara quieuit.

Pestis que dicitur baccach cum uentris profluuio in Hibernia.

Annal CS710.

Kl.

Conmaol mac Failbe abb Iae quieuit.

Congal mac Fergusa ri Temrach subita morte periit.

{MS folio 181rb(268b)}

Fergal regnáire incipit re.

Annal CS711.

Kl.

Cath for hUa Meith i Slebh Fúaid ubi Tnúthach mac Mochloingsi et Curoí mac
Aodha meic Dluthaigh ceciderunt. Fergal uictor fuit.

Cénnfaoladh abb Fobair quieuit.

Kl.

Bellum inter nepotes Aedha Sláine in quo Maine filius Néll meic Cernaigh
iugulatus est. Fland mac Aodha meic Dluthaigh uictor fuit.

Cucerca rí Osraighe moritur.

Dubhgualai abb Glinne da Locha quieuit.

Cath Cairn Feradhaigh ubi cecidit Cormac mac Maenaigh rí Muman rm [with
tilde over m].

Annal CS713.

Kl.

Baetan episcopus Innsi Bó Finne obiit.

Failbeus modicus ab Cluana Muc Nois quieuit.

Cormac mac Aililla rí Muman in bello iugulatus est rm [with tilde over m].

Sechnusach rí H. Maine moritur.

Annal CS714.

Kl.

Cath Bili Tenedh in Assul ría Murchadh Midhe ubi Flann mac Aedha meic
Dluthaigh et Dubhdúin h. Bécce ceciderunt, Colgu et Aed Cluasach mac
Diarmada hi ffrithghuin.

{MS folio 181va(269a)}

Fogurtach h. Cernaigh de regno suo expulsus est, in Britainiam iuit.

Nox lucida in autumno.

Annal CS715.

Kl.

Ceallach Cualand rí Laigen, mortuus rl..

-----

p.96

Guin Murchadha meic Diarmada meic Caeich rí H. Nell la Conall n-Grant h.
Cernaigh.

Domhnáll mac Cathail rí Connacht, moritur.

Annal CS716.

Kl.

Fogurtach h. Cernaigh iterum regnat.

Obitus Cele Tigernaigh abb Cluana Eois.

Flann Foirbthe mac Fogurtaigh moritur.

Kl.

Dunchadh mac Cinnfaeladh abb Iae moritur.

Expulsio familiae Iae trans dorsum Britaniae a Nectonio rege.

Congresio Dáil Ríada et Britones deuicti sunt.

Annal CS718.

Kl.

Becc Bairchi obiit.

Cath Cenannsa ubi Tuathal h. Faelcon et Gormgal mac Aedha meic Dluthaigh et
Amalccaidh h. Conaing & Fergal frater eius ceciderunt. Conall Grant uictor
erat et Conall Grant h. Cernaigh in eo die post bellum interfectus {MS
folio 181vb(269b)}est o Fergal mac Maeiliduin.

Tonsurae corona super familiam Iae datur.

Pluit fros meala for Othain m-Bic, fros argaid for Othain Moir, fros fhola
super fosam Lagenorum & inde uocatur Níall Frosach mac Fergaile qui tunc
natus est.

Annal CS719.

Kl.

Congressio apud Lagnenses ubi Aedh mac Ceallaigh cecidit.

Uastatio Lagenorum .u. uicibus in uno anno la hUa Nell.

Annal CS720.

Kl.

Estas pluuialis.

Sinnach Innsi Clothrann dormiuit.

Muirbrucht in mense Octimbris.

Annal CS721.

Kl.

Cath edir Connachda et Corca Baiscinn ubi cecidit mac Talamnaigh {uel
Tomaltaigh}.

-----

p.98

Inradh Laighen et naidm na boroma et naidm na gialla Laigen la Fergal.

Inmesguch religiosus legem cum pace Christi super insolam Hiberniae
constituit .i. in campo Delenn.

Kl.

Cath Almaine edir Murchadh mac Brain rí Laigen & Fergal mac Maoilidúin rí
Erenn .iii. Id. Decimbris die feriae .ui.ae. Numerus Sil Cuinn qui uenerunt
ad bellum Almaine fiche mile.. Hi sunt reges generis Sil Cuinn qui in bello
ceciderunt: Fergal mac Maeilidúin rí Érenn cum .clx. satillitibus suis,
Conall Meann ri Cineóil Cairbri & Forbasach rí Cineoil Boguini & Fergal h.
Aithechda & Fergal mac Echdach Lemhna rí Tamnaichi, Congalach mac Conaing
et Eiccnech mac Colgan rí na n-Airther, Coi{b}denach mac Fiacrach, Muirgius
mac Conaill, Lethaitech mac Concarat, Eadgen h. Mathgamnae, Nuadha mac Oirc
ri Guill et Irguill et x. nepotes Maeilifitrigh. Ite sin rigthe an
tuaisgeirt. Hí sunt reges h. Nell an descceirt {MS folio 182rb(270b)}.i.
Flann mac Rogellaigh, Oilill mac Feradhaigh, Aodh Laigen h. Cernaigh,
Suibne mac Congalaigh, Nía mac Cormaic, Duph dha Crioch mac Duibh dha
Inber, Ailill mac Conaill Graind, Flaithemhoil mac Dluthaigh, Fergus h.
Eogain. Hic totus numerus de regibus ceciderunt & .clx. de amsaibh
Fergaile,et alii & .ix. uolatiles .i. gealta. Cu Bretan mac Congusa
cecinit:

rann
1. Atagar cath forderg flann,
A fir Fergaile, a deg lind;
Bronach muintir meic Muire de
Iar mbreith a taighe dia cind.
2. [rann] Bo an claimh ro gháod
A ffarradh a daimh:
Mairg lamh ro geoghain a brath
Ría techt a cath go mac Brain.
3. [rann] Ma beith nech r.e. do bera cath,
Mada indreamain re mac Brain,
Annsa lim inas an draoí
An taoi ro ceachtair an claimh.

-----

p.100

Nuada h. Lomtuili cecinit:

1. Do dith laithe Almaine
Ag cosnam buair Breghmuighe,
Ro lao badhbh bélderg biorach
Iolach um cenn Fergaile.{MS folio 182va(271a)}
2. Buaidh árd Almaine an fán
Ag guidhe dal da gach dúil
Um secht milib dermar,
Dal Fergail mháir meic Maoilidúin.
3. Adbath ced ruirech rathach
Cumach cosdadach carnach
Um .uii. ngealta gan mine,
Um uii. mile fer n-armach.

[Tesda brollach da duilleóg don tsenleabhar as a sgriobuim so & faguim a
ffuil róm don lethtaoibsi 'na n-oircill. Misi Dubáltach Firbisigh.]

-----

p.102

Annal CS804.

{MS folio 183va(272a)}Torand romór et gaoth et tentidhe i llo fele Padraig
coro marb daoine ro-imda id est mille & decem uiros i tir Corca Baisginn.

Inradh Laigen la Domnall.

Annal CS805.

Kl.

Muiredhach mac Aimirgin ab Leithglinne quieuit.

Muircertach mac Donngaile ri Breifne, moritur.

Annal CS806.

Kl.

Tedm mor a n-Erinn in hoc anno.

Gormgal mac Dinadaigh ab Aird Macha quieuit.

Muintir hIe do marbadh o gentibh .i. .lxuiii.

Lex Patricii la Aodhmac Neill.

Annal CS807.

Kl.

Conmach mac Duibhda Leithi ab Aird Macha subita morte periit.

Constructio nouae ciuitatis Columbae Cille a cCenannus.

Losccadh Innsi Muirgdhaigh o gentibh et inradh Roiss Caim.

Luna in sanguinem uersa est.

Kl.

Obitus Torbaigh ab Aird Macha.

Finachda mac Ceallaigh rí Laigenmoritur.

Quies Toictig ab Áird Macha.

Annal CS809.

Kl.

Aed ab Glinne da Locha quieuit.

{MS folio 183rb(272b)}Finbil ab{a}tissa Cluana Bronaigh quieuit.

Annal CS810.

Kl.

Anlón mac Concupuir rí Aidhne moritur.

Guaire ab Glinne da Locha quieuit.

Tadg & Flaitnia duo filii Muirgesa iugulati sunt o Luignibh. Uastatio
Luighne la Muirges mac Tomaltaigh.

-----

p.104

Annal CS811.

Kl.

Nuada ab Aird Macha do dul i Conachta cum lege Patricii et cona cain.

Annus prodigiorum annso: as inte tainig in Cele Dé don fairgi anes cosaibh
tirmaib cen culud et do bertha stuagh sgribta do nimh do triasa ndenad
procect do Gaoidelaibh, et do bertea súas doridisi í in tan toirged an
procect et tigedh an Cheli Dé gach laoi darsan fairige fodes iar toirgsin
an procecta; as inte dano do rignid fuil dona bairgenoib & ro shed fuil
estib ica ttesccad; as inte no candais na heóin an cantain daonna. ingnadh

Ár gente la hUlltuibh.

Annal CS812.

Kl.

Nuadha Locha hUama episcopus et ab Áird Macha quieuit.

Ár gente la firu Umaill.

Ar Conmaicni la gentibh.

Ar gente la Mumain .i. la Cobtach.

Iondradh an desgeirt la Muirges mac Tomaltaicch.{MS folio 183va(273a)}

Cáin Dairi for Connachtaibh.

Kl.

Ar ffer n-Umaill la gentibh ubi ceciderunt Cosgrach mac Flaind Abrat et
Dunchadh rí Umaill.

Carolus rí Frangc et Impir Eorpa quieuit.

Annal CS814.

Kl.

Edirsgel episcopus & abb Glinne da Locha quieuit.

Forcellach Fobair {do Gailenccaibh Mora} abb Cluana Muc Nois quieuit.

Lex Ciarani for Cruachan eleuata est la Muirgis mac Tomaltaigh.

Saeth mor & trómgalar.

Annal CS815.

Kl.

Mors Muirgiusa meic Tomaltaigh rí Connacht.

Conall mac Neill rí Bregh moritur.

Orgain Cluana Creama do Brefnechaib. Daoine do marbadh inte.

-----

p.106

Annal CS816.

Kl.

Losgadh Cluana Muc Nois.

Mors Cathail meic Oililla rí H. fFiacrach.

Tibraide ab Cluana Ferta Brenaind.

Suibne mac Cuanach do Ib Briain Seola ab Cluana M. Nois quieuit iar tricaid
la ar losccad Cluana.

Annal CS817.

Kl.

Cu Congelt mac Catail rí Laighen Desgabair.

Kl.

Muiredhach mac Brain leithrí Laigen[gap: extent: ?]

Artri princeps Aird Macha co sgrin Patraic do dul co Connachtaibh.

Cath i ferann Delbnae Nuat .i. cat Forath ubi H. Maine & a righ{MS folio
183vb(273b)} do marbadh .i. Catal mac Murchadha & plurimi. Rige H. mBriuin
.i. Diarmaid mac Tomaltaigh & Maolcothaigh mac Fogharthaigh uictores erant.

Diarmaid ab Iae co sgrin Colaim Cille do dul a n-Albain.

Annal CS819.

Kl.

Uastatio Laigen la Aodh mac Néll.

Mors Aedha meic Neill Frosaigh ic Ath da Ferta a Muigh Conaille.

Cath edir Cinél Eogain & Cinel Conail in quo cecidit Maol Breasail mac
Murcadha rí Cineóil Conaill: Murchadh mac Maeili Duin uictor fuit.

Catal mac Dunlainge ri H. cCinsiolaigh moritur..

Concupar mac Donnchada regnat.

Annal CS820.

Kl.

Ailebra h. Muirli episcopus Air- & Daimliag moritur.

Fedhlimidh mac Crimthain do gabail Muman.

-----

p.108

Annal CS821.

Kl.

Sluaiged la Concupur mac Donnchadha co Ard Achod Slebe {MS folio
184ra(274a)} Fuaid. Ionradh na nAirter les co nuige Emhain Macha.

Coniulff ri Saxan moritur.

Annal CS822.

Kl.

Sicc mór go risit na muire et na locha go ructha na graige & fedhmanna
forra.

Eochaidh h. Tuathail episcopus et ab Lughmhaigh quieuit.

Orgain Daiminsi et Corcaighe o gentib.

Kl.

Conaing {.i. mac Congaile} rí Teathba.

Congalach mac Irgalaigh tanaisi abbad Cluana Muc Nois.

Lex Padraic for Mumain la Feidhlimidh mac Crimthain.

Ronan ab Cluana Muc Nois do ága{ibh a} abdaine.

Saruccadh Cluana Muc Nois do Cathal mac Aililla rí h. Maine for secnabad
Muman .i. Flann mac Flaithbertaigh do Uib Forga contard isin Sinainn
contorcair. Dligedh .uii. cell inn.

Maidm ria Cathal mac Oilella for Fedlimid mac Crimthain a Maig hÍ ubi multi
ceciderunt:

1. Robtar trena
Connachta a Maigh nÍ;
Nibdar fanna
Ria Fedlimidh.

Gentiles inuaserunt Bendcur Mór.

Galinde na Bretan exustum est o Fedlimidh mac Crimthain {cum tota}
habitatione sua et cum oratorio.

Tene do nimh forsa forudh n-abad a n-Árd Macha gor loisg.

Mors Fergusa meic Loingsicch ab Aird Macha quieuit.

-----

p.110

Annal CS824.

Kl.

Orgain Bendcair a gentibus.

Cath Fionnabrach in quo ceciderunt Aodh mac Fogurtaigh et ailii.

Annal CS825.

Kl.

Díarmaid h. Aodha Roin ancorita & religionis doctor Hiberniae.

Magna pestilentia in Hibernia a senioribus & infirmis. teidmor

Gorta mor & ircra aran.

Argain Dúin Lethglaisi ó gentibh.

Losccadh Muighe Bile cona erdaimibh ó gentibh.

Rainiudh i Maig Inis re nUlltaib for gentibh in quo ceciderunt plurimi.

Raoiniudh for Osraigibh ó gentibh.

Orgain Innsi Daimle o gentibh.

Martra Blaithmaic meic Flainn o gentibh i n-I Coluim Cille 4.

Annal CS826.

Kl.

Níall mac Diarmada rí Mide moritur.

Mac Loingsigh ab Áird Macha, moritur.

Art mac Diarmada rí Teabta iugulatus est.

Clemens ab Cluana Iraird quieuit.

{MS folio 184va(275a)}Guin Artrach meic Muirgesa rí Teabtha.

Lex Da-Íre co Connachta iterum.

Annal CS827.

Kl.

Saruccadh Eogain a n-Ard Macha la Cumasccach mac Cathail do rí Airgiall &
la Airtri mac Concupuir conadh uime sin adbert Eogan fer leiginn
Mainistrech ann rann sa diar cuir a sailmceadluidh d'agallam Nell Caille
d'iarraidh comurbuis Patraic do cosnamh dho:

rann
1. Abair le {Niall} niamda
Guth Eogain meic Anmchada,
Na biodh san rige a rabha
Munab abb a anmcara.

Airtri mac Concupair baoi a ccomurbus Patraic an uair sin; mac mathar eside
do rí Oirgíall .i. do Cumusccach mac Cathail. As e a

-----

p.112

cumair tinoilid na righ a slóigh & fertur cath Leithe Caim a Maigh Enir ria
Níall mac Aodha for Airgiallibh & for Ulltaibh in quo ceciderunt Muiredhach
mac Eachach rí Uladh et Cumusccach mac Cathail rí Airgiall et Congalach a
brathair et alii reges d'Airgiallaibh & ro gab Eogan Mainistrech
ardcomurbus Patraic fri re .ix. mbliadan iar sin tre nert Neil Caille,
conidh do tairrngire {MS folio 184vb(275b)} an catha sin do can DaCiaroc
sanctus Aracuil .i. cell:

1. Lethe cam,
Do fáosad mor ngalngad ann,
Tarrustur o Lethe Luin
Cidh cian cidh cuin cidh mall.

As ag tarrngaire an catha sin aspert Bec mac De:

rann
1. Lethe cam,
Conricfaid días amnus ann,
Bidh rí Eoghan ar Eogan,
Árd an gleogal bías ann.

Seanóir do muintir Aird Macha cecinit a aithle an catha:

1. Nima rucsam ar mbaire,
Nima lodmur sec Lere (.i. Lann Lere5)
Nimar gabsamur Eogan
Sech cech ndeoraidh in hEre.

Secnopote Cluana Muc Nois do tabairt do Muimnechaibh na raba riam.

Kl.

h-Uada mac Diarmada rí Tebtha interfectus.

Cathraoinedh for gentibh re Coirpri mac Cathoil ri h. Cinsilaigh & ré
muintir Tighe Munda.

Mors Muiredhaigh meic Ruadhrach rí Laighen.

Annal CS829.

Kl.

Cearball mac Finnachda {MS folio 185ra(276a)} rí Dealbhna Betra moritur.

Diarmaid abb Iae do dul a n-Alban co miondaib Colaim Cille.

Raoined for Connacdaibh re feraibh Midhi.

-----

p.114

Annal CS830.

Kl.

Aengus mac Dunchadha rí Teabtha.

Cormac mac Suibhne episcopus & ab Cluana Iraird quieuit.

Losccadh Faire la Feidhlimidh.

Suibne mac Fairnigh ab Daiminsi a n-Ard Macha quieuit.

Annal CS831.

Kl.

Diarmaid a n-Erinn co miondoibh Colaim Cille.

Muirenn abbatisa Cille Dara quieuit.

Inradh Conaill do gentibh gur gabattur Maol Brighde a rri et Cananan a
brathair et co ructa a lonccoib.

Inradh Life la Concupar mac Donnchadha.

Annal CS832.

Kl.

Cedna orgain Aird Macha ó gentibh fo tri a n-aon mis.

Orgain Lucchmaigh et Mucrima & O Meith et Droma hUbla & araile cell.

Orgain Daimliag Cianain & fine Ci{MS folio 185rb(276b)}annachda cona
cellaibh o gentib.

Tuathal mac Feradaigh do breith do gentibh & scrin Adamnain o Domnoch
Magagen.

Inradh Bethra fo trí lá Feidhlimidh.

Losccadh termainn Cluana Ciaráin le Feidlimidh mac Crimthain.

Orgain Lis Móir o gentibh.

Mors Concupuir mac Donnchadha rí Temrach.

Quies Artrach meic Concupoir.

Niall Caille regnat.

Kl.

Raoinedh re Níall & re Murchadh for Gullu a n-Dairi Calcaigh.

Orgain Cluana Dolcan o gentibh.

-----

p.116

Iugulatio muintire Cluana Muc Nois et losccadh a tennainn corice dorus
cille la Feidlimidh rí Caisil. Faen cuma cedna muintir Durmagh co dorus a
ccille.

Mors Diarmada meic Tomaltaig rí Connacht.

Annal CS834.

Kl.

Eoccan Mainistrech ab Aird Macha quieuit.

Affraic abbatissa Chille Dara quieuit.

Ceallach mac Brain rí Laigen,et Cinaoth mac Conaing rí Breg moriuntur.

Cath for gentibh ré Dunchadh mac Scannlain rí h. fFi{dh}gente dú a ttorcair
ile diubh.

Orgain Glinne dha Locha ó gentibh.

Annal CS835.

{MS folio 185va(277a)}Kl.

Orgain Ferna Móir et Cluana Móir Maodóig o gentibh et losccadh Mungairde et
araile cell d'Irmumhain.

Aedacan Lugmaigh d'ég a n-ailitre a c-Cluain Muc Nois.

Annal CS836.

Kl.

Suibne mac Iosebh abb Glinne da Locha quieuit.

Ceall Dara d'argain ó gentibh o Inber Dex & ra loisccsiod leth na cille.

Gabail an dertaighe a c-Cill Dara for Forannán ab Áird Macha go samhadh
Padruig archena la Fedlimidh mac Crimthainn co cath et indini & ro gabta
icat cona n-umaldoit.

Uastatio Cluana Moir Maodoig a gentibus i nocte Natiuitatis Domini:
mortificauerunt multos, plurimos abstulerunt.

Uastatio crudelissima omnium Connachtorum a gentibus.

Annal CS837.

Kl.

Riacan mac Finnachta leithri Laigen moritur.

Longas tri .xx. lóng do Normaindibh for Boinn. Longus oile tri .xx. long
for abainn Liffe. Ro lasad an dana longais sein Magh Life et Magh mBregh
edir cella et tuatha.

-----

p.118

Raoinedh ré feroibh Breg for gentibh {MS folio 185vb(275b)}contorcrattur se
.xx. dibh.

Cath re gentibh for Uibh Néill o Inber na mBarc o muir go Sinuinn dú ra
laeedh ár nár hairmedh riamh act optimi reges inuaserunt.

Losccadh Cluana Muc Nois et Insi Celtra et cella Locha hErne uile et
Daiminis do dithlaitriuccadh o gentibh.

Marbadh Saxoilbh taisigh na n-Gall la Ciannacht.

Ar gente a c-Carn Feradhaigh.

Maidm na Fertae ria gentibh.

Ár gente ag Es Ruaidh.

Cedgabail Atha Cliath o ghentibh.

Cormac mac Cuilennáin natus est.

Cathal mac Muirgesa ri Connacht moritur.

Kl.

Ruaidri mac Donnchadha {secundus abbas Cluana Iraird} tanaisi abb Cluana
Muc Nois quieuit.

Cath ria ngentibh for Connachta in quo ceciderunt Mael Dúin mac Muirgessa
et alii.

Bran mac Faolain rí Laiccen mortus.{MS folio 186ra(276a)}

Annal CS839.

Kl.

Muiredach mac Echach rí Uladh iugulatus est a suis fratribus .i. Aodh et
Aongus et aliis.

Gaill for Loch Ecach gur airgetor tuaisgert Erend as etir cill is túaith.

Losccadh Ferna & Corcaighe ó gentibh.

Annal CS840.

Kl.

Orgain Lugmaigh do Loch Echach ó gentibh: episcopos & prespiteros &
sapientes captiuos duxerunt.

Floricus imperator Francorum quieuit.

Fedhlimidh rí Muman d'inradh Mide et Bregh condesidh a tTemraigh.

Inradh Cell et Betra la Niall mac Aodha.

Morss Murchada rí Connacht .i. mac Aodha.

Ioseph Roiss episcopus et abb Cluana Eois quieuit.

Guin Cinaodha meic Coscraigh rí Breagmuine.

-----

p.120

Annal CS841.

Kl.

Gente for Loch Echach béos.

Longport og Lind Duachaill as ar loitedh tuatha et cealla Teabtha.

Longport og Duibhhnn as {MS folio 186rb(278b)} ar loitedh Laighin et h.
Néill eidir tuathaibh et cellaibh co Sliab Bladma.

O{r}gain Cluana Edhnech et dilghenn Cluana Iraird et Cille Aichidh o
gentibh.

Annal CS842.

Kl.

Gente for Duiplind béos.

Orgain Cluana Muc Nois o gentibh do Linn Duachaill.

Orgain Birra & Saighre o gentibh.

Loinges Normaindech for Bóinn oc Linn Roiss. Loinges ele occ Linn
Duachaill. Coeman abb Linde Duacháill do goin et do losccadh do gentibh.

Orgain Disirt Diarmada do Cael Usque o gentibh.

Dungal mac Fergaile rí Osraighe moritur.

Cennetigh d'argain etdo losccadh Cluana Muc Nois.

Kl.

Fergus mac Fotaidh ri Connacht moritur. rcon

Donnacan mac Maeili Tuile scriba et ancorita quieuit in Italia.

Mael Rúanaidh rí Midhe moritur.

Congaluch mac Irgalaigh tanaisi abbadh Cluana Muc Nois quieuit.

Annal CS844.

Kl.

Ronán abb Cluana Muc Nois quieuit: do Laicchnibh Rois Tethrach dho.

Coirpre mac Cathail ri Laigen moritur. rl

Tolorg mac Allailed flaith Fella occissus est o Galloibh Locha Ribh et
ternum Finnacan mac Allailed uatoiph.{MS folio 186va(279a)}

Annal CS845.

Kl.

Forandán ab Áird Macha du ergabail ó gentibh a c-Cluain Comarda cona
mindaibh et cona muintir et a mbreith a longaibh go Luimnech.

Orgain Dhúin Masc o gentibh dú ro marbadh Áodh mac Duibh da Crioch ab Thíre
da Ghlass et Cluana Eidnigh & Ceiternach mac Con Dinaisc secnab Cille Dara.

-----

p.122

Dún la Turges do Gallaiph for Loch Ribh goro loitetor Connachta(?) et Mide
et cor loisccsiot Cluain Muc Nois cona dertighibh et Cluain Ferta Brenuinn
et Tír da Glass et Lotra et catracha iomdha.

Cathrainedh for gentibh ria Niall mac Aodha a Maigh Itha.

Orgain Dondchadha meic Follamhain & Fláinn meic Mail Ruanaidh la Mael
Seclainn mac Mail Ruanaidh.

Turges do ergabad la Maol Sechlainn mac Mail Ruanaidh et badhadh Turges i
lLoch Uair.

Annal CS846.

Kl.

Cathal mac Aililla rí h. Maine, Ferdomnach sapiens Áird Macha, Connmach Mor
mac Coscraigh rí H. mBriuin dormierunt.

Niall Caille mac Aeda rí Temrach do badhadh a cCallaind.

Máol Dúin mac Conaill ri Cal{a}troma do guin o Laighnibh.

{MS folio 187vb(279b)}Cath for Connachta re Galloibh ubi Rígán mac Fergusa
et Mughrón mac Diarmada et Aodh mac Catharnaigh & alii ceciderunt.

Donnchadh mac Amalccadha ri h. nEchdach moritur.

Orgain Termainn Ciaráin o Fedhlimidh mac Crimthainn. Ciaran dano do tocht
'na diaigh a Mumain & forgom da bacaill do inn cor gabh guin meadhóin é.

Mael Sechlainn regnat re.

Annal CS847.

Kl.

Feidhlimidh rí Muman optimus Scotorum scriba et ancorite quieuit rm [with
tilde over m].

rann
1. Dursan, a Dhé, d'Feidhlimidh,
Tonn báis barom rodbáidhe;
Fo deara brón d'Eirennchaibh
Nad mair mac Crimthainn Claire.

-----

p.124

Togail Innsi Muinremair la Maol Sechlainn di macoib bais Luigni et Gaileng
ro battur og innrad na tuath more gentilium.

Ráoinedh mór ré Cerball mac Dunghaile for Agond in quo ceciderunt .m.cc..

{MS folio 188ra(280a)}

Cédorgain Imlicch Iubair o gentibh.

Eogan mac Edacan meic Torbaig ancorita a c-Cl{u}ain Mac Nois quieuit.

Kl.

Findachda mac Tomaltaicc {sanctus Luimnigh} ancorita post & rex Connacht
prius quieuit.

Tuathcur mac Cobhtaigh rí Luighne moritur.

Cath ré Maol Sechlainn mac Maeil Ruanaidh i Foraig in quo ceciderunt .uii.
ced.

Cath re n-Olcobhur rí Muman & re Lorcán mac Cathlaich co Laignibh for
gentibh is Sciaigh Nechtain in quo cecidit Tomrair iarla tanaissi righ
Lochlánn et da ced dec immi.

Raoinedh re Tigernach ri Locha Gabar for gentibh i n-Daire Disirt DaConna
in quo ceciderunt da ficet dec.

Raoinedh re n-Eoganacht Caisil for gentibh ag Dun Maoile Tuile in quo
ceciderunt cuig céd.

Dunadh la h-Olcobar do toghail duin Corcaighe for gentibh.

Annal CS849.

Kl.

Conaing mac Fláinn ri Bregh moritur.

Niall mac Cinaedha ri Umáill moritur.

Aongus mac Algaile princeps Dhomnaigh Padraic & Fínnachta mac Diarmada ab
Daimliag et Maolfuadaigh ab Áird Breacain quieuerunt.

{MS folio 188rb(280b)}

Inradh Duiblinne la Maol Sechlainn et la Tigernach rí Locha Gapur.

Flann mac Cuanach princeps Mainistreach.

Muirfecht seacht ffcit long do muintir righ Gáll do tiachdain do tabairt
greama for na Gallaibh battur ar a ecinn commescsat hÉrinn uile iarum.

-----

p.126

Maol Bresail mac Cernaigh rí Mughdhorn iugulatus est a gentilibus iar ttect
co clerceth.

An cross a ffaichthe Sláine do chumgabáil isin aer et a combruccadh et a
fodail co ttorracht ní dia barr Tailltin & Finnabair Abae.

Annal CS850.

Kl.

Cédadhach ab Cluana Muc Nois de Ib Cormaic Maenmaighe et Tuathal mac
Feradhaigh ab Recrann et Dermaighe quieuerunt.

Cinaodh mac Conaing ri Ciannacda do fhritthaighect re Mael Sechlainn mac
Mael Ruanaidh a nert Gáll gurro inder o Sionainn co muir eitir cella et
túatha et gur ort innsi Locha Gabor & ra loisccedh les durtech Treoite cum
cclx. hominibus et durtech Nuarrach cum .lx. hominibus.

Mors Cobthaigh meic Maoili Cobha rí Ciarraighe Luachra.

{MS folio 189va(281a)}

Rechtaprach ab Cluana Ferta Brenainn quieuit.

Loch Laigh hi crich Umaill la Connacht d'elod.

Annal CS851.

Kl.

O{l}cobur mac Cinaodha rí Caisil moritur.

Cinaodh mac Conaing rí Ciannachda dermersus est in lacu {.i. in Angi}
crudeli morte ó Maoil Seclainn et ó Tigernach di foesmaib daighdaoinedh
n-Erenn et comarba Padraig specialiter.

Tect Duiphgente do Ath Cliath gur ralsat ár mór for Fionngallaibh et gur
indirsiot an longport edir daoinibh et maoinibh. Slat ele do Duibhgentibh
co n-ar mor for Finngentibh oc Linn Duachaill.

Rí{g}dhal a n-Ard Macha eidir Maol Sechlainn co maitibh Leithe Cuinn et
Madudan co maitibh coiccidh Concubhair et Dermait & Fethgna i fecht co
samud Patraic et Suairlech co clercibh Midhe.

Annal CS852.

Kl.

Duo heredes Padruic .i. Forandan scriba et episcopus & ancorita et Diarmaid
sapientissimus omnium {doctorum} Europae quieuerunt.

-----

p.128

Uastatio Áird Macha o Gallaibh Linne Duacaill die Samhchasg.

{MS folio 189vb(281b)}

Luct oct .xx. lóng d'Finngentibh do rocttattur do cath fria Duibgentibh do
Snam Aignech .iii. laithe et tri aidhche og cathuccadh doibh acht as re
Duibhgentibh ro meabaidh go fargsat a cheli o a longaibh leo. Stain
fugitiuus euasit et Iercne decollatus est.

Fogurtach mac Maoilbresail rí Airgiall moritur.

Colum mac Airechtaigh ab Corcaighe quieuit.

Fechtgna a ccomarbus Patruic.

Kl.

Amlaibh mac rí Lochlainne do toigecht a n-Erinn gur giallsat Gaill Erenn dó
et cíos o Gaoidealaibh dho.

Eachtaigern mac Guaire rí Laigen Desgabair iugulatus est dolose ó Bruattar
mac Aoda et o Cerball mac Dungaile et Bruattar mac Aoda iugulatus est
dolose a sociis suis in .xluii. die post iugulationem Echtaighern.

Catal mac Tomaltaigh leitri Uladh a Normandis interfectus est.

Annal CS854.

Kl.

Maolseclain ri Temra do dul co feroib Muman corige Indein na nDesi et a
ngialla do tabairt.

Inrachtach h. Finnachta heres {MS folio 190ra(282a)}Colaim Cille sapiens
optimus .iiii. Id. Mardi apud Saxones martiristat.

Murgel righan Laigen mortua est.

Annal CS855.

Kl.

Abbatissa Cille Dara {.i. Catrian} quieuit.

Crech la Aodh mac Néll co hUlltu co fargaib Connecan mac Colmáain &
Flaithbertach mac Néll & socaidhe archena.

Ailill abb Achaidh Bo moritur.

Annal CS856.

Kl.

Cuisne mór & siocc gurb imdecda primlocha & primaibne Erenn do coisigibh et
do marcachaibh a .ix. Kl. Decimbris usque ad .uii. Id. Ianuarii.
Tempest{u}osus annus.

-----

p.130

Máelseclainn mac Maelruanaidh a c-Caisil go ttug gialla Muman.

Coccadh mor eidir gentibh et Maelseclainn co Gall-Gaoidelaibh leis.

{Occissio Gormain meic Lonain ridamno Caisil o gentibh i Loch Ceann anno
Domini dccclui}.

Duirtech Lusca do losccadh a Normandis.

Horm taoisioch na nDuibgente iugulatus est la Ruadraig mac Mermein ri
Breton.

Sodomna episcopus Slaine martirizatur a Normandís.

Morss Nell meic Gilláin íar mbeith dech mbliadna fiched gan biadh gan digh.

Annal CS857.

Kl.

Raoinedh re nÍomur & re n-Amlaíbh{MS folio 190rb(282b)} for Cathal Finn co
n-Gall-Gaoidealaibh a tirib Muman.

Maongal ab Faba{i}r quieuit.

Madudan mac Muircertaigh rí Uladh moritur.

Triar do losccadh a tTailltin fulgore.

Bran mac Scanlain ri Gabrain.

Kl.

Sluaccadh mor diar loisccedh Muma a n-áon lo la Maolseclainn mac
Maolruanaidh co feraibh Erenn co ttugsad maidm for feraib Muman oc Carn
Lugdach gur faccbadh ann Máolcróin mac Muiredhaigh leithrí na n-Dése. Tucc
Maelseclainn gialla Muman ó Comur Trí nUisce co Innsi Tarbna iar n-Érinn &
o Dún Cermna co hArainn nAirthir.

Ceallach mac Guaire rí Laighen Dessgabair .i. Ui Cinnsiolaigh moritur.

Maidm ria Cerball & ria n-Iomar a ccrich Aradh Tire for Cinel Fiachach go
Gall-Gaoidhealaibh Leithe Cuinn .i. .cccc. ar se míle a lin side.

Annal CS859.

Kl.

Suarlech ab Achaidh Bo quieuit.

Faolgus ab Ruis Cre quieuit.

Rigdail maithe Erenn og Raith Aodha meic Bric um Maelseclainn rí Temra & um
Fethgna comarba Padraig et im Suarrlech comurba Finnein {MS folio
190va(283a)}ag denamh shithe et caoincomraic fer n-Erenn conidh

-----

p.132

ánd do rad Cerball ríOsraighe i ndilsi fri Leth Cuinn & ro gaid Maolgúala
mac Dondgaili {.i. ri Muman} a dilsi.

Maolguala rí Muman a Normandís occissus est lapidibus.

Annal CS860.

Kl.

Sloicchedh Laighen et Mumhan et Connacht et H. Néill an deisgeirt isa
fochla la Maolseclain rí Temra co ndesidh ag Maigh Duma a ccomfocus Áird
Macha co forbart Aodh mac Néll & Flann mac Conaing an dunadh a n-aidchi cor
marbsat daoini for lár an dunaidh & ro meabadh for Aedh go ffargaib ile.

Annal CS861.

Kl.

Inradh Midhe d'Aodh {.i. Finnliath} mac Neill Caille co n-Galloibh.

Gormlaith ingen Donnchadha rigan Gaoidheal iar n-aithrighe do héc.

Cath Droma da Maighe la Maolseclainn mac Maolruanaidh ar Gallaibh Atha
Chath.

Annal CS862.

Kl.

Domnall mac Elphin rex Pictorum.

Sloiccedh la Aodh mac Néll la rígh Ailigh et la Flann mac Conaing do
indradh Midhe.

Dalach mac Maoil{MS folio 190vb(283b)}raitte ab Cluana Iraird quieuit.

Maolseclainn mac Maolruanaidh ri Erend uile .ii. Kl. Decimbris .iii. feria
anno regni sui .xui. defunctus est.

Ruarcc mac Broin [...] iugulatus est ó Ibh Néll.

Aodh Finnliath mac Neill regnare incipit.

Kl.

Maolpadraic mac Fíanchon episcopus et adhbar abbadh Aird Macha quieuit.

Muirecan mac Diarmada rí Nais et Airthir Life a Normandis interfectus est.

-----

p.134

Daniel h. Luaitide abb Corcaighe et Lis Moir do guin.

Innradh Connacht la Aodh mac Néll.

Annal CS864.

Kl.

Lorcan mac Catail ri Midi do dalladh la Áodh mac Neill rí Temra.

Concupar mac Donnchadha leitrí Mide do marbadh in huiscri co Cluain Iráird
la h-Amlaoib rí Gall.

Raoinedh mor ré n-Aodh mac Nélll & ré Flann mac Conaing for Anfidh mac
n-Aedha co nUlltaibh i Tir Conaille Cerd.

Edged Brit episcopus Cille Dara & senex .c.xui. annorum quieuit.

Bás Cermuda meic Catharnaigh taoisech Corca Baiscinn a gentibus.

Annal CS865.

Kl.

Eclipsis solis hi Kl. Enair et eclipsis lunae in eodem die.

Ceallach mac Aililla abb Cille Dara et abb Iae dormierunt.

Tigernach mac Fogartaigh rí Locha Gabar & leithrí Breg moritur.

Tadhg mac Diarmada rí H. Cinnsiolaigh interfectus est a fratribus suis.

Guin Colmáin meic Dunlainge rí Foturd Tire da clainn fadesin.

Annal CS866.

Kl.

Cathraoinedh ré n-Aodh mac Neill & re Cinel Eoghain for Gallaibh oc Loch
Feabail co ttuccadh da ficit deg ceann diubh a n-aon baile.

Loch Lebinn do sódh a ffuil go ttarl{a} i pairtibh cro amail sgumu inna
imbecdair ingnadh.

Annal CS867.

Kl.

Máelduin mac Aoda rí Ailigh in clericatu moritur.

Rabartach Findglaissi episcopus {quieuit}.

Conall episcopus Cille Scire quieuit.

-----

p.136

Cormac h. Liatháin episcopus quieuit.

Kl.

Ceallach mac Cumasccaigh ab Fobair.

Connmach ab Cluana Muc Nois quieuit: do Cinel Echach Gall dó.

Daniel ab Glinne da Locha quieuit.

Cannan mac Dáluigh {MS folio 191rb(284b)}ab Daimlíag quieuit.

Fergus Roiss Ailitre scriba quieuit.

Cath Cille h. nDaigre re nAodh Finnliath mac Nell ri Teamrach & re Concupar
mac Taidg rí Connacht .i. uiii. Id. Septembir oc Cill h. nDaigre for Aibh
Nell Breg & for Laignib & for slúgh mór do Gallaibh .i. tri ced no ní as
uille; coig míle do Flann mac Conaing & aen míli d'Aedh Finnliath; in quo
bello ceciderunt Flann mac Conaing rí Bregh uile et Diarmaid mac Eidirsceli
rí Locha Gabar et Gaill iomdha do marbadh ann & Factna mac Maeiliduin
rigdomna an Fhochlai do-rocair a frithguin an catha.

Eruptio i{g}notae aquae de Monte Cualánn cum pisciculis atris ingnadh.

Rectabra mac Murchadha abb Corcaighe quieuit.

Annal CS869.

Kl.

Martan do Dartraigib Daiminnsi ab Cluana Muc Nois & Daiminnsi quieuit.

Dunlung mac Muiredhaigh rí Debulaigen moritur.

Flann mac Fercair equonimus Aird Macha moritur.

Maelciarain mac Ronain righnia Airthir hErenn fennidh foghla Gall
iugulatus.

{MS folio 191va(285a)}

Orgain Áird Macha o Amlaoibh gur loisccedh cona dertaighibh .x. ced eidir
braid et marbadh & slatt mor archena.

Donnacan mac Cedfadha rí h. Cindsiolaigh iugulatus est dolose a socio suo.

Annal CS870.

Kl.

Suairlech ind Eidnen episcopus & ab Cluana Iraird religiosus totius
Hiberniae quieuit.

Inradh Laighen la Aodh Finnliath mac Neill o Ath Cliath go Gabran.

Maelsechlainn mac Nell leithrí deisgirt Bregh interfectus est dolo ó Fulf
Dubgall.

-----

p.138

Dalach mac Muircertaigh dux Cinel Conaill a gente sua iugulatus.

Maongal episcopus Cille Dara quieuit.

Annal CS871.

Kl.

Cathalan {mac} Indrecduigh leithrí Uladh iugulatus est dolose a consilio
Aodha.

Amlaib & Imar do toicchecht arisi do Ath Cliath a Albain díbh cédoibh lóng
et creach mor daine .i. do Saxanaibh & do Breatnachaib do tabairt leo docum
hÉrenn.

Oilill mac Dúnlaing rí Laigen a Normandis interfectus est.

{MS folio 191vb(285b)}

Ailill episcopus & ab Fobair quieuit.

Annal CS872.

Kl.

Gnia princeps Daimliag et episcopus .lxxxuiii. anno aetatis suae finiuit.

Cennfaoladh h. Mochthuigern ri Caisil extenso dolore quieuit.

Feardomnach {.i. do Mughdornaibh} princeps Cluana Muc Nois quieuit.

Ardgal rex Britanorum Sratha Cluaidhe de consilio Constantin meic Cinaodha
occissus.

Maoltuile h. Dunan episcopus Tulen quieuit. As é an Maoltuili-si tuc monoir
cath eitir firaibh Teabtha & Gailenga & Fir Cúl ig cosnamh Tulen & ro
meabadh for Gailengaibh & for Fira Cul & ro marbaid a n-ar for faithce an
baile & Coindr an catha ainm an inaidh a ttuccadh o sin alle.

Mugron mac Maeilcothaigh leithrí Connacht moritur.

Kl.

Uathmaran mac Brocain ri H. fFiacrach Aidhne quieuit.

Imhor rí Normandorum totius Hiberniae quieuit.

Inradh Connacht la Dunchadh rí Caisil & la Cerball go n-Osraigibh.

Inradh Mumhan o Gallaibh Atha Cliath.

-----

p.140

Annal CS874.

Kl.

Aodh mac Fiangusa princeps et episcopus Rois Comain quieuit.

Fethgna episcopus heres Patraic & caput totius religionis Hiberniae
quieuit.

Sloicched la Aodh mac Néll co Laignib cor airged Ceall Ausaille & araile
cealla.

Annal CS875.

Kl.

Maongal tanaisi Clúana Muc Nois quieuit.

Robartach mac Meic na Cerda episcopus Cille Dara quieuit.

Annal CS876.

Kl.

Custantín mac Cinaodha rex Pictorum moritur.

Congalach mac Finnacda rí Airgiall moritur.

Coirpre mac Diarmada ri H. Cinnsiolaigh a fratribus suis occissus.

Donngal episcopus Corcaighe subita morte.

Rectapra mac Finnbrain rí na n-Deisi quieuit.

Eogan Topair {d'Aib Crimthainn do} ab Cluana Muc Nois quieuit.

Annal CS877.

Kl.

Maoltuile h. Cu{a}na ab Cluana Muc Nois quieuit: do Luignibh Connacht dó
.i. do Grectraigib Arda.

Ruaidri mac Muirminn rex Britannorum do toighect cum Erenn for teithedh re
Duphgallaib.

Cath oc Loch Cuan eidir Finngentibh et Duibgentibh in quo Albann dux na
nDuibgente cecidit.

Kl.

Fros fola do siledh go ffrith na pairte cro & fola forsna maigib a
cCianachda oc Duma na nDeisi go sunradhach.

Uentus magnus et fulgor.

Eclipsis solis .i. noin dorchu.

Scrín Coluim Cille et a minna archena dochum hÉrenn for teithedh ria
n-Gallaibh.

Flann mac Maoileclainn regnare incipit.

-----

p.142

Annal CS879.

Kl.

Aodh Finnliath mac Nell Caille rí Temrach in .xii. Kl. Decimbris .ui. feria
a n-Druim Inasglainn hi crich Conaille dormiuit.

Máelcoba mac Crunnmáel princeps Áird Macha do ergabail et an fer leiginn
Mochta.

Annal CS880.

Kl.

Feradach mac Cormaic ab Iae quieuit.

Maelciaráin mac Conaing rí Teabthae in clericatu quieuit.

Domhnáll mac Muirigén hi righe Laighen.

Inradh Midhe la fiora Muman go Loch nAindinn et go Loch Semdile.

Inradh Laigen la Flann mac Maeilecláinn & a n-ait{i}ri do tabairt les.

Annal CS881.

Kl.

Crundmaol Cluana Cain episcopus quieuit.

Durtech Cianáin do brisiodh do Gallaibh & a lán do maoinib do breith ass et
postea Barid mac Imair cenn Normandis do éc tre {MS folio
192va(287a)}miorbal Dé et Cíanáin.

Annal CS882.

Kl.

Sloicchedh la Flann mac Maoilechláinn co nGalloib et co n-Gaoidealaibh isa
Fhochlae co ndesidh a Maigh eidir dí Glais cor inrestur Árd Macha & ro gap
giall{a} Conaill & Eoghain don turus sin.

Cath eidir Conaille Murtemne & Ulltu du a ttorchair Anfidh mac Aodha rí
Uladh et Conall mac Maeilidúin rí Cobha et alii.

Concupur mac Taidg rí Teora Connacht uitam senilem finiuit.

Inradh Mumhan la Flann mac Maoileclainn et a braigde leis.

Kl.

Maolrúain episcopus Lusca quieuit.

Cumasgach mac Domnaill rí Cineóil Laoguire moritur.

Morss meic Ausile o Otir mac Eirgni & o Muirgil ingen Maoilechláinn.

-----

p.144

Eochacan mac Aodha leithrí Uladh iugulatus est ó macoibh Ainfidh meic
Aodha.

Cathasach mac Rabartaigh princeps & episcopus Aird Macha quieuit.

Annal CS884.

Kl.

Domnáll mac Muirigén ri Laigen iugulatus est a sociis suis.

S{g}anlan episcopus Cille Dara quieuit.

Annal CS885.

Kl.

Maolpadraic {.i. d'Ibh Mane .i. o tig ingine Lingaig} ab Cluana Muc Nois
quieuit.

{MS folio 192vb(287b)}

Maelpadraic mac Maelcuararda rí Airgialla do guin o muintir.

Eclipsis solis et uisae sunt stellae in celo.

Cormac episcopus Daimlíag extenso dolore quieuit.

An mac oc Craib Laisre do labradh a ccinn da mís iarna geinemain.

Muiredach mac Brain rí Laighen quieuit.

Annal CS886.

Kl.

Eiremhon mac Aodha lethrí Uladh o h-Eloir mac Iargni occissus.

Fiacna mac Ainfidh rí Uladh a suis.

Orgain Cille Dara ó gentibh: ceithre ficit décc do breith do daoinibh este
im an secnab .i. Suibne mac Duib da Bairenn.

Annal CS887.

Kl.

Maolmuire an file eolach Gaoidel quieuit.

In t-ailithir gus in duilleg do radadh do nimh do tiachtain docum Eirenn co
Cain Domhnaigh & forcetlaib maitib.

Maolruain ab Disirt Diarmada & Cille Aiched et Tige Telle quieuit.

Cu cen Matair ab Imligh Iobair quieuit.

Aodan mac Recdadha ab Roiss Cre quieuit.

Ár Gall Luimnigh la Connactoibh.

-----

p.146

Kl.

Maolcoba ab Áird Macha quieuit.

Donnchadh mac Duib da Bairenn rí Caisil quieuit.

Cathraoinedh for Flann mac Maoilecláinn ré Gallaibh Atha Clíath dú a
ttorcair Aodh mac Concupair rí Connacht rcon. et Lergus mac Cruinden
episcopus Cille Dara et Donnchadh mac Maoilidúin princeps Cille Delga et
alii multi.

Snedgius sapiens Disirt Diarmada aidi Cormaic meic Cuilennáin quieuit.

Cerball mac Dunlainge subita morte .i. rí Osruidhe.

Sichfrith mac Imair ri Normandis a fratre suo per dolum occisus est.

Claoclodh bertha la hogo Erenn.

Annal CS889.

Kl.

S{l}uaiccedh la Domnall mac Aoda et la tuaiscert Erenn et co Gallaibh co
hUib Neill an Deisceirt.

Oenach Taillten cen aige.

Dubhlactna mac Maelghuala i righe Caisil.

Tuadcar episcopus Cluana Muc Nois quieuit.

Annal CS890.

Kl.

Celum ardere uisum est in nocte hi Kl. Enáir.

Maolodar episcopus Cluana Muc Nois quieuit.

Annal CS891.

Kl.

Flann mac Maoiliduin ab {MS folio 193rb(288b)}Iae quieuit.

Cormac princeps Fobair & tanaisi abbad Cluana Mac Nois quieuit.

Suibne mac Maoiluma ancorita Cluana Muc Nois quieuit.

Orgain Cille Dara et Cluana Iraird do gentibh.

Maolfabaill mac Clerigh rí Aidhne quieuit.

Aonach Taillten do aige la Flann mac Maoileclainn.

Ár Gall la hUib Amalccaidh cor ttorcair Elair mac Bairid ann.

-----

p.148

Annal CS892.

Kl.

Maolbrighde na gamnaidhe o Gabar .i. Cell Ula d'feraibh Umaill dó ab Cluana
Muc Nois quieuit.

Uentus magnus a mí Marta cor trasgair fiodhbaidh et co rug na dertaighe as
a lathrachebh.

Tigernan mac Sellacháin ri Breffne quieuit.

Kl.

Mochta dalta Fetgna episcopus Áird Macha quieuit.

Cumusc cengigis a n-Árd Macha etir Cinel nEógain & Ulltu dú a ttorchair
sochaidhe .i. eidir Aidéid mac Laigne & Flaithbertach mac Murchadha cor
sgar Mael Brígde. Ríar Maoilbrigde iar sin et enigh Padraicc ó cuigedaibh
hErend la gabail a n-aitire tricha secht ccumal et {MS folio
193va(289a)}cethrar hi crocaib ó Ulltaibh cenmothád cealla et manchu.

Riaccán mac Ectigern rí h. cCinnsiolaigh moritur.

Becc mac Ermain rí Uladh occisus est la Aitéid.

Annal CS894.

Kl.

Lachtnan mac Maeil Ciaráin rí Teabtha moritur.

Níall mac Laoguire rí na Dese moritur.

Faolán mac Gúaire rí h. cCinsiolaigh moritur.

Annal CS895.

Kl.

Duplactna mac Maoilgúaire rí Caisil moritur.

Maolpedair mac Cuáin episcopus Tire da Glas comurba Brenaindquieuit.

Ceallach mac Flannagáin ri Bregh occisus est o Fhogartach mac Tolairg.

Muiredach mac Eochagáin leithrí Uladh occisus est o Aitéd mac Laigne.

Maolaichen episcopus Áird Macha quieuit.

Annal CS896.

Kl.

Blathmac princeps Cluana Muc Nois .i. mac Taircedaigh do Breghmainib
quieuit.

Ár Gall la Conaille & la Aiteid mac Laigne in qua ciciderunt Amlaibh h.
Imair et Glun Tradna mac Glúin Iaráinn cum .dccc.

-----

p.150

Scolaige mac Macáin rí Dealb{MS folio 193vb(289b)}na Bethra do marbadh la
muintir Cluana Muc Nois conidh indside ro marbadh Maolacaidh. Maolacaidh
tanaise Cluana Muc Nois & princeps Damainsi {do rad fri bas conadh baoi
cinta do i mmarbadh Scolaighe} do dol martra la Delbna Betra a ndigail
Scolaige.

Saorbretach mac Conaid sap{i}ens et episcopus & princeps Corcaighe quieuit.

Flann mac Lonain Firgil Gaedeal .i. primfile Gaoideal do marbadh d'Uíbh
Cuirrbuide .i. o hUibh Fothaidh ag Loch da Caoch a n-Desibh Muman +.

Flaithbertach mac Murchadha ri Ailigh occisus est la hU Breasail.

Annal CS897.

Kl.

Cathraoinedh ria Maolfinnain mac Flandagain is Rait Cro for Ulltaibh & for
Dál Araidhe ubi multi ceciderunt um Muircertach mac Edigh ri Dail Araidhe &
im mac Maoil Mocherge .i. Aindiarraidh mac Indreactaigh ri Leite Cathail.
Aidéid mac Laigne uulneratus euasit.

Uathmuran mac Concupair rí h. fFoilge a suis.

Inradh Connact la Flann mac Maoilseclainn et a geill do thobach.

Kl.

Aided mac {Laighne} rí Uladh a suis per dolum.

Fros fholu do siliudh a n-Árd Ciannachta.

An t-ailitir do dol a hÉrinn.

Árd Macha d'argain ó Gallaibh Lochu Feabhail et Cumusccach do gabáil dáiph
et a mac .i. Aodh mac Cumusgaicch do marbadh.

Ruarc mac Tigernáin rí Breifne moritur.

-----

p.152

Annal CS899.

Kl.

Argadan abb Corcaighe quieuit.

Pluuialis annus.

Defectio panis.

Crech la Connachtaibh a nIartur Midhe.

Saruccadh Innsi Aingin et duini do guin for a lar & scrin Ciaran inte &
senudh sruith im Cairpre Crom episcopus Cluana M Nois.

Maidm for Connachtaibh oc Ath Luain ria n-iartur Midhe isin lo cedna co
ffargsad drem.

Annal CS900.

Kl.

Mac Eidigh mac Lethlobair ri Dail Araidhe moritur.

Tadg mac Concupuir ri Teora Connacht extenso dolore quieuit.

Orgain Cille Dara o gentibh.

Quies Maoil{brighde mac} Proilig ardeaspuc Muman.

Quies Domnaill meic Constantin ri Alban.

Ben mór do rala a muir a n-Albain .i. da traighidh décc ar naoi ffictib a
fad, .ui. traiccidh .x. eidir a da cich, .xu. traiccidh fod a fuilt, .ui.
fod meoir a laimhe, .uii. a ffad a srone. Giliter gés no uan tuinne gach
mir dhi.

Annal CS901.

Kl.

Maolruanaidh mac Flainn meic Maoileclainn o Luignibh Connacht occisus est
.i. a losccadh a ttaigh tinedh .i. o macoibh Cernacán meic Taidhg et ó mac
Lorcain meic Cathail ubi ceteri multi ceciderunt exceptis tribus .i.
Maelcrón mac Domnaill ri Cineóil Laoguire & princeps Rois Ech .i.
Dubhcuilinn et alius.

Claochlodh abbad a Cluain M Nois .i. Ioseph tairisi Dedimus.

Claoclodh rig i Caisil .i. Cormac mac Cuilendain a n-ionadh Cinn Gegain.

Maolbresail mac Maoil Doraidh ri Cineoil Conaill do marbadh a ccath
Sailtini la Murchadh mac Maoili Duin ri Cineoil Eoghain.

-----

p.154

Annal CS902.

Kl.

Findguine ri Caisil a suis ocisus.

Indarbadh gentae a hEirinn .i. longport Atha Cliath oc Cherball mac
Muirigen co Laignibh et Maolfinnian mac Flannagain go fferoib Bregh go
fargsad drect mór do lonccaibh.

K.

Caoincomrac episcopus et princeps.

Ceallach mac Saorgusa episcopus Aird Macha quieuit.

Maolfinnian ri Bregh moritur.

Duiphgilla mac Eidirsgeóil ri h. Cinnsilaigh {moritur}.

Annal CS904.

Kl.

Ioseph {.i. Loca Con d'Uib Fiacrach an tuaisgirt} abb Cluana M Nois in pace
quieuit.

Saruccadh Cenannsa la Flann mac Maoileclainn for Donnchadh .i. a mac
fadhesin et alii multi decollati sunt circa oratorium.

Dungal mac Baithine princeps ogus episcopus Glinne da Locha quieuit.

Fogurtach mac Maoilruanaidh ri Cineoil Conaill moritur.

Cairpre Cam episcopus Cluana M Nois quieuit. As do tuargaib spirit
Maoilseclainn meic Maoilruanaidh cenn.

Ead ri Cruithentuaithe do tuitim fri da h. Imair & fri Catol go d. cedoibh.

Ailech d'argain do Gallaibh.

Annal CS906.

K.

Flann mac Domnaill ridamna an Tuaisgirt moritur.

Eignecan mac Dalaigh ri Cinel Conaill moritur.

Sluaighedh la Flann mac Maoilechlainn et la Cerball mac Muireccén co firu
Mumhan coro inreaadar ó Gabrán co Luimnech.

Annal CS907.

Kl.

Colman episcopus Daimhliag et Lusga quieuit.

-----

p.156

Feirgil episcopus Findabrach quieuit.

Sluaighedh fer Muman la Cormac mac Cuilennain et la Flaithbertach go Magh
Lena gur tinoilsit Leth Cuinn doibh annsin um Flann mac Máoileachlainn go
raoinedh for Leth Cuinn.

Annus mor{t}ahtatis.

Sluaicchedh oile la Cormac et la Flaithbertach for Ua Néll & for Connachta
co ttugsat gialla Connacht et gur ortattur insi Locha Ribh assa coblach.

Cain la Cele Cleirech for Leth Cuinn.

Annal CS908.

Kl.

Sluaigedh la Cinel nEoghain .i. la Domnall mac Aodha et la Niall mac Aodha
gur loisccsid Tlachtga.

Bellum Bealaigh Mugnai re Laignibh & re Leith Cuinn for feraib Muman in quo
Cormac {mac} Cuilennain ri Caisil scriba optimus atque episcopus & ancorita
& sapientissimus Gaoidiol occisus est .i. Fiach h. Ugfadan o Dennlis isse
ro mharb Cormac. Fogertach mac Suibne ri Ciarraighe Cuirchi {&} Ceallach
mac Cearbaill ri Osraighe occissi sunt, Ailill mac Eogain princeps Trin
Corcaighe et Maolmordha ri Rat Ailinne et Maolgorm ri Ciarraighe Luacra
.ui.m. ibi multi ceciderunt. Colman princeps Cinn Eittigh & ri Corcu Duibne
& alii multi nobiles qui non numerati sunt, ut dixit:

1. Cormac Feimin, Fogartach,
Colmán, Ceallach cruaid nugra
adbathad co n-ilmilibh
a ccath Bealaigh muaidh Mughna.
2. Flann Temra don Tailtenmagh,
Cearball do Carmain cionach,
i septdecim Septembir
claoisiod cath cedoibh ilach.
3. In t-epscop, an {t-}anmcara,
an sui ba sochla fordarc,
ri Caisil co n-ilmainib:
A De, dursan do Cormac.

Cormac.

-----

p.158

Fland mac Maoilechlainn ri Temrach, Cerball mac Muirigen ri Laigen, Catal
mac Concupuir ri Connacht uictores erant.

Maolograi mac Congalaicch ri Lochu Gabar per dolum occisus est o Fhogurtach
mac Tolairc.

Kl.

Cearball mac Muirigen ri Laigen dolore mortuus est, ut dicitur rl:

1. Mor liach Life londgalach
gan Cearball craibtech celech,
fer fial fossaidh forbarach
dia foghain Temair taidlech.

Mu{g}ron mac Sochlain ri h. Maine moritur.

Bec h. Lethlabair ri Dail Araidhe moritur.

Caittell mac Ruadhrach ri Bretan moritur. rbr [with suspension stroke over
second r]

Damliag Cluana M Nois do denam la Flann mac Maoileclainn et la Colman
Conaillech.

Annal CS910.

Kl.

Cathraoinedh re Flann mac Maileclainn cum suis filiis for fira Breifne ubi
ceciderunt Flann mac Tigernain ri Brefne et a mac & alii multi interfecti
sunt .i. tria millia hominum. Cath Maighe Ca [with suspension mark over
C]{MS folio 195va (293a)}

Airdhi ingnadh do tocur isin bliadhainsi .i. an da grein do rioth imaille
in uno die in pridie nonas Maii.

Coblach la Domnall ua Maoileclainn & la Innrachdach mac Concupuir for
Dergdeirc gur rainsit for cablach Mumhan et gur marbsat daoine imdha.

Annal CS911.

Kl.

Dunlong mac Coirpre ridamna Laigen moritur.

Domnall mac Aodha righ Ailigh do gabáil bachla.

Finis cicli.

Annal CS912.

Kl.

Saruccadh Aird Macha o Cernacan mac Duiligen .i. cimidh do breith as in
cill et a marbadh is Loch Cirr fria Ard Macha anair. Cernachán do bádhadh
la Niall mac Aodha rig ind Oclai in eodem lacu i ccinaidh saraigte
Padraicc.

-----

p.160

Annal CS913.

Kl.

Congalach mac Gairbith ri Conaille Muirtemne occisus est a fratre suo.

Catraoinedh ria Niall mac Aodha for Connachtaibh .i. for Maelcluiche {MS
folio 195vb (293b)}mac Concupuir du a ttorchuir Maolcluiche et daoine
iomdha.

Cath ria Máolmithig mac Flannucain & re Donnchadh h. Maoilechlainn for
Lorcán mac Dunchadha & for Fogurtach go Laignibh leó ubi ceciderunt multi.

Kl.

Flaithbertach a righe Caisil.

Gaill do tiachtain a n-Erinn a b-Port Lairge.

Sluag and Ochlai & Ulaid um Niall mac Aodha i Midhe go Greallach nEillte.
Cathraoinedh ré Flann mac Maoileclainn cum suis filiis form ainnsen dú a
ttorcair dream diob um Fergal mac Aongusa meic Maoilduin et um Maolmordha
mac n-Eiremoin mic Aodha d'Ultaibh & um h-Erudan mac Gairbith flan h.
mBresail et um Diarmaid mac Sealbhaigh ri Dail Riada & um Maolmuire mac
Flannagain ri Fernmaighe et alii et Domnall mac Gairbith ri Conaille et
Comucan mac Airectaigh.

Annal CS915.

Kl.

Oengus mac Flainn meic Maeilechlainn ridamna Eirenn in matura {senectute}
periit .lx. no .xx. die post bellum Greallaigi quo iugulatus est unde
periit .lx. die.

Domnall mac Aodha meic Nell ri {MS folio 196ra (294a)}Ailigh post
penetentiam periit.

Maolciarain mac Echucain princeps Cluana Eois dormiuit et Muccnama
episcopus Aird Macha & dalta Fethgna.

Sgannlan episcopus Tamlachta quieuit.

Orgain Corcaighe et Lis Moir et Achaidh Bo o gentibh.

Annal CS916.

Kl.

Cobflaith ingen Duibdúin abbatissa Cille Dam quieuit.

-----

p.162

Maolbarrionn sagart Cluana M Nois quieuit.

Fogurtuch mac Tolairc ri Deisgirt Bregh quieuit.

Flann mac Maoileclainn ri Erenn uile in .uiii. Kl. Iuin.uii. feria .xnuii.
anno regni sui defunctus est hi Cind Eich muintire Cluana.

1. Truagh sin a Eiri iodhnac
et do daoine doghrach
o testa Flann
[...]
marb
do ri rogorm roghlach.

Anoroit mac Ruarach ri Bretan moritur.

Niall Glundup mac {Aodha} regnare incipit.

Oenach Taillten d'atnuaghadh la Niall.

Annal CS917.

Kl.

Sluaicchedh ffer nErenn la Niall mac Aodha go Gallaibh Locha da Cech gur
marbta Gaill & Gaoidhil ann um righ Cairrge {MS folio 196rb (294b)}
Brachaide & um taisech h. Cernaigh .i. Maolfinnén mac Donnagáin & um
taoisech Cremtainne .i. Fergus mac Muirigén & alii multi occisi sunt.

Catraoinedh Cind Fuait for Laignibh re n-u{a} Imair; se ced uel amplius
iman rigraidh et imon airdricch .i. Ugaire mac Aililla & im righ Airthir
Life .i. Maolmordha mac Muirigén & um Mugron mac Cindedigh ri na ttri
Comann & Laichsi & Cinaodh mac Tuatail ri h. Feneclais et alii multi et
iman ardepscop.

O{r}gain Cille Dara do Gallaibh Cinn Fuait.

Gabáil Atha Cliath do Gallaibh ar hécin for feraib Erenn.

Niall Glúnduph go fforgla ffer nErenn et co feraibh Bregh & Midhe hi crich
Mumhan co ffarccaibh drem mór dia muintir ánn .i. um righ Teabhtha .i.
Donncuan mac Flannagáin & um righ Cairrge Brachaide.

Coisne mor in hoc anno & snecda adhbal co tard ar for innilib.

Annal CS918.

Kl.

Muirenn ingen Suairt abbatissa Cille Dara quieuit.

-----

p.164

Ceall Dara d'argain do gentibh aridisi o Ath Cliath.

Eithne ingen Aodha meic Nell rigan ffer mBreg et Mór ingen Cearbaill meic
Dungaile rigan {MS folio 196va (295a)} Laigen Desgabar in penitentia
quieuerunt.

Tigernach h. Clerigh ri Aidhne mortuus est.

Kl.

Dalladh Aodha meic Flainn h. Maodechlainn la Donnchadh mac Flainn.

Cath Atha Cliath for Gaoidelaibh ria n-Gallaibh .i. ria n-Imur .i. Sitriuc
Gaile in quo ceciderunt Niall Glúnduph mac Aoda ri Temrach et Concupur h.
Maoilechlainn ridamna Eirenn .i. ri Midhe & Aodh mac Eochuccan ri Uladh et
Maolmithidh mac Flannagain ri Breagh & Maolcraoibe h. Duibsinaigh ri
Airgiall et Maolcroib mac Doligen ri Tortan. Ceallach mac Foghartaigh ri
Deiscert Bregh, Eiremon mac Cinnedigh flaith Cineoil Maine & alii multi
duces qui non nominati sunt cum Niall i ccath Atha Cliath interfecti sunt.

Cormac mac Mothlai ri na n-Deisi moritur.

Dubhgilla mac Lachtnain ri Teabtha moritur.

Donnchad regnat. re

Loingsech episcopus Cluana M Nois quieuit. {MS folio 196vb (295b)}

Caisc for .uii. Kl & Minchaisc a samradh.

Annal CS920.

Kl.

Cathraoinedh ré Donnchadh mac Flainn h. Maoileclainn for gentibh go
ttuccadh ár forra conar fédadh airem fair, gur mo imorro do Gallaibh do
marbadh ann inás do Gaoidelaibh do marbadh isin cath roimhe. Muircertach
mac Tigernain do tuitim a frrithguin ann.

Cenannus do innradh do Gallaibh iar suidhe et brisidh an doimliag.

Finncar episcopus Daimliag quieuit.

Annal CS921.

Kl.

Domnall mac Flainn h. Maoileclainn ridamhna Temrach .i. ri Mide do marbad
la a brathair .i. la Donnchadh ig Bru{i}dhin da Coca.

Ciarán episcopus Tulain quieuit.

Magna pestilentia in Hibernia.

-----

p.166

Ruman mac Catusaicch episcopus Cluana Irairtt.

Goffraicch h. Imair do gabáil a n-Ath Cliath.

Maolseclainn mac Maoilruanaidh ridamna Erenn inmatura morte periit.

Orgain Aird Macha do Gofraicc o Ath Cliath.

Maonach cele De do tiachtain don fairrgi aniar do denam reachda hErenn. {MS
folio 197ra (296a)}

Annal CS922.

Kl.

Tadhcc mac Faolain ri Laigen moritur.

Maol Poil mac Aililla episcopus et optimus Leithe Cuind & cenn Indh Idnain
quieuit.

Cormac episcopus Cluana Ferta Brenainn quieuit.

Uathmaran mac Dobailen ri Luigne Connacht mortuus est.

Sluaicchedh la Donnchadh ri Temrach co Connachta gur marbadh drem mor dia
muintir ann a nduibtir Ata Luain um Cinaedh mac Concupoir ri h. fFoilge.

Orgain Cluana M Nois do Gallaibh Luimnigh et tect doib for Loch Ribh gur
ortattur a innsi uile.

Orgain Eninsi do Gallaibh la Foturtuib Tire dú ro marbta da ced deg do
Gaoidiolaibh.

Mael mac Duach ri Aidhne iugulatus o Galloibh.

Finnduine h. Maoilmuaidh ri Wer cCell moritur.

Annal CS923.

Kl.

Maelmordha mac Concuphair ri h. fFoilge iugulatus.

Ligach ingen Flainn meic Maeileclainn ben righ Bregh .i. Mailmithigh
moritur ut dixit Gille Mocudu:

1. Ingen Flainn is Maolmuire,
maith an ben Ligach fria linn;
a clann Congalach caomh crithir
is Aodh mac Mithidh mhind.

Duiblitir sagart {MS folio 197rb (296b)} Arda Macha do marbadh do Gallaibh
.i. Cille Slebe.

Maoltuile mac Colmain fer leiginn Cluana M Nois quieuit.

Dedemus h. Foirbten tanaisi Cluana M Nois quieuit occus Flann Fobair uero
anno uno interfuit et omnem

[WMH amends to 'omnes', but considers entry unintelligible.]

exprobrauerunt.

-----

p.168

Kl.

Ceallach mac Cerbaill meic Muirigen ridamna Laiccen iugulatus est o
Dunchadh mac Domhnaill.

Da céd décc do Gallaibh do badhadh hic Loch Rughraidhe.

Donnchadh mac Domnaill tanaissi Cluana Iraird ridamna Temrach iugulatus est
a fratre suo.

Spealan mac Congalaigh ri Conaille a suis.

Gaill for Loch Ribh .i. Colla mac Bairid ri Luimnigh a quibus Echdaigern
mac Flannchadha ri Breghmaine occisus est.

Natiuitas Briain meic Cinnedigh.

Annal CS925.

Kl.

Lorcán mac Dunchadha ri Breacch moritur.

Cathal mac Concupair ri teora Connacht moritur.

Dubgall mac Aodha ridamhna Uladh iugulatus est o Cinél Maene.

Domnall mac Cathuil ridamna Connacht iugulatus est a fratre suo ó Thadhg
mac Cathail.

Faolan mac Muiredhaigh ri Laicchen do gabad do Gallaibh Atha Cliath cona
macaib.

Annal CS926.

Kl.

Colman mac Aililla {.i. do Conaillib Muirtemne is leis do rinedh daimliag
Cluana M Nois} princeps {MS folio 197va (297)} Cluana M Nois quieuit et
Cluana Iraird.

Orgain Duin Suobraige do Gallaibh Locha Cuan.

Orgain Cille Dara do Gallaibh Puirt Lairge. A hargain aridhisi ó Ath Cliath
isin bliadain cedna.

Ar na n-Gall do cur la hUlltaibh du ro marbta ocht ccéd la Muircertach mac
Neill um an ri .i. Albdan mac Gothfrith & Aufer & Roilt.

Annal CS927.

Kl.

Maelbrigde mac Tornán comarba Padraic et Coluim Cille cénd cradbadh Erenn
uitam senilem finiuit {uel quieuit}.

Sitriuc h. Imair ri Finngall et Dubgall moritur.

-----

p.170

Gaill Atha {Cliath} do dhol a hEirinn.

Oenach Taillten do cumuscc do mac Nell um Donnchadh, membrum iniquum
inobediens captiuo iniquo.

Caindealban mac Maoilcroin ri Laoguire moritur.

Fogurtach mac Lachtnain ri Teabtha moritur.

Annal CS928.

Kl.

Muirggl ingen Flainn meic Maoilechlainn in senectute ditissima quieuit a
c-Cluain M Nois.

Cainech ingen Canadain rigan rig Temrach. dermad [with] a leghtoir ni sunna
fil a hait [at end]{MS folio 197vb (297b)}

Finnachta abb Corcuige quieuit.

Donnchadh mac Domnaill ridamna an Tuaisgeirt a Normandis interfectus est.

Orgain Cille Dara do mac Cofthrith o Purt Lairge.

Kl.

Tuathal ó Enecain episcopus Daim{liacc &} Lusca quieuit.

Cainech ingen Canadain rigan righ Temrach in penetentia quieuit, ben
Donnchadha meic Flainn.

Diarmaid mac Cerbaill ri Osraighe mortuus est.

Cele mac Scannail comarba Benncuir ogus episcopus quieuit.

Gabáil for Loch Oirbsen do Gallaibh Luimnigh & innsi an locha d'argain
doibh.

Annal CS930.

Kl.

Obsessio Derce Ferna et a togail ubi mille homines moriuntur.

Ar na n-Gáll ro battur for Loch Oirbsen do chur la Connachtaibh.

Gaill Luimnigh do gabail a Maigh Raighne.

Torolb do gabáil for Loch Echach.

Nuadha episcopus Glinne da Locha quieuit.

Annal CS931.

Kl.

Gaill Luimnigh do gabail for Loch Ribh.

Tipraide mac Ainnsine de Aibh Briuin princeps Cluana M Nois quieuit.

Bacall Ciarain do badhadh a Loch Teched et da fer .x. maille fria & a
faghbailsi fo cedoir. {MS folio 198ra (298a)}

-----

p.172

Crundmáol episcopus Cille Dara quieuit.

Cernachán mac Tigernaigh ri Brefne moritur.

Annal CS932.

Kl.

Flann mac Maoilsinna ri Breg do marbadh d'Aibh Echach.

Loingsech h. Lethlabair ri Dail Araidhe moritur.

Colla h. Bairide ri Luimnigh moritur.

Annal CS933.

Kl.

Raoinedh ria Fergal mac Domnaill & ria mac Uathmurain for Muircertach mac
Néll du a ttorcair Máolgarb mac Gairbith ri Derlais & Conmál mac
Bruatturain et alli.

Raoinedh ria Daaigh mac Néll co Gallaibh Locha Echach for coced n-Erend du
ro marbta da ced decc uel amplius.

Gaill do gabail for Loch hErne cor loitetur iltuatha agus ecalsa co Loch
Gamna.

Ard Macha d'argain do mac Gotrit o Loch Cuan.

Madudan mac Aodha co cuiccedh Erenn et Amlaibh mac Gothbhrith go n-Gallaibh
gur ortattur go Shabh Betha conustarraidh Muircertach mac Néll gur fagsad
da .xx. deg et a ngabail.

Cuilén mac Ograin ri Osraighe moritur.

Bard Bone primfile Eirenn do marbadh do Ibh Cormaic h. nEchach.

Kl.

Gaill Luimnigh d'innradh Connacht {MS folio 198rb (298b)} go Magh Luirg fo
thuaidh et go Badghna sair.

Gothbrith ri Gall ó galor rodocraidh do héc.

Annal CS935.

Kl.

Cinaoth mac Coirbre rí h. cCinnsilaigh do marbadh do Gallaibh Lochu Garman.

Annal CS936.

Kl.

Duo heredes Patricii .i. Ioseph scriba & episcopus et Maol Patraic mac
Maoiltuile episcopus quieuerunt.

Cluain muc Nois d'argain ó Ath Cliath.

Ceallachan Caisil & fir Mumhan da slad aridisi.

-----

p.174

Gaill Locha Eirne do tect for Loch Ribh.

Losccadh Atha Cliath o Donnchadh mac Flainn ó righ Temrach.

Annal CS937.

Kl.

Gaill Locha Ribh do dul d'Ath Cliath.

Bruattur mac Duibgille ri h. Cinnsiolaigh moritur.

Cleircen mac Tigernain rí Breifne moritur.

Annal CS938.

Kl.

Fergal mac Domnaill ri an Tuaisgeirt moritur.

Maol Patraic episcopus Lugmaigh quieuit.

Concupur p [canc.] Maoilchen ri h. fFoilge et a dha mac do marbadh la
Lorcán mac Faolain.

Ceall Cuilinn d'argain la h-Amhlaibh mac Cothfrith et dech ced do braid do
breth eiste.

Kl.

Dath fola forsan ngréin o tosach láoi go medhón láoi arnamarach. {MS folio
198va (299a)}

Toghail Ailigh for Muircertach mac Néll o gentibh et a irgabáil doibh gur
fuaslaicc Dia uataibh.

Fir Muman et uel um Ceallachan co n-Gallaibh d'argain Mide et Cluana
Eidhnech et Cille Aiched go Cluain Iraird.

Finachda mac Ceallaigh comurba Daire.

Maidm ria Congalach mac Maoilmitidh for Gailengaibh dú a ttorcair trí .xe.
díob.

Domnall mac Lorcain ri Aidne quieuit a cClúain muc Nóis.

Canoin Padraic do cumdach la Donnchadh mac Néll.

Annal CS940.

Kl.

Sluaighedh la Donnchadh h. Maoileclainn et la Muircertach mac Nell co
Laignibh is go fira Muman gur gabsad a ngialla.

Aralt mac h Imair .i. mac Sitric ri Gall Luimnigh do marbadh la
Connachtaibh.

Níall mac Fergaile rídhamna Ailigh do marbadh la Muircertach mac Néll.

Lann ingen Donnchadha rigan rí Ailigh moritur.

-----

p.176

Coibdenach ab Cille Achaidh do bádhadh a muir Delginnsi.

Annal CS941.

Kl.

Gaill i n-Inis Mochta iar lec ega {MS folio 198vb (299b)} gur oirgsiod hí.

Muircertach mac Néll go feraib an Ocla et Bregh do dol a ttír n-Osraighe.

Amlaibh mac Gotfrit ri Finngall et Dupgall mortuus est.

Ár na nDése do cur la Cellachán et la feraibh Mumhan dú a ttorcrattur da
mile.

Murcablach la Muircertach mac Nell go ttug orgain a hInsib Alban.

Ár Gall do chur la h. fFoilge .i. la h-Amirgin mac Cinaodha et la Cinel
Fiachach et da ced décc do marbadh ánd a Maigh Ceisi.

Orlaith ingen Cinneididh meic Lorcáin do bas la Donnchadh mac Flainn rí
Eirenn iarna liudh for Aongus for a mac.

Muircertach mac Neill do dul go Caisiol do thaigid rathaigis for Ceallachan
rí Caisil go ttug Ceallachan leis go ttárd a laimh Donnchadha meic Flainn
ri Eirenn é.

Annal CS942.

Kl.

Dunchadh episcopus Cluana M Nois quieuit.

Faolan mac Muiredhaigh rí Laighen d'écc d'esgor.

Da mac Lorcan meic Dunchadha do marbadh la Congalach mac Maoilmithidh. {MS
folio 199ra (300a)}

Clúain M Nois d'argain do Gallaibh Atha Cliath ocus do Blaicaire mac
Gotfrith.

Dunflait ingen Maoilmithidh moritur.

Orgain Dúin Lethglaisi la mac Raghnaill et mac [canc.]et mac Raghnaill do
marbadh la Madudan la righ Uladh re cenn sectmuine fri enec Pádraicc.

Annal CS943.

Kl.

Muircertach mac Nell ridamna hErenn do marbadh ac Áth Firdhiam do Gallaibh
Atha Cliath & orgain Aird Macha o gentibh.

Cathraoinedh re h. Canannain la Ruaidri for Cinel nEogain co n-Gallaibh
Lochu Feabail ubi multi ceciderunt um Maelruanaidh mac Flainn righdomna an
tuaisgeirt.

-----

p.178

Dublena ingen Tigernain righ Breifne ben righ Temrach .i. Donnchadha meic
Flainn moritur.

Kl.

Catraoinedh re Ceallachan Caisil for Cinnedigh mac Lorcain i Muig Duine ubi
multi ceciderunt.

Flaithbertach mac Imanain ri Caisil quieuit.

Guaire mac Mailacain sagart Cluana quieuit.

Orgain Ata Cliath do Congaluch mac Maoilmithidh co fferaib Breg et Braen
mac Mailmorda {MS folio 199rb (300b)} go Laignibh dú a ttorcrattur cetra
ced do Gallaibh ag gabáil an duine gur loisccsit é & co rugsat as a seoda
et a maíne & a brata.

Conn mac Donnchadha rigdamna Temrach do marbad d'feraibh Fernmaighe .i. a
ech dia guin.

Donnchadh mac Flainn meic Maoilecláinn ri Erenn post annos .xxu. in regno
moritur. Congalach mac Maoilmithidh regnat.

Annal CS945.

Kl.

Gaill Locha Echach do marbadh imon righ imm breisi la Domnall mac
Muircertaigh Ui Néll.

Oengus mac Donnchadha meic Flainn rí Mide moritur.

Dia colamain tentidhe d'faigsin sectmain ria Samain gur soillsigsit an bith
uile.

Géll Connacht la Congalach mac Maoilmithidh.

Annal CS946.

Kl.

Aimergin mac Cinaeda ri h. fFoilge moritur.

Domnall mac Maoilmuaidh rí Luigne Connacht o mac Uathmurain meic Dobailen &
ó Corco Fhirtri.

Annal CS947.

Kl.

Catraoinedh re Donnchadh mac Ceallaigh rí Osraighe for Laignib {MS folio
199va (301a)} Mailmorda dú a ttorcair Bráon mac Maoilmorda ri Laigen cum
multis et Ceallach mac Cinaodha rí h. cCinnsealaigh.

Annus mirabilium id est a ttarla an duillenn do nimh et a ttudchaidh an
cele Dé don fairrge andes do procept do Gaoidelaibh.

-----

p.180

Annal CS948.

Kl.

Blacaire h. Imair rí Normandorum do marbadh tre celg go ndaoinibh imdhaibh
.i. mile la Conglach mac Maoilmithidh.

Ainmire h. Catlain d'Ui Mac Uais Midhe princeps Cluana M Nois quieuit.

Gormflaith ingen Flainn meic Maoilechlainn in penitentia extensa obiit.

Creach lasna Gallaibh dar Druim Raithe gur loisgsid an derthech & decnephar
ar secht .xx. ann.

Kl.

Flaitbertach mac Muircertaigh meic Nell ridamna Temrach iugulatus est o
Cinel Conaill.

Domnall mac Finn ridamna Laigen moritur.

Fogartach mac Donnagan ri Airgiall moritur.

Oenagan mc Egertaigh aircinnech egailsi bige qui fuit germanus ataui Cuinn
na {MS folio 199vb (301b)} mbocht episcopus Cluana muc Nois.

Annal CS950.

Kl.

Donnchadh mac Domnaill h. Maoileclainn rigdamna Temrach iugulatus est o
Fergal Got mac Aongusa.

Cloigtech Slaine do losgadh do gentibh cona lán do daoinibh ann .i. im
Conecan fer leginn Sláine.

Ma