Nemesio Etxaniz Bart nere gelan sartu intzananean, negarrez billa nindunan. Ire arpegi maiteak, izu-ikara, ildakoen itxura artu ziņan. Baiņa exeri adi. Ezten atzokoa nere malkoa. Ik eztakin, maitea, zein leize sakona dan nere gogoa! Ez zaidan galdetu. Ailperrik uke. Eztin iņork galdetzen zenbat ur-tanta ditun itxasoak. Ailperrik den izarrak zenbat diran kontatzen astea. Beti zegon zeru beltzean arutzago, beste bat gordea. Nemesio Etxaniz EZTEN ATZOKOA (Lur berri billa 233) Sei burni ari zintzilik. Pin! Pon! pun! pan! Lau tanta belarrietan. Istil-otsa gogoetan... Ire kolkoa, Udaberri den loretan. Nemesio Etxaniz KITTARRA (Lur berri billa 235) Ai, nere Errota! Buru-Errota! Millaka gogapen ditut alkar-joka. Etxeak, etxeak, etxeak, sorgin-tren iduri igeska; gizonak, mendiak, ibaiak, txakurrak... oro ditut kezka. Dantza zoro batek arabil, usu aldatuz jolas-neska. Ai, nere Errota! Buru-Errota! Etengabea dek ire amets-miņa. Urrutiko, ibilli, dirutza errezak, bizitza ariņa, aginte zabalak, jakintza azkarra dek ire iriņa; erromeri nastu batean gardozten abil ire griņa. Ai, nere Errota! Buru-Errota! Itzul da berritzul inpernu-batzarre; gorroto, bekaitz, arrokeri, lizunkeriak gorazarre; gerra, eriotz, lapurretak, gurpil biurriari: arre! Pekatuzko zurrunbilloan itotzen nauk jolas ta parre. Ai, nere errota! Buru-Errota! Nun dek ik atseden artzeko etzana? Gogapen, amets, pekatuak sortzen dek beti ire lana; bizitza gorrotazi didak, ikusiz ire gaitz-iorana. Arnaska, itoka daramak egonik gabeko edana. Ai, nere Errota! Buru-Errota! Zeruan kakotu bearreko inguma. Jainko Beraren oiņetara jaso zak ire erresuma; otoitz eta ilduraz oakit eioaz birtute-bilduma, zeruko iriņez ogituta, dezadan Jaunaren eskuma! Nemesio Etxaniz BURU-ERROTA (Lur berri billa 244) Etzekiņat zer duan illunabarrak. Ezkuturen bat gordea ba-din laņo gorrixken arrebak. Arratsaldearen negarra! Zerua, auzpez dagon katillu-barrua, argi-intziritan zijoan galdua. Ta ni, aren aurrean, laņo-lits bat naun, beltzean urtua. Utzion arratsari estaltzen mundua. Biotzak negar egiteko, naiago din ezkutua. Nemesio Etxaniz ILLUNABARRA (Lur berri billa 234) Ni, neri, neretzat, neregatik. Ta mundu guzia atzetik. Nemesio Etxaniz ARROPUTZ (Lur berri billa 235) Lendik zetorrenan deia: -"Aizak, iii..." Burua ikasketan nastua niņan. Aren otsa, kezketan galdu unan. Urrutitik berriro: -"Aizak, iii..." Etxean opor-aldiak poza zerionan. Udaldia, itxasoa, mendia nizkiņan. Berriro urbillago: -"Emen ni!..." Nemesio Etxaniz DEIA (Lur berri billa 236) Ai, Iturritxo, Iturri! Maitale biurri! Iturriak maite bat emen zun ixilik. Bat ixilikan etabestea gorderik. Ai, Iturritxo, Iturri! Maitale biurri! Eguzkia goizero, an dijoa egan, gallurretik jauzika, aitzik aitz irristan. Nora joango? eta -ez iņori esan- iturrira ixillik maite-jolasetan. Ai, Iturritxo, Iturri! Maitale biurri! Eguzkiak iturrian sarturik burua, aren bustiz gozatzen zun bere berua. Ain zan iturri polit! ta ain gozo ingurua!... Eguzkiak antxe zun biotza lotua. Alde egiterakoan, gabero malkua. Ai, Iturritxo, Iturri! Maitale biurri! Lizar-landare gazte, iturri-ondoan: ezkoaren indarrez goraka zijoan. Nork esango? Lizarra iturri alboan onen maitez zearo galdua zegoan. Ai, Iturritxo, Iturri! Maitale biurri! Euzkiari musu ta Lizarrari xirri. Lizarrak eguzkia andik kentzearren asi da gaiņetikan adarrak luzatzen. Beretzat bakarrik nai iturritxoaren kanta txanbeliņa ta Eguzkia andik ken. Ai, Iturritxo, Iturri! Maitale txoroa! Arrisku aundikoa den ire jokoa. Eguzkiak amorroz lurra kixkaltzen du Lizarra igartzeko asmoz, gar eta su, Baita ere azkenik asmoa burutu, ta Lizarrari muiņa ondotik igartu. Baiņa Lizar-ostoak eror ziranean, Iturria ere il zan aiekin batean. Ta Eguzkia pozik biaramonean, aitzik aitz Iturrira etorri zanean; maiterik etzun arki lur soik elkorrean. Nemesio Etxaniz ITURRI AGORTUA (Lur berri billa 252)